7 Verbruik verschuiven

Die drie doelen lopen niet altijd gelijk. Zonnestroom en lage prijzen wijzen allebei naar de middag. Het capaciteitstarief vraagt net om spreiden: het is het deel van je nettarief dat afhangt van je hoogste kwartierpiek per maand, zoals uitgelegd in Het capaciteitstarief. Wie een dynamisch contract heeft, moet goedkoop verbruiken en pieken vermijden tegelijk in het oog houden.

VideoToepassing 1: PV met elektrische boiler en wasmachineBron: Maak Je Meter Slim (Volta), via YouTube

Laat nooit toestellen draaien als er niemand thuis is. De Vlaamse Nutsregulator waarschuwt daar uitdrukkelijk voor, voor de brandveiligheid.

Fluvius raadt aan om 's nachts trager te laden, bijvoorbeeld aan 3,7 kW. Zo vermijd je pieken, en de wagen staat 's ochtends toch vol genoeg.

Een gewoon stopcontact geeft volgens de Vlaamse Nutsregulator zowat 10 km bereik per uur laden, een laadpunt van 4 kW rond 15 km. Rijd je minder dan 100 km per dag, dan heb je niet meer nodig.

Een slimme laadpaal kan trager laden zodra andere toestellen draaien, en reageren op je zonneproductie en op dynamische prijzen. Hoe dat werkt, lees je in Load balancing en dynamisch laden en Slimme laadpaal.

Voor een warmtepomp of een elektrische boiler geeft de Vlaamse Nutsregulator een paar tips.

Stel de timer zo in dat het toestel niet draait op je drukste moment, als de oven en de vaatwas al aan staan. Heb je zonnepanelen, verwarm dan rond de middag wat meer, zodat je 's avonds teert op de restwarmte.

Zit er een elektrisch weerstandselement in je toestel? Dat kan je piek flink opdrijven. Je installateur weet wat eraan te doen valt.

Verwarm liefst op een lage, stabiele temperatuur. Slimme sturing kan je verbruik ook doen stijgen.

Voor eenvoudige toestellen volstaat een vertraagde start op het toestel zelf of een timer in het stopcontact.

Start niet alles tegelijk. Dat geldt ook bij een dag-nachtcontract: laat niet alles om tien uur 's avonds samen beginnen.

Voor de wagen is er de slimme laadpaal met load balancing, die het beschikbare vermogen vanzelf verdeelt. Voor de grote verbruikers samen is er een energiemanagementsysteem. De Vlaamse Nutsregulator rekent het voor: laad je een wagen aan 7 kW terwijl de panelen 3 kW leveren, dan haal je nog maar 4 kW van het net.

Met een dynamisch contract kan je plannen op de prijzen van morgen. Onder normale omstandigheden staan ze rond 12.57 uur vast, voor alle 96 kwartieren van de volgende dag.

Zeg je tegen een systeem alleen "laad goedkoop", dan weet het niet wanneer jij klaar moet zijn. Geef het een behoefte en een tijdstip. Voor de wagen bijvoorbeeld 7,4 kWh vóór zeven uur 's ochtends, voor het warm water genoeg voorraad tegen het ochtendlijke douchen, voor de afwasmachine een volledig programma vóór de avond.

Spreek ook af wat voorgaat als wensen botsen. Wil je de wagen alleen op zonnestroom laden, dan kan hij bij vertrek half leeg zijn. Wil je zeker vertrekken met een volle wagen, dan moet er soms netstroom bij.

Wij werken met deze volgorde: eerst de grenzen van de toestellen en de aansluiting, dan de behoeften die gehaald moeten worden, en pas daarna de ruimte die overblijft zo voordelig mogelijk invullen. Vind je een reserve in de batterij belangrijker dan een lage prijs, leg die reserve dan vast als bewuste grens.

Stel: de laadpaal wil elk overschot opslorpen, en de batterij wil datzelfde overschot opslaan. Dan veranderen ze elk moment wat de ander meet. Het laadvermogen schommelt, en de batterij kan stroom leveren aan een wagen die alleen op zon had moeten laden.

