4 Laden met zonnestroom

Zelfverbruik is het deel van je zonnestroom dat je zelf gebruikt, in plaats van het aan het net te geven. Bij het ene gezin ligt het een pak hoger dan bij het andere. Wie thuiswerkt of in ploegen werkt, gebruikt overdag meer. Een wagen die op de oprit staat als de zon schijnt, ook. Een gezin dat zijn gewoonten niet aanpast, komt volgens de Vlaamse overheid op zowat 28 % en geeft per jaar bijna 2.500 kWh aan het net. Waar wij in de praktijk gemiddeld uitkomen, lees je in Zelfverbruik verhogen.

Laat je de afwasmachine, de wasmachine en de droogkast rond de middag draaien, dan gaat je zelfverbruik al omhoog. Een slimme boiler, een elektrische wagen en eventueel een thuisbatterij trekken het verder op. Een kleinere installatie geeft doorgaans een hoger zelfverbruik, een grotere installatie of panelen op oost en west een lager. Volgens Fluvius is laden met je eigen stroom de goedkoopste manier om te laden.

Je eigen zelfverbruik reken je zo uit: zelfverbruik = [(P − I) / P] × 100. P is je totale zonneproductie, die je afleest op de omvormer, I is wat je in totaal aan het net gaf, en dat zie je in het portaal van Fluvius.

De eenvoudigste is met de hand of met een timer. Je laat het laden starten op de uren dat de panelen produceren, met de timer van de wagen of van het laadpunt. Het vermogen blijft dan wel hetzelfde: schuift er een wolk voor de zon, dan haal je de rest van het net.

VideoToepassing 2: PV met elektrisch voertuig en lucht/water warmtepompBron: Maak Je Meter Slim (Volta), via YouTube

Een slim laadpunt met EMS volgt de productie van je panelen. Fluvius beschrijft het zo: het gebruikt zonnestroom zolang die er is en schakelt over op het net als het moet. De Vlaamse overheid heeft een vergelijker voor energiebeheersystemen. Meer daarover in Slimme laadpaal.

Je kan het laadpunt ook koppelen aan de digitale meter. Fluvius beschrijft een laadpaal die aan een meetpunt hangt, zoals de P1-poort, de uitgang van de digitale meter voor je eigen toestellen. Draait de afwasmachine of de wasmachine, dan laadt de paal trager. Hoe die poort werkt, lees je in De P1-poort.

Een laadpunt kan niet tot nul terugzakken en toch blijven laden. Bij veel systemen ligt de laagste laadstroom op 6 A per fase die meedoet. Bij 230 V is dat zowat 1,4 kW op één fase en een 4,1 kW op drie fasen. Is je overschot kleiner, dan wacht het systeem, stopt het even of vult het aan met stroom van het net.

Sommige laadpunten schakelen tussen één en drie fasen, zodat ze ook een klein overschot kunnen gebruiken. Je laadpunt moet dat uitdrukkelijk ondersteunen en je wagen moet het aankunnen. Hoe laag het systeem gaat en hoe vaak het schakelt, verschilt per combinatie van wagen en laadpunt.

Zonnepanelen leveren doorgaans het meest tussen 11 en 15 uur, met in de zomer een piek rond 14 uur. Over het jaar valt zowat 68 % van de opbrengst tussen april en september. December brengt maar 3,0 % op, volgens PVGIS als gemiddelde van vijf Vlaamse steden.

Een dak op het zuiden onder 35 graden geeft per kWp een kleine 1.050 kWh per jaar. Een kWp, kilowattpiek, is het maximale vermogen van je panelen. Liggen de panelen op een oost- en een westvlak, dan wordt het een 900 kWh per kWp, zowat 15 % minder dan zuid. Zo'n dak spreidt de productie wel over de dag. Het westvlak levert in de vooravond meer dan een zuiddak, net als je thuiskomt en de wagen inplugt. Meer over opbrengst in Opbrengst in Vlaanderen.

Een Vlaamse bestuurder rijdt volgens de Vlaamse Nutsregulator gemiddeld 15.000 km per jaar. Aan 17 kWh per 100 km moet er dan zowat 2.550 kWh in de batterij. Met 90 % laadrendement komt dat neer op een 2.833 kWh uit het stopcontact of de paal, gemiddeld 236 kWh per maand.

Een installatie van 4 kWp in Gent maakt rond 4.200 kWh per jaar. In juni is dat zowat 509 kWh, in december maar 130 kWh. Over het jaar dekt de zon de wagen ruim, maar in de winter haalt zelfs je volledige zonneproductie niet wat de wagen alleen al nodig heeft.

Het capaciteitstarief is het deel van je nettarief dat je betaalt op je hoogste kwartier aan afname. Wat je aan het net geeft, telt niet mee. Laad je met je eigen zonnestroom, dan haal je minder van het net en blijft je piek lager. De Vlaamse Nutsregulator geeft een voorbeeld: laad je aan 7 kW terwijl de zon 3 kW maakt, dan levert het net maar 4 kW. Zonder sturing, of als de zon wegvalt, is dat voordeel weg. ⏱ In 2026 kost een kW piek gemiddeld ca. 53,39 euro per jaar zonder btw, en je betaalt minstens voor 2,5 kW. Hoe laden en het tarief samengaan, lees je in Laadpaal en capaciteitstarief.

