MYNRG

Zoeken

Hoofdstukken van deze gids

Thuisbatterij Gids · 16 hoofdstukken

Deel 1 · Basis en rendement

Deel 2 · Techniek en levensduur

Deel 3 · Plaatsen en gebruiken

Tot slot

Gids thuisbatterij · Deel 3 · Plaatsen en gebruiken

11 Noodstroom

In het kort

Valt de stroom uit, dan valt een gewone installatie met zonnepanelen en thuisbatterij mee uit, ook als de batterij vol is en de zon schijnt. Dat is bewust zo: de omvormer moet uitschakelen zodra er geen netspanning meer is.

Alleen een batterijsysteem met een noodstroomfunctie (back-up) kan tijdens een panne tijdelijk stroom leveren, en dan meestal aan een beperkt aantal toestellen. Een thuisbatterij kopen betekent dus nog niet dat je noodstroom hebt.

Waarom je installatie bij een panne stopt

Fluvius zegt het zonder omwegen: "Bij een stroomonderbreking heb je meestal geen elektriciteit, ook niet als je zonnepanelen hebt." Om veiligheidsredenen schakelt je installatie automatisch uit zodra de netspanning wegvalt.

De reden heet anti-eilandbedrijf. Zou jouw installatie stroom op een uitgevallen straatnet blijven zetten, dan vormt ze een "eiland" onder spanning. Een technicus die aan een lijn werkt die spanningsloos verklaard is, zou dan toch spanning kunnen aantreffen. De omvormer moet daarom merken dat het net wegvalt en tijdig en veilig uitschakelen. Dat doet een automatisch scheidingssysteem dat frequentie en spanning bewaakt. Daarna mag hij niet ongewenst opnieuw inschakelen.

Een batterij verandert daar niets aan. Zonder noodstroomfunctie ligt ze bij een panne even stil als de panelen. Ook een moderne verwarmingsketel heeft elektriciteit nodig en valt dus uit.

Twee soorten noodstroom

Synergrid, de federatie van netbeheerders, onderscheidt twee principes voor installaties die bij netuitval kunnen blijven werken.

	Gedeeltelijke back-up	Volledige back-up
Wat blijft gevoed	Enkel de toestellen op de back-up-uitgang van de omvormer	Een groot deel van de woning, of de hele woning
Aansluiting	Aparte kring of uitgang	Omschakelaar tussen net en eilandwerking; de bekabeling van de woning wordt aangepast
Complexiteit	Lager	Hoger

Twee woningen bij een stroompanne: links volledig donker, rechts enkele toestellen op noodstroom

Bij gedeeltelijke back-up blijft de rest van de woning zonder spanning. Bij volledige back-up draait de omvormer in zijn geheel in eilandwerking, en daarvoor is een conforme omschakelaar nodig.

Wat de omschakelaar moet kunnen

Voor een installatie die zowel op het net als in eilandwerking kan draaien, legt Synergrid onder meer deze eisen op:

De overgang verloopt eerst verbreken, dan pas verbinden (break-before-make).
Er is een mechanische vergrendeling met een minimale onderbrekingstijd van 50 ms.
De omschakelaar voldoet aan de norm IEC 60947-6-1 en onderbreekt alle actieve geleiders.
In eilandwerking moet de bescherming tegen onrechtstreekse aanraking verzekerd blijven. De aarding van de neutrale geleider moet verbroken en vergrendeld worden voor er terug gekoppeld wordt.

Dat laatste alleen al is een reden om hier niet zelf aan te knutselen. Installaties die uitsluitend off-grid draaien, dus nooit op het net aangesloten zijn, vallen buiten deze voorschriften. Wat je omvormer moet kunnen, welke eisen er voor de omschakelaar gelden en wat je bij de oplevering laat testen, lees je in Noodstroom via je omvormer.

De zekeringkast met een omschakelaar tussen het net en de noodstroom

Wat je moet regelen

⏱ Een thuisbatterij meld je aan bij Fluvius, binnen 3 maanden na de keuring volgens het AREI, het keuringsreglement voor elektrische installaties.

Plaats je een batterij bij, dan moet de aanpassing gekeurd worden. Met een eigen omvormer is die keuring nodig; zonder aparte omvormer volstaat meestal een melding en keuring van de wijziging door de installateur.

Voor het aansluiten of keuren van een noodstroomfunctie bestaat geen aparte regel van Fluvius. Je installateur en je keuringsorganisme weten wat er in jouw geval gevraagd wordt.

⏱ Synergrid werkt aan een wijziging van zijn technische voorschriften, mogelijk met meer duidelijkheid over off-grid en eilandwerking. Welke versie van de voorschriften geldt, vraag je best na bij je offerte.

Stekkerbatterijen

Test Aankoop testte in augustus 2026 acht stekkerbatterijen. Ze stonden allemaal op de lijst van Synergrid, en zeven ervan hadden een off-grid functie: een of meer stopcontacten op het toestel die actief worden als de stroom uitvalt. De batterij houdt daarbij altijd een reserve achter.

