MYNRG

Zoeken

Hoofdstukken van deze gids

Thuisbatterij Gids · 16 hoofdstukken

Deel 1 · Basis en rendement

Deel 2 · Techniek en levensduur

Deel 3 · Plaatsen en gebruiken

Tot slot

Gids thuisbatterij · Deel 1 · Basis en rendement

3 De juiste capaciteit

In het kort

Reken op 1 tot 1,5 kWh batterij per kWp zonnepanelen. Dat is de vuistregel van de Vlaamse overheid en Fluvius. Toets hem daarna aan wat je 's avonds en 's nachts verbruikt: een batterij die groter is dan dat, raakt in de praktijk nooit helemaal leeg.

De MYNRG Check zet de batterij op zowat 70 % van je dagverbruik, met een minimum van 5 en een maximum van 20 kWh. Reken met de bruikbare capaciteit: in een praktijkproef in Gent (Energent, 2024) was dat 90 % van de nominale. En haal capaciteit en vermogen niet door elkaar. Het eerste is het reservoir (kWh), het tweede hoe snel je laadt en ontlaadt (kW).

Een te grote batterij is weggegooid geld, een te kleine haalt de winst niet. De juiste maat volgt uit jouw verbruik, niet uit een folder.

Capaciteit (kWh) en vermogen (kW)

Capaciteit, in kWh (kilowattuur), zegt hoeveel energie de batterij kan opslaan. Vermogen, in kW (kilowatt), zegt hoeveel stroom ze op hetzelfde moment kan leveren. De Vlaamse overheid neemt als voorbeeld een thuisbatterij met een vermogen van 2,5 kW.

Denk aan een emmer en een kraan. De capaciteit is de grootte van de emmer, het vermogen de dikte van de kraan. Met een smalle kraan duurt het lang voor een grote emmer vol of leeg is.

Twee voorbeelden van de Vlaamse overheid maken het concreet. Een batterij van 4 kWh houdt een sluipverbruik van 100 W zowat 40 uur gaande. Een oven van 2.000 W kan er rond 2 uur op werken.

Draaien kookplaat, oven en laadpaal 's avonds tegelijk, dan dekt een batterij met te weinig vermogen die piek niet volledig. De rest komt van het net. Dat telt ook mee voor het capaciteitstarief, dat rekent op je kwartierpiek in kW. Een vaste richtwaarde voor het vermogen bestaat niet. Welk vermogen jouw avondpiek dekt, kan je installateur voor je uitrekenen.

Een hoge batterij met veel opslag en één kabel naast een lage batterij met weinig opslag en drie kabels: capaciteit tegenover vermogen

Nominale en bruikbare capaciteit

Op de specificaties staat de nominale capaciteit. In de praktijk haal je de bruikbare of netto capaciteit, want een batterij houdt altijd een deel achter dat ze nooit gebruikt. In de Gentse proef stond de maximale ontlading op 90 %, en had een batterij van 5 kWh netto 4,5 kWh.

Daarbovenop gaat er bij het omzetten stroom verloren. Plug-and-playbatterijen, kleine stekkerbatterijen, haalden in een test van Test Aankoop gemiddeld 82,4 % rendement bij 23 °C en 78,1 % bij 5 °C. Vaste batterijen halen doorgaans 88 tot 97 %.

Offertes vergelijk je daarom het best op bruikbare kWh. Wij zouden de installateur vragen om beide capaciteiten te vermelden, samen met het maximale vermogen bij laden en ontladen.

Vuistregel in drie stappen

Stap 1: het vermogen van je zonnepanelen. De Vlaamse overheid en Fluvius rekenen met 1 tot 1,5 kWh per kWp. Een kWp (kilowattpiek) is het maximale vermogen van je panelen onder standaardomstandigheden. Met 5 kWp kom je zo op 5 tot 7,5 kWh.

