6 Eenfase of driefase

Een eenfasige aansluiting heeft één fasedraad, een driefasige heeft er drie. Driefasig bestaat in België in twee vormen: 3 x 230 V, en 3N400 V met een nuldraad. Een driefase-omvormer voor 3N400 V werkt niet vanzelf op een net van 3 x 230 V, en omgekeerd. Op de fiche staat voor welk net een toestel gemaakt is, ook voor de batterijwerking en de noodstroom.

kVA, kilovoltampère, is het schijnbaar vermogen. Voor de grenzen van Fluvius telt het wisselstroomvermogen van de omvormer, niet het aantal kWp aan panelen. Het verschil tussen de twee leggen we uit in DC/AC-ratio en afkappen. Wat een omvormer zelf doet, lees je in Wat een omvormer doet.

⏱ Deze regels kunnen veranderen. Ze gelden voor Vlaanderen, waar Fluvius de netbeheerder is.

Mee tellen: omvormers voor zonnepanelen, hybride omvormers, windmolens en warmtekrachtkoppelingen. Een hybride omvormer telt ook mee als er nog geen panelen aan hangen.

Een omvormer die alleen een batterij bedient, telt niet mee. Je herkent hem op de lijst van Synergrid aan een kruisje bij "Energy storage" en niet bij "Solar energy". Zo'n batterij-omvormer mag er tot 5 kVA bovenop komen. Ook een laadpaal telt niet mee, behalve als hij stroom teruglevert aan het net.

Hoe een batterij aan je installatie gekoppeld wordt, lees je in AC- of DC-gekoppeld, en alles over het toestel dat beide aanstuurt in Hybride omvormer.

Fluvius raadt een driefasige omvormer aan. Daarvoor moet je aansluiting driefasig zijn. Is ze dat niet, dan vraag je de ombouw aan via Mijn Fluvius, en de simulatietool van Fluvius geeft je een eerste raming van wat dat kost.

Heb je al een eenfase-omvormer, dan kan je de belasting beter spreiden: laat de grote verbruikers, zoals de droogkast of de boiler, aansluiten op dezelfde fase als de omvormer. Dat laat je doen door een erkende installateur; meer in Erkende installateur.

Valt je omvormer uit door te hoge spanning, dan ligt dat volgens Fluvius meestal aan een van deze vier oorzaken:

1. De toegelaten spanningsval in de binneninstallatie is overschreden.
2. De toegelaten spanningsval in de aansluitkabel is overschreden.
3. De omvormer hangt op de fase met de hoogste spanning.
4. De spanning op het distributienet is te hoog.

Over aansluitkabel en binneninstallatie samen mag de spanningsval niet groter zijn dan 1 %.

⏱ Fluvius telt zowat 3,75 miljoen actieve elektriciteitsmeters, en bijna de helft daarvan is eenfasig. Een driefasige aansluiting levert standaard 17,3 kW. Toch zegt een driefasige meter niet dat je aansluiting driefasig is, en een ombouw naar driefasig vraagt extra werk aan je binneninstallatie.

⏱ Tot eind 2025 plaatste Fluvius bij de overstap naar een digitale meter soms nog een eenfasige meter. Vanaf 2026 krijgt de laatste 20 % van de klanten een driefasige digitale meter, ook wie een eenfasige aansluiting heeft. Fluvius zegt dat je in de loop van 2026 op mijn.fluvius.be bij je contractueel vermogen kan zien of je aansluiting eenfasig of driefasig is. Meer over de meter zelf lees je in De digitale meter.

⏱ De netvoorschriften C10/11 van Synergrid, de federatie van de netbeheerders, in editie 2.4 van oktober 2025, voegen er twee dingen aan toe. Een driefasige aansluiting is verplicht boven 5 kVA, en sterk aanbevolen boven 3,6 kVA. En ook bij een driefasige aansluiting mag het verschil in vermogen tussen de fasen nooit groter zijn dan 5 kVA. Ook met drie fasen kan je het vermogen niet vrij verdelen.

Meer over die voorschriften lees je in Netvoorschriften C10/11 en C10/26. Buiten Vlaanderen kunnen de regels verschillen per netbeheerder en per gewest; daar vraag je ze na bij de netbeheerder van je gemeente.

Een erkende keurder keurt je installatie volgens het AREI voor je ze in gebruik neemt. Daarna meld je ze aan bij Fluvius, binnen 3 maanden na de keuring. Komt er later een krachtigere of een extra omvormer, dan volgen opnieuw een keuring en een aanmelding. Hoe dat gaat, lees je in Aanmelden bij Fluvius en AREI-keuring.

Een gezin in Aalst wil 8 kWp aan panelen op een zuiddak met 35° helling, met het oog op een warmtepomp en een elektrische wagen. De aansluiting is vandaag eenfasig.

We rekenen met 1.050 kWh per kWp, of 8.400 kWh per jaar zonder afkappen. Het afkappen halen we uit de PVGIS-uurwaarden voor Gent van 2005 tot 2023; uurgemiddelden onderschatten de pieken binnen een uur een beetje. Het gaat hier om energie. Wat de omvormers en de ombouw kosten, laten we buiten beschouwing.

Op de eenfase-aansluiting zit het gezin met 8 kWp tegen de grens van 5 kVA. Dat mag, maar het kapt zo rond 317 kWh per jaar af. Met een driefasige aansluiting en een omvormer van 6 kVA zakt dat naar rond 44 kWh. De vraag is of die 273 kWh per jaar de ombouw en het duurdere toestel waard zijn.

Het antwoord verschilt per woning. Hoeveel werk de ombouw vraagt, ziet een installateur pas als hij je zekeringkast en je aansluiting bekijkt. En omdat je beslist voor de 25 tot 30 jaar dat je panelen er liggen, telt ook mee wat je in die tijd nog bijplaatst. De MYNRG Check rekent het door met de offerte erbij.

De grens van 5 kVA gaat over de omvormer, niet over de panelen. Je mag meer dan 5 kWp aan panelen op een omvormer van 5 kVA zetten; wat dat aan afkappen kost, zag je hierboven.

Met het gewone gezin uit de MYNRG Check, 7 panelen van 460 Wp of 3,22 kWp, zit je ruim onder de grens. Een omvormer van 3 kVA volstaat, een eenfase-aansluiting ook, en je blijft onder de 3,6 kVA waarboven Synergrid driefase sterk aanraadt.

Wil je later een batterij en zit je nu al dicht bij je grens, kijk dan eerst welk type omvormer de batterij zal aansturen. Een hybride omvormer telt mee, een aparte batterij-omvormer niet.

• De grenzen gelden voor het schijnbaar vermogen in kVA: het hoogste schijnbare wisselstroomvermogen dat de installatie kan leveren. Alle omvormers tellen mee in het totaal.
• Voor het berekenen van de spanningsval heeft Fluvius aparte rekenbladen voor 3 x 230 V en voor 3N400 V. Bij een eenfasige omvormer geven ze allebei hetzelfde resultaat.
• Combineer je productie met opslag, dan kan een sensor het injectievermogen begrenzen. Zonder die begrenzing beschouwt Synergrid de installatie niet langer als klein.

• Fluvius, Welke omvormer kies ik
• Fluvius, Zonnepanelen verplichtingen
• Fluvius, Zonnepanelen storingen
• Fluvius, Fluvius plaatst enkel driefasige elektriciteitsmeters
• Synergrid, Technisch voorschrift C10/11, editie 2.4 (oktober 2025)
• PVGIS-rekentool (Europese Commissie, JRC)