3 Micro-omvormers

Elk paneel krijgt zijn eigen omvormer, en de omzetting gebeurt per paneel in plaats van per rij. Omdat elk paneel voor zich werkt, trekt een paneel in de schaduw de andere niet mee naar beneden. Het Amerikaanse ministerie van Energie, het DOE, wijst er wel op dat micro-omvormers meer kunnen kosten dan een stringomvormer.

Let op met toestellen die meerdere panelen bedienen. Sommige micro-omvormers hangen aan twee of vier panelen en hebben daar één regeling voor. Die panelen werken dan niet echt elk apart. Wij kijken in de offerte hoeveel onafhankelijke MPPT-regelaars zo'n toestel heeft; wat dat precies zijn, lees je in MPPT. Helemaal los van elkaar staan de panelen trouwens nooit: ze delen dezelfde wisselstroomkabel en dezelfde netspanning.

NREL vergeleek samen met een testlabo twee identieke installaties, de ene met een stringomvormer, de andere met micro-omvormers. Beide kregen dezelfde schaduw, in drie sterktes die gebaseerd waren op metingen bij meer dan 60 woningen.

De test liep in 2011 in Californië. De micro-omvormers wonnen 45 tot 55 % terug van het licht dat door de schaduw verloren ging. Lees je ergens "meer dan 12 %", dan gaat dat enkel over zware schaduw.

Bij ons is veel licht diffuus, verstrooid over de hele hemel. Hoe groter dat aandeel, de Kd, hoe kleiner het voordeel van micro-omvormers. Bij een Kd tot 0,5 maken ze zowat de helft van het schaduwverlies goed, bij 0,75 nog 30 % en bij 0,9 nog 15 %. PVGIS, de zonnedatabank van de Europese Commissie, geeft voor Gent maandgemiddelden tussen 0,48 in april en 0,66 in december.

De stringomvormer in de test deed het niet perfect. Mist een stringomvormer bij schaduw het hoogste werkpunt, dan kost dat bij matige schaduw zowat 2 % extra. Dat maakt het voordeel van micro-omvormers in de test wat groter dan het is.

De meetmethode zelf heeft een onzekerheid van rond 1 procentpunt naar boven of beneden, onder meer omdat er maar één soort schaduwscherm gebruikt werd.

En het blijft een Amerikaanse test. Of de winst bij een typisch Vlaamse schaduw even groot is, van een schouw, een boom of een dakkapel, is niet gemeten. Neem de cijfers als een richting.

⏱ Fluvius telt al het omvormervermogen voor zonnepanelen op je aansluiting samen, en dat moet binnen de grens blijven: tot 5 kVA op een eenfase-aansluiting, tot 25 kVA op driefase. Bij micro-omvormers tel je ze allemaal op. Het verschil tussen de twee aansluitingen leggen we uit in Eenfase of driefase.

Elk type micro-omvormer moet op de lijst van Synergrid staan, de federatie van de netbeheerders, volgens voorschrift C10/26. Wat er rood gemarkeerd staat, mag in Vlaanderen niet geplaatst worden. Meer over die lijst in Netvoorschriften C10/11 en C10/26.

⏱ Voor keuring en aanmelding gelden dezelfde regels als bij elke installatie: een AREI-keuring voor je ze in gebruik neemt, en aanmelden bij Fluvius binnen 3 maanden na de keuring. Hoe dat in zijn werk gaat, lees je in AREI-keuring en Aanmelden bij Fluvius.

Een omvormer gaat gemiddeld 10 tot 15 jaar mee, en met micro-omvormers heb je er meteen zeven of meer. Meer in Levensduur en vervanging.

Stekkerpanelen werken meestal met een kleine omvormer van het micro-type. Synergrid legde in november 2024 in voorschrift C10/11 een aantal regels vast:

• De verplichting tot een vaste verbinding is geschrapt. Dat raakt vooral balkonpanelen, kleine mobiele batterijen met een huishoudelijke stekker, bidirectionele laders in voertuigen en mobiele generatoren.
• Fabrikanten konden vanaf 17 oktober 2024 een homologatie volgens C10/26 aanvragen, een officiële goedkeuring van het toestel. Goedgekeurde toestellen staan sinds 17 maart 2025 op de lijst en mogen sinds 17 april 2025 op een elektrische installatie aangesloten worden.
• Een automatisch scheidingssysteem blijft verplicht. Zit het niet in het toestel zelf, dan moet het externe systeem ook in de homologatie staan.
• Bestaat een omvormer zowel met vaste aansluiting als met stekker, dan moet je de twee aan hun productreferentie kunnen onderscheiden.

⏱ Voor stekkerpanelen geldt een eigen aanmeldregel: je meldt ze binnen 30 dagen aan bij Fluvius. Blijf je onder 800 W en heb je een digitale meter, dan hoeft het niet. Meer in Stekkerpanelen.

