4 Hybride omvormer

Elke omvormer zet gelijkstroom om in wisselstroom; hoe, lees je in Wat een omvormer doet. Een hybride omvormer doet dat voor zonnepanelen én voor een batterij, en stuurt ze allebei aan. Er bestaan ook omvormers die enkel voor opslag dienen, storage-only. Volgens Fluvius zijn die alleen geschikt voor een thuisbatterij, niet voor panelen. Heb je zonnepanelen, dan kies je volgens Fluvius "best" een hybride.

⏱ Het vermogen van een omvormer drukt Fluvius uit in kVA, kilovoltampère, het schijnbaar vermogen. Zo telt Fluvius:

Kort gezegd: alles op je aansluiting telt mee, behalve een omvormer die enkel een batterij bedient en bij Synergrid onder "Energy storage" staat. Wat eenfase en driefase voor jou betekenen, lees je in Eenfase of driefase.

Een omvormer moet goedgekeurd zijn, en de lijst daarvan houdt Synergrid bij, de federatie van de netbeheerders, volgens voorschrift C10/26. Neemt een omvormer aan de gelijkstroomkant ook batterijen aan, dan moet hij zowel voor zonne-energie als voor energieopslag goedgekeurd zijn. Meer over die lijst in Netvoorschriften C10/11 en C10/26.

Een batterij kan aan de gelijkstroomkant van een omvormer hangen, DC-gekoppeld, of aan de wisselstroomkant van je installatie, AC-gekoppeld. Wat het verschil in de praktijk en in rendement is, lees je in AC- of DC-gekoppeld.

Een studie van NREL, het Amerikaanse onderzoekslabo voor hernieuwbare energie, rekende het door voor een woning in Hawaï. Waren de panelen 23 % groter dan de omvormer, een DC/AC-verhouding van 1,23, dan lag de netto contante waarde van beide opstellingen binnen 1 % van elkaar. Bij een verhouding van 1,85 bracht DC-koppeling 13 % meer op. De batterij vangt dan energie op die de omvormer anders zou afkappen.

Voor Vlaanderen zegt dat weinig. Fluvius vindt een omvormer die wat kleiner is dan het paneelvermogen in ons klimaat verstandig, en een omvormer van 77 % van het paneelvermogen geeft een verhouding van rond 1,3. Op een zuiddak met 35° helling kost dat volgens de PVGIS-uurwaarden voor Gent maar 0,32 % door afkappen; de tabel staat in Wat een omvormer doet. We zitten hier veel dichter bij 1,23 dan bij 1,85, en de Amerikaanse studie was niet op Vlaanderen gericht.

Fluvius houdt als vuistregel 1 tot 1,5 kWh batterij per kWp zonnepanelen aan. De Vlaamse overheid raadt aan om eerst meer van je eigen stroom te gebruiken: de wasmachine en de vaatwasser laten draaien als de panelen produceren. Vlaanderen.be gaat voor een gemiddeld gezin uit van zowat 28 % zelfverbruik, en wie zijn verbruik naar de zonnige uren schuift, haalt meer. Een batterij kan dat aandeel daarna verder optrekken, waar het zin heeft. Of dat loont, rekenen we uit in Rendabiliteit in Vlaanderen; hoe groot ze moet zijn, staat in De juiste capaciteit.

Een batterij van 10 kWh zegt hoeveel energie erin past. Hoeveel ze tegelijk kan leveren, in kW, staat apart op de fiche, en dat is vaak een pak minder. Heeft die batterij van 10 kWh een ontlaadvermogen van 3 kW, dan krijg je er nooit de kookplaat, de wasmachine en de droogkast tegelijk mee aan de praat. Ook hoe vol ze is, de temperatuur en het batterijbeheersysteem kunnen het vermogen nog verder beperken. Een grotere batterij maakt je omvormer niet krachtiger.

Dat de spanning klopt en de stekkers passen, volstaat niet. Omvormer en batterij moeten met elkaar praten en elkaars grenzen respecteren. Wij vragen de compatibiliteit na voor het exacte merk en type van allebei, en ook wat er later kan: een extra module, een nieuwere generatie batterij, een tweede batterij. Een hybride omvormer maakt uitbreiden eenvoudiger, maar alleen met de batterijen die hij ondersteunt.

Plaats je een eerste thuisbatterij bij je zonnepanelen, met of zonder eigen omvormer, dan laat je die uitbreiding keuren voor je ze gebruikt. Het AREI vraagt een keuring bij elke belangrijke wijziging of uitbreiding, en Fluvius vraagt bij de aanmelding van de batterij een geldige AREI-keuring en een duidelijk eendraadschema. Breid je een bestaande batterij uit met een extra module, of vervang je een module of de omvormer, dan is een nieuwe keuring volgens Fluvius niet nodig, zolang de automaat van je elektrische binneninstallatie niet wijzigt. Komt er naast de batterij een extra omvormer bij, dan is dat voor Fluvius een nieuwe installatie, met een nieuwe keuring en een nieuw eendraadschema.

Een nieuwe keuring is ook verplicht als je de elektrische binneninstallatie of de beveiligingsautomaat wijzigt, en bij een krachtigere of een extra omvormer: dat geldt als een nieuwe installatie. Verhuis je, dan volgt eveneens een nieuwe keuring. En ook als het niet moet, raadt Fluvius een nieuwe keuring aan, voor de veiligheid, voor je verzekering en tegen brand.

