12 Levensduur en vervanging

Volgens Fluvius hebben omvormers een vrij beperkte levensduur: gemiddeld 10 tot 15 jaar. Beschouw dat als een periode om te plannen, niet als een garantie of een harde grens. Werkt je omvormer van 12 jaar nog goed, dan hoef je hem niet te vervangen alleen omdat hij 12 is. Kijk naar hoe hij erbij staat, hoe vaak hij in storing gaat en wat hij opbrengt. Je zonnepanelen gaan volgens Vlaanderen.be gemiddeld 25 jaar mee.

Een omvormer warmt overdag op en koelt 's nachts af, en hetzelfde gebeurt van zomer naar winter. Een Amerikaanse studie van NREL uit 2019 noemt die temperatuurschommelingen de grootste belasting voor een omvormer.

In een studie over 27 maanden waren uitvallende omvormers goed voor 36 % van al het verloren energie, de panelen voor 5 %. Dat ging wel over grote installaties. Voor woningen bestaat er geen vergelijkbaar cijfer.

Niet elke uitval wil zeggen dat de omvormer stuk is. Ook een te hoge netspanning kan hem laten uitvallen; meer in Storingen en foutcodes.

Er zijn vier momenten. Het eerste is een defect dat niet door het net of door je binneninstallatie komt; dat laat je eerst uitsluiten. Het tweede is rond de 10 tot 15 jaar, om uitval voor te zijn. Het derde is als je een batterij plaatst: is je omvormer een jaar of tien oud, dan noemt Fluvius het voordelig om hem te vervangen door een hybride omvormer, die zowel panelen als batterij aanstuurt. Daarover gaat Hybride omvormer; een omvormer "enkel voor opslag" bedient alleen een batterij. En het vierde is als je installatie verandert, met meer of minder vermogen.

Bij een defect leg je de prijs van een herstelling naast die van een nieuw toestel. Kijk ook naar de garantie die er nog op zit, of er onderdelen te krijgen zijn en hoe lang je zonder productie zit. Een hoger rendement op papier is op zich geen reden om een goed werkend toestel vroeger te vervangen. En een probleem in de kabels, de panelen of de netspanning verdwijnt niet met een nieuwe omvormer.

Verhuis, vergroot, vervang of verwijder je een installatie, dan meld je dat in Mijn Fluvius. De nieuwe omvormer moet op de C10/26-lijst van Synergrid staan, en typen in het rood zijn in Vlaanderen niet toegelaten.

⏱ Let op de vermogensgrenzen, die voor al je omvormers samen gelden: tot en met 5 kVA op eenfase, waarbij Synergrid boven 3,6 kVA sterk driefase aanraadt, tot 25 kVA op driefase, een netstudie boven 25 kVA, en boven 10 kVA registreer je je als zelfstandige. Met een krachtigere omvormer kan je over zo'n grens gaan. Hybride omvormers tellen mee, omvormers enkel voor opslag niet als ze bij Synergrid onder "Energy storage" staan. Laadpalen tellen niet mee, behalve als ze teruggeven aan het net.

⏱ Aanmelden doe je binnen 3 maanden na de keuring. Wie te laat aanmeldt, betaalt bij installaties kleiner dan 10 kVA een administratieve kost.

Is je omvormer stuk, dan mag je de installatie tijdelijk uit dienst laten nemen. Zolang betaal je geen prosumententarief. Je meldt het in Mijn Fluvius.

Koop je een tweedehands omvormer, vraag dan welk type het is, waarom hij vervangen werd en hoe lang hij al dienst deed. Hij moet op de C10/26-lijst staan.

Hou de factuur bij, de serienummers, het opleveringsverslag, de bevestiging van je melding bij Fluvius en de toegang tot de monitoring. Je hebt ze nodig bij een garantieclaim, als je van installateur verandert en als je je woning verkoopt.

Een omvormer met hetzelfde vermogen heeft niet per se dezelfde spanningsgrenzen. Laat de indeling van de strings opnieuw narekenen, en hou het oorspronkelijke plan van de panelen en hun datasheet bij. Hoe die berekening werkt, lees je in Stringdimensionering.

Een gezin in Brugge heeft 7 panelen van 460 Wp, samen 3,22 kWp, op een zuiddak met 35° helling, verbruikt 3.500 kWh per jaar, en de omvormer is 10 jaar oud. Op een dag in de lente valt hij uit, en het duurt 2 maanden voor er een nieuwe hangt.

We rekenen met 1.050 kWh per kWp en met het gemiddelde zelfverbruik uit onze eigen gegevens, waarover meer in Zelfverbruik verhogen. Het verlies spreiden we als jaargemiddelde over de maanden. In werkelijkheid verschilt het per seizoen.

Met de waarden van de MYNRG Check, 0,35 euro voor een kWh die je zelf verbruikt en 0,045 euro voor een geïnjecteerde, kost die uitval rond 66 + 17 = 83 euro. Wat het bij jou is, volgt uit je energiecontract; lees daarvoor Injectievergoeding en Dynamisch energiecontract. Vooral toont het waarom je een uitgevallen omvormer snel laat opvolgen: in de zomer verlies je per maand meer dan het gemiddelde.

Een installatie die in 2016 gekeurd werd, komt tussen 2026 en 2031 in die periode van 10 tot 15 jaar.

Of je beter nu vervangt of wacht, verschilt per installatie: hoe de oude omvormer het nog doet, of er een batterij bij komt, welke strings er hangen. Dat ziet een installateur die ter plaatse kijkt. Je panelen gaan nog jaren mee, en de nieuwe omvormer bepaalt hoe ze de rest van die 25 tot 30 jaar presteren. De MYNRG Check zet een vervangofferte naast jouw verbruik.

Een omvormer kan een pak meer verlies geven dan de panelen. In de studie over 27 maanden was het 36 % tegenover 5 %, al ging het om grote installaties.

Een gewone vervanging vraagt geen nieuwe keuring, een krachtigere of extra omvormer wel. Laat je installateur vooraf zeggen in welk geval je zit.

• De NREL-studie modelleert hoe lang de vermogenshalfgeleiders meegaan, op basis van de temperatuurschommelingen van de chip. Voor twee plaatsen in de Verenigde Staten komt ze uit op een orde van 64 tot 140 jaar. Dat geldt alleen voor één bepaald faalmechanisme, de aluminium bonddraden. Het blijft een model, en zegt niets over de omvormer in jouw berging.
• In hetzelfde model gaat de omvormer minder lang mee naarmate de arbeidsfactor verder van 1 ligt, omdat stromen en temperaturen dan stijgen.
• Een andere omvormer heeft andere spanningsgrenzen. Kijk na of de strings nog kloppen, in Stringdimensionering, en of het vermogen nog past, in DC/AC-ratio en afkappen.

• Fluvius, Welke omvormer kies ik
• Fluvius, Thuisbatterij
• Fluvius, Zonnepanelen verplichtingen
• Fluvius, Zonnepanelen storingen
• Vlaanderen.be, Zonnepanelen
• NREL, studie over levensduur van omvormers (2019)