Leg daarom vast wie waarover beslist. De batterij beschermt zichzelf, en één centrale regeling bepaalt wie het overschot krijgt. Meer daarover in Energiemanagementsysteem (EMS).

Fluvius merkt op dat het capaciteitstarief je kan afremmen om meer af te nemen als de marktprijs laag staat. De CREG zegt het zo: weeg af of je op zo'n moment zoveel mogelijk wil afnemen, want de piek die je daarmee maakt, telt mee in het jaargemiddelde van je capaciteitstarief.

Laat wasmachine, droogkast, afwasmachine en wagen niet allemaal samen draaien. En laad de wagen liever traag dan snel.

Bij een gezin dat 's ochtends en 's avonds iets meer verbruikt, zakt het zelfverbruik van 73 % in januari naar 29 % in juni, volgens de Vlaamse overheid. In de winter gebruik je bijna alles zelf. Verschuiven loont vooral in de lente en de zomer, als je veel injecteert. Dan vallen ook de meeste negatieve prijzen.

⏱ Fluvius onderzocht in 2025 een nettarief dat met het uur van de dag meebeweegt. Het voorstel: in december, januari en februari vijf tijdsblokken met dal-, normale en piektarieven, de rest van het jaar twee blokken. Het blijft een voorstel uit een onderzoek. Tot er een beslissing valt, geldt het huidige systeem.

Gezin A in Roeselare: zonnepanelen en toestellen die je kan verplaatsen. Het standaardvoorbeeld van de MYNRG Check: 3.500 kWh verbruik en 7 panelen van 460 Wp, samen 3,22 kWp, goed voor ca. 3.380 kWh per jaar. Geen batterij. Het zelfverbruik ligt op ca. 34 %. Draaien de toestellen rond de middag, dan rekenen we met 7 procentpunt meer, zoals bij de stijging van 28 naar 35 % die de Vlaamse overheid noemt.

Die 237 kWh hoeft het gezin niet meer te kopen. Elke kWh is 0,35 euro waard, maar de injectievergoeding van 0,045 euro valt weg. Netto 0,305 euro per kWh, of 237 × 0,305 = rond 72 euro per jaar. Met je eigen tarieven kan dat anders uitvallen.

Gezin B: dezelfde woning, met een elektrische wagen die 3.000 kWh per jaar laadt, en een dynamisch contract. Volgens de CREG kost 's avonds laden 152 euro meer dan in de namiddag, en 94 euro meer dan 's nachts. De namiddag werkt alleen als de wagen dan thuis staat. Anders laad je 's nachts aan 3,7 kW: 3.000 kWh per jaar is gemiddeld zowat 8,2 kWh per dag, en dat vraagt een kleine 2,2 uur laden.

Gezin C: een dagplan met zonnepanelen.

• Om 11.00 uur de afwasmachine, om 12.00 uur de wasmachine, daarna de droogkast of de waslijn. Niet tegelijk, want dan schiet je kwartierpiek omhoog.
• De boiler op een timer tussen 11 en 15 uur.
• De wagen: bij thuiswerk 's middags, anders 's nachts aan een lager vermogen.
• 's Avonds koken blijft. Zorg dat de wagen en de warmtepomp dan niet op volle kracht draaien.

Per toestel zit het grootste bedrag bij de wagen. Wasmachine en afwasmachine leveren per beurt weinig op, maar samen maken ze een deel van die 7 procentpunt.

Praktijksituatie 1: een zonnige middag met twee behoeften. Opnieuw het standaardgezin met 7 panelen van 460 Wp. Tussen 12 en 15 uur leveren de panelen constant 3 kW en gebruikt het huis 0,5 kW. Drie uur lang is er 2,5 kW over, samen 7,5 kWh. De wagen moet vóór 15 uur 6 kWh bijladen en de elektrische boiler heeft 1,5 kWh nodig. Er is geen batterij.