Meer daarover in AREI-keuring en Bijplaatsen bij bestaande panelen.

Aanmelden moet, via mijn.fluvius.be/groenestroom, en je installateur kan het voor je doen. Je meldt de batterij samen met de zonnepanelen of apart, bijvoorbeeld als je ze later bijplaatst. Fluvius behandelt panelen en batterij soms als twee aparte dossiers, en de bevestigingen kunnen apart binnenkomen.

Voor panelen en batterij geldt dezelfde termijn: binnen 3 maanden na de keuring. Hoe je aanmeldt, staat in Aanmelden bij Fluvius.

Krijg je nog groenestroomcertificaten en komt er een batterij met hybride omvormer bij, dan is een tweerichtingsmeting nodig. Meer in De digitale meter.

Vervang je later een omvormer die zowel panelen als batterij aanstuurt, dan meld je de wijziging voor elk van de twee apart. Een wijziging aan de batterij geef je door via het contactformulier van Fluvius, niet via Mijn Fluvius.

⏱ Voor zonnepanelen is er sinds 2024 geen Vlaamse premie meer, en ook de premie voor een thuisbatterij is stopgezet. Kreeg je die premie vroeger wel, dan moet de batterij volgens Fluvius minstens 10 jaar aangesloten blijven op het distributienet. Anders moet je terugbetalen.

⏱ Op zonnepanelen en een thuisbatterij betaal je 6 % btw als je privéwoning ouder is dan 10 jaar en één aannemer levert én plaatst. Anders is het 21 %. Meer in Btw: 6 % of 21 % en Premies en voordelen.

Valt de stroom uit, dan blijft een omvormer met batterij alleen werken als hij daarvoor ontworpen is. Welke hybride omvormers dat kunnen en wat je er nog bij nodig hebt, lees je in Noodstroom via je omvormer en Noodstroom.

Een gezin in Hasselt verbruikt 3.500 kWh per jaar en heeft 7 panelen van 460 Wp, samen 3,22 kWp, op een zuiddak met 35° helling. De stringomvormer is een jaar of tien oud, en het gezin denkt aan een batterij.

We rekenen met 1.050 kWh per kWp. Voor het zelfverbruik zonder batterij nemen we het gemiddelde uit onze eigen gegevens; waar dat vandaan komt, lees je in Zelfverbruik verhogen. De batterij leggen we naast de vuistregel van Fluvius, 1 tot 1,5 kWh per kWp. De MYNRG Check rekent met 70 % van het dagverbruik, en dat komt hier uit op 7 kWh.

Het gezin heeft twee wegen:

Met weg A vervang je de omvormer op het moment dat het toch bijna nodig is. Met weg B laat je hem uitdienen, maar dan komt er later een tweede vervanging. Wat elke weg kost, staat in de offertes. Daar rekenen we hier bewust niet mee.

Welke weg de beste is, verschilt per woning: hoe oud de omvormer echt is, hoe de zekeringkast eruitziet, of er nog certificaten lopen. Dat ziet een installateur ter plaatse. Je panelen gaan nog jaren mee, en de keuze die je nu maakt, draag je de rest van die 25 tot 30 jaar mee. De MYNRG Check legt beide offertes naast jouw verbruik.

Op een eenfase-aansluiting kan je tot 5 kVA aan zon-omvormers hebben en daarbovenop tot 5 kVA aan batterij-omvormers, op voorwaarde dat die bij Synergrid onder "Energy storage" staan en niet onder "Solar energy". Wij kijken het type na op de lijst voor de keuze valt.

Het voordeel van DC-koppeling blijft klein zolang je omvormer maar een beetje kleiner is dan je panelen. In het Amerikaanse model lagen AC en DC bij een verhouding van 1,23 binnen 1 % van elkaar, en een Vlaamse omvormer op 77 % van de panelen kapt in Gent maar 0,32 % af.

• Een hybride omvormer beheert twee bronnen van gelijkstroom: de panelen via een MPPT-ingang, waarover meer in MPPT, en de batterij via een lader en ontlader.
• Voor het afkappen geldt dezelfde analyse als in Wat een omvormer doet en DC/AC-ratio en afkappen. Op een zuiddak in Gent verlies je 0,32 % bij een verhouding van 1,3, 1,10 % bij 1,4 en 3,77 % bij 1,6. Op een oost-westdak blijft het 0 % tot en met 1,5, en 0,01 % bij 1,6.
• Werken zonder net vraagt een omvormer die daarvoor ontworpen is. Wat daarbij komt kijken, lees je in Noodstroom via je omvormer.
• Veel omvormers hangen aan het internet. Vervang het standaardwachtwoord: waarom, lees je in Cyberveiligheid.

• Fluvius, Thuisbatterij
• Fluvius, Welke omvormer kies ik
• Fluvius, Zonnepanelen verplichtingen
• Synergrid, Info fabrikanten november 2024, C10/11 plug-and-play
• NREL, DC-connected Solar Plus Storage Modeling and Analysis for Behind-The-Meter Systems
• US Department of Energy, Solar Integration: Inverters and Grid Services Basics
• Vlaanderen.be, Haal meer uit uw zonnepanelen met zelfverbruik
• PVGIS (JRC, Europese Commissie)