Heb je zelf geen panelen, dan wijst Fluvius op energiedelen met vrienden, buren of familie. Hoe dat werkt, lees je in Energiedelen.

Een gezin in Gent heeft 4 kWp op een zuiddak onder 35 graden, verbruikt 3.500 kWh per jaar in huis en rijdt 15.000 km per jaar met een wagen van 17 kWh per 100 km. We rekenen met 1.050 kWh per kWp en 90 % laadrendement. Zonder wagen komt het zelfverbruik volgens de formule van de MYNRG Check op 0,33 / √(4.200 / 3.500), zowat 30 %, met 70 % als bovengrens.

⏱ Elke kWh zonnestroom die in de wagen gaat, vervangt een kWh die je anders aan 0,35 euro koopt. Je mist er wel de injectievergoeding van 0,045 euro voor. Netto is elke kWh 0,305 euro waard. Welk deel van het laden tijdens een zonne-overschot gebeurt, weten we niet; we nemen 20, 40 of 60 % aan.

En dan de winter. In december levert het dak een 130 kWh, terwijl de woning gemiddeld 292 kWh per maand vraagt en de wagen 236 kWh. Samen 528 kWh, waarvan de zon hooguit een kwart dekt.

Ligt het dak op oost en west, dan rekent de MYNRG Check met zowat 900 kWh per kWp, of 4 × 900 = ca. 3.600 kWh. De Vlaamse overheid schrijft dat zo'n opstelling doorgaans een lager zelfverbruik geeft, net als een installatie die groter is dan je jaarverbruik vraagt. Fluvius ziet net meer kansen als je de panelen over twee dakvlakken verdeelt. Beide kan kloppen: het hangt aan het uur waarop jij laadt en verbruikt.

Een middag van drie uur. De omvormer levert 4 kW, de woning gebruikt 1 kW en de wagen laadt rustig aan 3 kW, ruim boven de ondergrens van 1,4 kW. Een thuisbatterij is er niet.

Zonder de wagen waren die 9 kWh aan 0,045 euro het net op gegaan, om ze 's avonds aan 0,35 euro terug te kopen. Over je zelfverbruik van een heel jaar zegt één middag niets. De volgende dag is het misschien bewolkt, of staat de wagen op het werk.

Hoeveel zon er bij jou in de wagen gaat, verschilt sterk: van wie er overdag thuis is, van de richting van je dak, van de dagen dat de wagen op de oprit staat. Een installateur ter plaatse kijkt naar je dak, je aansluiting en je laadpunt samen. En wie panelen laat plaatsen, beslist voor 25 tot 30 jaar. De MYNRG Check rekent je situatie vooraf door, met de wagen erbij.

Een laadpunt met een vast vermogen laadt niet echt met zon. Laad je aan 7 kW terwijl de panelen 3 kW leveren, dan komt 4 kW van het net. Pas als het laadpunt het vermogen volgt, gebruik je alleen het overschot. Een timer alleen volstaat niet.

Meer panelen plaatsen lost het niet per se op. Een grotere installatie en panelen op oost en west verlagen het zelfverbruik doorgaans.

Die 30 % zelfverbruik uit het voorbeeld kan hoger. Laat je toestellen rond de middag draaien, dan stijgt het, en de wagen komt daar nog bovenop.

Voordelen

• De goedkoopste manier om te laden
• De wagen is een grote verbruiker die je kan regelen en die je zelfverbruik optrekt
• Je afnamepiek daalt als het laadvermogen de zon volgt

Aandachtspunten

• Het loont alleen als de wagen overdag thuis staat of je het laden kan uitstellen
• Een slim laadpunt of EMS kost extra
• 's Winters rijdt de wagen grotendeels op netstroom
• ⏱ De injectievergoeding bepaalt mee wat een kWh zonnestroom in de wagen waard is

• Een systeem dat op overschot stuurt, meet wat je aan het net geeft of eruit haalt, bijvoorbeeld via de P1-poort van de digitale meter, en past het laadvermogen daarop aan. Hoe snel en hoe nauwkeurig dat gaat, verschilt per systeem.
• De digitale meter registreert afname en injectie apart, per kwartier. Voor het capaciteitstarief telt alleen afname.
• Laden op uren met lage of negatieve prijzen is een tweede strategie, naast laden op overschot. Lees Dynamisch energiecontract en Negatieve prijzen en injectie beperken.
• Een bidirectioneel laadpunt kan de wagen ook als opslag gebruiken en zo zonnestroom van de middag naar de avond schuiven. Daarover gaat V2H en V2G.

• Vlaanderen.be, Haal meer uit uw zonnepanelen met zelfverbruik
• Vlaanderen.be, Uw elektrische wagen thuis laden
• Vlaanderen.be, Laadpunt of snellader
• Fluvius, Slim laden = voordelig laden
• VNR, Tips om je verbruik te spreiden met een digitale meter
• VNR, Capaciteitstarief
• PVGIS, zonne-opbrengst Gent, zuid 35°