Rekenvoorbeeld

Het standaardgezin heeft een vaste thuisbatterij van 7 kWh en wil bij een panne van 3 uur, op een winteravond, enkele toestellen laten werken: de koelkast (gemiddeld 100 W), de verlichting (150 W), de router (15 W) en de gasketel (100 W).

Samen is dat zowat 365 W. Over 3 uur heb je dan 0,365 kW x 3 u = ca. 1,1 kWh nodig. Van een batterij van 7 kWh nominaal is rond 6,3 kWh netto beschikbaar, bij 90 % maximale ontlading, de instelling uit een praktijkproef in Gent (Energent, 2024). Dat dekt die 1,1 kWh ruim.

Wil je de hele woning laten draaien, dan komen een elektrische kookplaat, een warmtepomp of een laadpaal in beeld. Een kookplaat van 3 kW verbruikt op één uur al 3 kWh. Voor de korte lijst hierboven volstaat een gedeeltelijke back-up. Een volledige back-up wordt pas interessant bij zwaardere verbruikers.

De vraag is dus niet "heb ik een batterij?", maar "wat wil ik nog laten werken, en hoelang?". Dat antwoord is bij elk gezin anders. Een adviseur ter plaatse kijkt welke kringen je wil voeden en of je omvormer het kan.

Goed om te weten

⏱ Een panne is zeldzaam, maar niet altijd kort. In 2024 zat een gemiddelde laagspanningsgebruiker zowat 13 minuten per jaar zonder stroom, met 0,068 onderbrekingen per gebruiker. Dat is gemiddeld eens per 15 jaar (1 gedeeld door 0,068). Een onderbreking duurde gemiddeld 3 uur en 5 minuten om te herstellen, volgens de Vlaamse Nutsregulator (VNR). Het zijn gemiddelden voor Vlaanderen; over jouw straat zeggen ze niets.

⏱ Bij energieschaarste staat standaard een afschakeling van 3 tot 4 uur gepland. Fluvius zegt zelf dat iedereen enkele uren zonder stroom moet kunnen.

Wil je een generator aansluiten, dan moet de omschakeling correct gebeuren. Fluvius raadt aan de generator buiten te zetten, de hoofdschakelaar om te schakelen en enkel gekozen toestellen aan te sluiten. Een generator die parallel met het net kan draaien, moet gemeld worden.

Voor- en nadelen

Voordelen	Nadelen en aandachtspunten
Essentiële toestellen (koelkast, verlichting, internet, regeling van de verwarming) blijven werken	Extra kosten voor omvormer, back-up-kring of omschakelaar. Vraag er een offerte voor
Met een gedeeltelijke back-up blijft de installatie eenvoudiger	Niet elke batterij of omvormer heeft de functie
	De batterij moet bij een panne genoeg geladen zijn. Houd je een deel van de capaciteit in reserve, dan blijft er dagelijks minder over voor zelfverbruik
	Zonder professionele aansluiting riskeer je terugvoeding naar het net, met gevaar voor wie het net herstelt

Voor wie het technisch wil weten

Eilanddetectie. Het automatisch scheidingssysteem bewaakt frequentie en spanning. ⏱ Sinds maart 2021 eist Synergrid onder meer een functie 59V0 en, voor eilanddetectie, minstens df/dt (ROCOF, de snelheid waarmee de netfrequentie verandert) én een "narrow frequency band".
Kritieke last. Bij noodvoeding draait de installatie in eilandwerking met een bewust beperkte groep verbruikers.
Kortstondig parallel. Een noodvoedingssysteem dat af en toe heel kort parallel met het net werkt, moet toch aan de voorschriften voldoen, zij het met afgezwakte eisen.
Aanpassing van de installatie. Een extra omvormer of een omschakelaar vraagt een keuring van de aanpassing en een aanmelding; meer in Aanmelden bij Fluvius en AREI-keuring.

Bronnen bij dit hoofdstuk

Veelgestelde vragen

Werkt mijn thuisbatterij bij een stroompanne?

Alleen als ze een noodstroomfunctie heeft en daarvoor aangesloten is. Anders valt ze samen met het net uit.

Kan de hele woning blijven werken?

Ja, met een omvormer die in eilandwerking kan draaien en een conforme omschakelaar. Anders blijven alleen de toestellen op de back-up-uitgang gevoed.

Hoelang kan een batterij mijn woning van stroom voorzien bij een panne?

Dat bepaalt wat je laat draaien. Koelkast, verlichting, router en de regeling van de verwarming samen vragen zowat 365 W, dus 3 uur kost je rond 1,1 kWh. Een kookplaat van 3 kW verbruikt op één uur al 3 kWh.

Hoe vaak valt de stroom uit in Vlaanderen?

⏱ In 2024 zat een gemiddelde laagspanningsgebruiker zowat 13 minuten zonder stroom, met 0,068 onderbrekingen per gebruiker. Een onderbreking herstellen duurde gemiddeld 3 uur en 5 minuten (Vlaamse Nutsregulator).

Kan ik een generator aansluiten?

Ja, met een correcte omschakeling. Fluvius raadt aan de generator buiten te zetten, de hoofdschakelaar om te schakelen en enkel gekozen toestellen aan te sluiten. Een generator die parallel met het net kan draaien, meld je aan; hoe, lees je in Aanmelden bij Fluvius.