8 Opbrengst in Vlaanderen

Het kWp-getal is het vermogen van je panelen onder vaste testomstandigheden: 1.000 W zonlicht per m² en een paneeltemperatuur van 25 °C. De specifieke opbrengst, in kWh per kWp per jaar, zegt hoeveel energie dat vermogen op een bepaalde plek en in een bepaalde richting echt levert.

Het handige aan die eenheid: je vermenigvuldigt ze gewoon met het vermogen van je installatie. Zeven panelen van 460 Wp, samen 3,22 kWp, leveren in Gent op een zuiddak 3,22 × 1.050 = 3.380 kWh per jaar.

De cijfers in de tabellen komen uit PVGIS, de gratis rekentool van het Joint Research Centre van de Europese Commissie. PVGIS haalt de zonnestraling uit satellietgegevens van 2005 tot 2023, op een raster van zowat 5 km, en rekent de lokale horizon mee.

Wij lieten rekenen met kristallijn silicium, vrijstaande montage en 14 % systeemverlies voor kabels, omvormer, vuil en veroudering. We namen vijf steden: Antwerpen, Gent, Brugge, Leuven en Hasselt. Schaduw van bomen of gebouwen zit er niet in. Die bespreken we in Schaduw, bypassdiodes en optimizers.

Volgens PVGIS, voor zuid met 35° helling:

Binnen Vlaanderen is het verschil klein. Brugge haalt zo'n 4 % meer dan Antwerpen, en de richting van je dak weegt een pak zwaarder. Op deze site is Gent de referentie, met zowat 1.050 kWh per kWp. PVGIS geeft er 1.055.

Volgens PVGIS, als gemiddelde van de vijf steden, uitgedrukt tegenover het optimum: zuid op 39 à 40°, goed voor 1.062 kWh per kWp.

PVGIS rekent met vrijstaande montage en komt voor oost, west en horizontaal iets lager uit dan de waarden waarmee de MYNRG Check rekent: rond 900 kWh per kWp voor een oost- of westdak en 945 kWh per kWp voor een plat dak.

Op het zuiden zit je tussen 30° en 45° binnen 1 % van het optimum, en ook 25° en 50° halen nog 97 à 98 %. De Vlaamse overheid noemt zuid tot zuidoost en zuidwest, met 30° tot 50° helling, de beste ligging.

Voor een oost-westopstelling reken je niet met de helft, maar met zowat 85 %. Die opstelling heeft wel een ander verloop over de dag. Hoe dat eruitziet, lees je in Oriëntatie en hellingshoek.

Kilowattuur per kWp per maand, volgens PVGIS, als gemiddelde van de vijf steden:

Op een zuiddak van 35° levert april tot en met september 68,3 % van het jaar. November, december en januari brengen samen 10,8 % binnen, en juni levert vier keer zoveel als december.

Bij een oost-westopstelling van 30° valt 76,0 % tussen april en september, en levert juni 8,6 keer zoveel als december. PVGIS komt voor die kolom op 849 kWh over het jaar. Zelf reken je best met zowat 900 kWh per kWp.

Over het jaar is de productie ongelijk verdeeld. Met 7 panelen haal je in december zo'n 104 kWh, in juni rond 408 kWh. Een warmtepomp vraagt net in de winter het meest. Een mooie jaarbalans verbergt dat verschil.

Een thuisbatterij helpt maar een stukje. Ze verschuift stroom over uren of een paar dagen, maar zomerstroom bewaren tot de winter lukt niet, ook niet met een grote batterij. Waarom, lees je in Hoe een thuisbatterij werkt.

Van jaar tot jaar schommelt de opbrengst. Voor Gent, zuid en 35°, geeft PVGIS tussen 2005 en 2023 een standaardafwijking van 48 kWh per kWp per jaar, of 4,6 %.

Het KMI mat in Ukkel in 2025 een globale zonnestraling op een horizontaal vlak van 1.184,8 kWh/m². Normaal, over 1991 tot 2020, is 1.037,6 kWh/m². 2025 lag daarmee zo'n 14 % boven normaal en was de zonnigste periode sinds 1991. Het slechtste jaar was 1998, met 916,8 kWh/m² of rond 12 % onder normaal.

Je opbrengst in één kalenderjaar kan zo gemakkelijk enkele procenten, en soms meer dan 10 %, afwijken van het langjarige gemiddelde.

Een opbrengstraming op een offerte heb je pas iets aan als je kan nagaan waarop ze steunt. Wij zouden nakijken of dit erin staat:

• de locatie, het aantal panelen en het totale kWp;
• de richting en de helling per dakvlak, waarbij elk dakvlak apart berekend en daarna opgeteld wordt;
• de verliezen waarmee gerekend is, gangbaar is 14 %, en hoe schaduw meegenomen is, uitgelegd in Schaduw, bypassdiodes en optimizers;
• of het verlies niet twee keer afgetrokken is, want temperatuur- en systeemverliezen zitten al in een PVGIS-berekening.

Leg de uitkomst naast onze waarden: zowat 1.050 kWh per kWp op zuid, 900 op oost of west en 945 op een plat dak. Ligt een offerte er ver boven, vraag dan waarom.