Een gezin in Antwerpen heeft 7 panelen van 460 Wp, samen 3,22 kWp, op een zuiddak met 35° helling. In de namiddag valt de schaduw van de schouw over een paar panelen. Het gezin denkt aan micro-omvormers van zowat 390 VA per paneel, ruwweg 85 % van het paneelvermogen.

Zonder schaduw levert het dak 1.050 kWh per kWp. Hoeveel de schouw echt wegneemt, is niet gemeten. Ter illustratie passen we de NREL-percentages toe op de 3.380 kWh zonder schaduw. Zo krijg je een bovengrens, want met schaduw produceert de string minder. Voor de grens van 5 kVA tellen we alle micro-omvormers op.

Een extra kWh is gemiddeld zowat 0,15 euro waard. Zo kwamen we eraan in Stringomvormer: met het gemiddelde zelfverbruik uit Zelfverbruik verhogen en de waarden van de MYNRG Check, 0,35 euro voor een kWh die je zelf verbruikt en 0,045 euro voor een geïnjecteerde. Bij lichte schaduw wint dit gezin zo rond 19 euro per jaar, bij matige rond 40 euro. Wat zeven micro-omvormers meer kosten dan één stringomvormer, staat in de offerte. Daar rekenen we hier bewust niet mee.

Die paar tientjes per jaar zetten de keuze in perspectief. Bij een ander dak, met meer schaduw of drie dakvlakken, ziet het er anders uit, en dat ziet een installateur pas goed als hij ter plaatse kijkt. Je beslist voor de 25 tot 30 jaar dat je panelen meegaan. De MYNRG Check legt de offertes naast jouw dak.

Gaat één micro-omvormer stuk, dan blijven de andere meestal gewoon werken. Alleen zit het defecte toestel op het dak, onder of achter een paneel. Een lange productgarantie van de fabrikant zegt nog niet wie het werk betaalt: uitzoeken welk toestel stuk is, een paneel losmaken, op het dak geraken, de werkuren. Wij zouden in de offerte laten zetten of dat erbij zit, en wie het defecte toestel opspoort als de monitoring het laat afweten. Hoe lang een omvormer meegaat, lees je in Levensduur en vervanging.

Micro-omvormers halen geen hoger rendement. Hun voordeel zit bijna helemaal in schaduw, en in de vrijheid om panelen over meerdere dakvlakken te verdelen. Hoe je dat ook met een gewone omvormer oplost, lees je in MPPT.

In de wintermaanden ligt de Kd in Gent het hoogst, tussen 0,61 en 0,66. Micro-omvormers winnen dan het minst terug.

Ook het kleinste toestel met een stekker heeft een eigen homologatie nodig. Sinds 17 april 2025 mag het alleen aangesloten worden als het op de lijst C10/26 staat, en met een automatisch scheidingssysteem.

• Een micro-omvormer is meestal kleiner dan het paneel, en dan kapt hij per paneel af. Op de PVGIS-uurwaarden voor Gent, zuid 35°, geeft dat 0,03 % verlies bij 83 % van het paneelvermogen, of ratio 1,2. Bij 77 %, ratio 1,3, is het 0,32 %, bij 71 %, ratio 1,4, 1,10 %. Op een oost-westdak blijft het verlies 0 % tot en met ratio 1,5. De volledige tabel staat in Wat een omvormer doet en DC/AC-ratio en afkappen.
• NREL ontwierp een schaduwtest die je kan herhalen. Voor alle schaduwniveaus gebruikte het labo hetzelfde gaas, dat 37 % van het licht doorlaat. Dat verklaart mee de onzekerheid van rond 1 procentpunt.
• Uit de test volgt een eenvoudig model. Noem S het aandeel schaduw op het systeem: de micro-opstelling levert zowat 1 − 0,67·S van haar normale productie, de string 0,99 − 1,36·S. De string vlakt af rond 37 % van zijn normale vermogen.
• Voor een homologatie vraagt Synergrid een Excel-bestand, de datasheets en liefst proefrapporten volgens EN 50549-1, -2 of -10. Een omvormer die aan de gelijkstroomkant batterijen aanneemt, moet zowel voor zonne-energie als voor energieopslag goedgekeurd zijn.

• US Department of Energy, Solar Integration: Inverters and Grid Services Basics
• NREL, Photovoltaic Shading Testbed (2012)
• NREL, Partial Shade Evaluation of Distributed Power Electronics for Photovoltaic Systems
• Fluvius, Welke omvormer kies ik
• Fluvius, Zonnepanelen verplichtingen
• Synergrid, Info fabrikanten november 2024: C10/11 plug-and-play
• PVGIS (JRC, Europese Commissie)