De rekening klopt: 9 kWh productie dekt 9 kWh vraag. Zonder verschuiven had het gezin die 7,5 kWh voor wagen en boiler 's avonds aan 0,35 euro van het net gehaald. Nu koopt het voor 7,5 × 0,35 = 2,63 euro minder aan en mist het 7,5 × 0,045 = 0,34 euro injectie. Rond 2,29 euro winst, voor één middag. Op zo'n voorspelbare dag doet een timer het even goed. Een EMS maakt vooral het verschil als de zon komt en gaat, de vertrektijd verandert of andere toestellen tussendoor stroom vragen.

Praktijksituatie 2: een goedkope nacht en je maandpiek. De wagen moet 7,4 kWh laden, het huis gebruikt 's nachts 0,5 kW en er is geen zonnestroom. De totale energieprijs is 0,20 euro per kWh in de twee goedkoopste uren en 0,25 euro in de twee uren daarna.

Het tweede plan kost evenveel als het eerste, maar haalt 3,7 kW minder van het net. ⏱ Een kW maandpiek kost gemiddeld rond 53,39 euro per jaar, zonder btw, aan het tarief van 2026. Meer daarover in Het capaciteitstarief. Bepaalt zo'n laadbeurt elke maand je hoogste kwartier, dan scheelt het tweede plan 3,7 × 53,39 = ca. 198 euro per jaar.

Het derde plan kost 0,19 euro meer aan energie en drukt je piek nog verder. Maar dat helpt alleen als de laadbeurt echt je hoogste kwartier is. Ligt je maandpiek al hoger door het koken of de warmtepomp, dan haalt trager laden hem niet omlaag. De goedkoopste stroom geeft niet altijd de laagste factuur.

Welk plan bij jou past, verschilt met wanneer je kookt, wanneer de wagen thuis staat en wat er nog in huis draait. En wat je laat plaatsen, gebruik je 25 tot 30 jaar. De MYNRG Check rekent met jouw verbruik en jouw dak, en de installateur ter plaatse kijkt wat je aansluiting en je toestellen aankunnen.

Verschuiven werkt al, maar er is nog werk. Sinds het capaciteitstarief er is, zakte de piek van elektrische wagens gemiddeld met 319 W, of 5 %. Toch haalt nog altijd één op de twee wagenbezitters zijn maandpiek in de winter tijdens een piekperiode.

Slimmer sturen is niet altijd zuiniger. Een aangepaste sturing van een warmtepomp kan meer energie vragen.

De goedkoopste uren vallen zelden samen met de drukte op het net. Fluvius ziet dat dagen met hoge energieprijzen te weinig samenhangen met een zwaar belast net. Daarom ligt er een voorstel voor een apart tijdssignaal in het nettarief.

• Resolutie. Het capaciteitstarief meet per kwartier, zoals beschreven in Het capaciteitstarief. De markt werkt sinds 1 oktober 2025 met 96 kwartierprijzen per dag. Een sturing kan per kwartier schakelen, maar moet de som van alle toestellen op de aansluiting bewaken. Meer in Energiedata en monitoring.
• Gemiddelde over een kwartier. De piek is het gemiddelde vermogen in een kwartier, niet het kortstondige maximum.
• Netniveau. Fluvius berekende dat verbruik spreiden over twee uur voor en na de piek de jaarpiek van een netelement gemiddeld met 15 % verlaagt. Alleen het hoogste moment verschuiven levert niets op: dan wordt de tweede hoogste piek de nieuwe jaarpiek.
• Capaciteitstarief en piekreductie. In het voorstel van Fluvius zou de piek in het namiddagdal van maart tot en met november minder meetellen. Beslist is dat nog niet.

• Vlaamse overheid, Haal meer uit uw zonnepanelen met zelfverbruik
• VNR, Tips om je verbruik te spreiden met een digitale meter
• Fluvius, Het voordeel van slim laden
• Fluvius, Vervolgonderzoek naar tijdsafhankelijke tarieven en injectie
• CREG, Jaarlijks verslag over dynamische elektriciteitsprijzen in 2025
• VNR, Prijzenrapport 2025