Stap 2: je avond- en nachtverbruik. Kijk hoeveel kWh je verbruikt als de panelen weinig of niets leveren, ruwweg van zonsondergang tot de volgende ochtend. Die gegevens haal je uit je digitale meter, via Mijn Fluvius. Neem het gemiddelde avond- en nachtverbruik van een gewone dag en deel het door 0,9 voor de bruikbare capaciteit. Een batterij die groter is dan dat verbruik, raakt zelden leeg en benut je dus niet volledig.

Verwarm je elektrisch of laad je een wagen, dan schuift alles op. Een warmtepomp in een goed geïsoleerde woning gebruikt gemiddeld zowat 4.000 kWh extra per jaar, accumulatieverwarming 10.000 tot 20.000 kWh (Vlaamse overheid).

Rekenregel van de MYNRG Check. Wij zetten de batterijcapaciteit op ongeveer 70 % van je dagverbruik, met een ondergrens van 5 kWh en een bovengrens van 20 kWh. Je dagverbruik is je jaarverbruik gedeeld door 365. Bij 3.500 kWh per jaar is dat rond 9,6 kWh per dag, en dus een batterij van 6,7 kWh, afgerond 7 kWh.

Stap 3: zomer en winter. Zonder batterij ligt je zelfverbruik in de winter veel hoger dan in de zomer, want je panelen leveren dan weinig. Volgens de Vlaamse overheid zit het in december tussen 70 en 84 %, naargelang je verbruiksprofiel, en in juni tussen 21 en 29 %.

Zomer en winter verschillen sterk

Voor Gent rekent de Europese tool PVGIS (helling 35 graden, zuid, 14 % verliezen) op zowat 1.050 kWh per kWp per jaar. In juni is dat rond 127 kWh per kWp, in december rond 32 kWh: bijna vier keer minder.

Dezelfde woning in juni en december: in de zomer raakt de batterij vol, in de winter blijft ze bijna leeg

Een batterij die in de zomer vol raakt, wordt in de winter dus nauwelijks gevuld. Kies je de grootte op de zomer, dan staat ze in de winter grotendeels leeg. Kies je op de winter, dan loopt ze in de zomer vol en gaat veel overschot toch naar het net. Van seizoen tot seizoen opslaan kan niet: de batterij helpt je hooguit een of enkele dagen.

Rekenvoorbeeld

We nemen ons standaardvoorbeeld: een gezin dat 3.500 kWh per jaar verbruikt, met 7 panelen van 460 Wp (3,22 kWp) op het zuiden onder 35 graden, in de regio Gent. Er is geen warmtepomp en geen elektrische wagen. We rekenen met een constant verbruik van 3.500 / 365, zowat 9,6 kWh per dag. Daarvan valt 40 % overdag en 60 % 's avonds en 's nachts. Die verdeling is een aanname: met je echte meterdata wordt het nauwkeuriger. Alle getallen hieronder zijn afgerond.

Vuistregel: 3,22 kWp x 1 tot 1,5 kWh geeft 3,2 tot 4,8 kWh.
Avond en nacht: 0,6 x 9,6 = 5,8 kWh per dag. Bij 90 % bruikbaar is dat 5,8 / 0,9 = 6,4 kWh nominaal.
MYNRG Check: 70 % van 9,6 kWh is 0,7 x 9,6 = 6,7 kWh, afgerond 7 kWh. Dat valt binnen de grenzen van 5 tot 20 kWh.
Juni: 3,22 x 127,3 = 410 kWh, of 13,7 kWh per dag. Overdag verbruikt het gezin 0,4 x 9,6 = 3,8 kWh. Er blijft dus zo'n 10 kWh per dag over: de batterij raakt elke dag vol, de rest gaat naar het net.
December: 3,22 x 32,5 = 105 kWh, of 3,4 kWh per dag. Dat is minder dan het verbruik overdag (3,8 kWh). Er is geen overschot, en de batterij blijft grotendeels leeg.

De vuistregel per kWp komt voor deze installatie lager uit (3,2 tot 4,8 kWh) dan het avondverbruik (6,4 kWh nominaal) en de rekenregel van de MYNRG Check (7 kWh). Logisch, want de vuistregel vertrekt van je panelen en de twee andere van je verbruik. In de zomer is er overschot genoeg om 7 kWh te vullen, in de winter niet. Een grotere batterij werkt alleen in de zonnige maanden. Of ze economisch loont, lees je in Rendabiliteit in Vlaanderen.

We rekenden met een constant dagverbruik, terwijl je in de winter in werkelijkheid meer verbruikt. Met je echte meterdata wordt het resultaat nauwkeuriger, en precies daarmee rekent de MYNRG Check. Een adviseur ter plaatse kijkt daarna of de batterij past bij je omvormer, je aansluiting en de plek waar ze moet komen.

Goed om te weten

In de winter dient een batterij vooral als buffer. Je panelen leveren dan zo weinig dat je bijna alles meteen zelf verbruikt, en er valt weinig op te slaan.

Ook in de zomer past niet alles in de batterij. Test Aankoop geeft het voorbeeld van een zonnige dag met 35 kWh productie, waarvan je er 10 kWh kan opslaan. De rest gaat naar het net.

Grote of kleine batterij

Grotere batterij	Kleinere batterij
Dekt meer van je avond- en nachtverbruik, ook op minder zonnige dagen	Raakt vaker helemaal leeg, dus je benut ze beter
Kost meer, en de extra kWh werken alleen in de zonnige maanden	Lagere investering
Ook de verliezen en het verbruik in rust tellen mee	Dekt niet je hele avond- en nachtverbruik

Voor wie het technisch wil weten

Verhouding vermogen en capaciteit. Deel het vermogen (kW) door de capaciteit (kWh) en je ziet hoe snel de batterij laadt en ontlaadt. Een batterij van 5 kWh met 2,5 kW komt op 0,5.
Fasen. Bij de aanmelding bij Fluvius geldt voor een eenfase-installatie een maximum van 5 kVA omvormervermogen aan de wisselstroomzijde. Voor driefase is dat 25 kVA, met hoogstens 5 kVA onbalans per fase. Dat begrenst het vermogen van je batterij-omvormer.
Dubbele omzetting. Bij AC-koppeling gaat de stroom van de panelen via twee omvormers naar de batterij en terug. Met een hybride omvormer gebeurt dat minder vaak. Meer in AC- of DC-gekoppeld en Hybride omvormer.
Zelfverbruik berekenen. De Vlaamse overheid geeft de formule (P - I) / P x 100, met P de totale productie en I de totale injectie.
Kwartiergegevens. De netbeheerder meet elk kwartier. Met die gegevens bepaal je je avond- en nachtverbruik en zie je waar je pieken zitten.

Bronnen bij dit hoofdstuk

Veelgestelde vragen

Hoeveel kWh heb ik nodig?

Begin met de vuistregel van 1 tot 1,5 kWh per kWp zonnepanelen en toets die aan je avond- en nachtverbruik. De MYNRG Check zet de batterij op zowat 70 % van je dagverbruik, tussen 5 en 20 kWh.

Hoeveel kWh heb ik nodig bij 3.500 kWh verbruik per jaar?

Zowat 7 kWh. Je dagverbruik is dan 3.500 / 365 = 9,6 kWh, en de MYNRG Check neemt daar 70 % van: 6,7 kWh, afgerond 7 kWh.

Hoeveel kW vermogen moet mijn batterij hebben?

Een vaste richtwaarde bestaat niet. Het vermogen bepaalt hoeveel toestellen tegelijk op de batterij kunnen draaien, zoals kookplaat en oven samen. Is het te klein, dan komt de rest van het net. Je installateur kan nagaan welk vermogen jouw avondpiek dekt.

Is een grotere batterij altijd beter?

Niet per se. Ze moet in de zomer ook vol raken, en in de winter is er weinig overschot om haar te vullen.

Heb ik een grotere batterij nodig met een warmtepomp of elektrische wagen?

Een warmtepomp verschuift je verbruik naar de winter, net wanneer de zon weinig levert. Een grotere batterij lost dat niet op. Een wagen met een grote batterij kan zelf als buffer dienen, en dan heeft een thuisbatterij mogelijk minder meerwaarde.