Een gezin in Gent verbruikt 3.500 kWh per jaar. We vergelijken twee varianten: 7 panelen van 460 Wp, of 3,22 kWp, op het zuiden met 35° helling, en 8 panelen, of 3,68 kWp, op een dakvlak op het oosten of westen met 30°. Zo rekent ook de MYNRG Check: per dakvlak, zonder gecombineerde oost-westopstelling.

Op zuid rekenen we met 1.050 kWh per kWp, op oost of west met 900 kWh, een oriëntatiefactor van 0,856. Over de maanden volgen we het PVGIS-profiel voor Gent, met 14 % systeemverlies en zonder schaduw. Het verbruik verdelen we gelijk over het jaar, 292 kWh per maand. In werkelijkheid verbruik je in de winter meer.

Over het jaar dekt de zuidvariant bijna het volledige verbruik, 97 %, en de variant op oost of west 95 %, met één paneel meer. Van november tot en met februari dekt de zuidvariant maar 36 tot 60 % van een gelijkmatig verbruik, terwijl ze in de zomer ruim meer maakt dan het gezin nodig heeft. Wat je met dat overschot doet, lees je in Hoeveel panelen je nodig hebt.

Gemiddelden zijn een begin. Schaduw, helling en de plek op jouw dak schat een installateur pas juist in als hij ter plaatse komt, en elke woning is anders. Omdat je voor 25 tot 30 jaar beslist, rekent de MYNRG Check eerst uit wat jouw dak per maand oplevert.

Een plat dak haalt zo'n 90 % van een zuiddak, en daarom rekenen we met 945 kWh per kWp. Volgens PVGIS haalt een strikt horizontaal paneel 884 kWh per kWp, of 83 % van het optimum. Een helling van 10° naar oost of west geeft bijna hetzelfde.

Mei, juni en juli leveren samen 36 % van het jaar. Mei en juni leveren evenveel, en allebei meer dan juli.

In december produceert een verticale zuidgevel meer dan een dak van 35°: in Gent 42 tegenover 32 kWh per kWp. Over het hele jaar levert de gevel wel 28 % minder.

Fluvius wijst erop dat panelen verdeeld over twee dakvlakken je kans op zelfverbruik vergroten en de omvormer minder vaak laten uitvallen door een overbelast net. De Vlaamse overheid schrijft dan weer dat oost-westopstellingen meestal een lager zelfverbruik geven, net als installaties die groter zijn dan je jaarverbruik vraagt. Welke van de twee bij jou klopt, beslist je eigen verbruik.

• Hoe PVGIS rekent. PVGIS berekent de straling op het paneelvlak uit satellietgegevens, houdt rekening met de horizon, corrigeert voor invalshoek, spectrum, temperatuur en lage instraling en trekt daarna het systeemverlies af. Wat eruit komt, is de wisselstroom na alle verliezen.
• Verliezen in Gent, zuid 35°. Invalshoek −3,06 %, spectrum +1,77 %, temperatuur en lage instraling −5,40 %, systeem −14 %, samen −19,74 %. Op het paneelvlak valt 1.314,6 kWh/m² per jaar en uit de omvormer komt 1.055,1 kWh per kWp. De performance ratio is 0,80.
• Helling. Op een horizontaal vlak in Gent valt gemiddeld 1.119 kWh/m² per jaar, op een zuidhelling van 35° 1.314,6 kWh/m², zowat 17 % meer.
• Gevoeligheid. Met 10 % systeemverlies krijg je 1.104 kWh per kWp, of +4,6 %. Met 18 % wordt het 1.006, of −4,6 %. Panelen die volledig in het dak zijn ingebouwd, zonder lucht erachter, halen 1.021, of −3,3 %. Voor nieuwere paneeltypes heeft PVGIS een instelling die rond 3 % hoger uitkomt, 1.086 voor Gent.
• Temperatuur. Zonnecellen werken het best als het koud is. De gemiddelde luchttemperatuur in Gent loopt van 4,0 °C in januari tot 18,8 °C in juli.
• Diffuus licht. In Gent is de verhouding tussen diffuus en globaal licht 0,5 tot 0,7. Een groot deel van de productie komt uit verstrooid licht.
• Veroudering. Panelen verliezen met de jaren wat vermogen. Wij rekenen met 0,5 % per jaar, uitgelegd in Degradatie en levensduur.
• Wat PVGIS niet kent. Schaduw van bomen, schouwen en buren, vuil, defecten en een omvormer die op piekmomenten afregelt. De Zonnekaart van Vlaanderen houdt wel rekening met schaduw van gebouwen en bomen. Ze noemt een dak "ideaal" bij minstens 25 m² met een instraling boven 1.000 kWh/m² per jaar, en "bruikbaar" bij minstens 5 m² boven 800 kWh/m² per jaar.

• PVGIS-rekentool (Europese Commissie, JRC)
• PVGIS 5 user manual
• KMI, Klimatologisch overzicht 2025
• Vlaanderen.be, Zonnepanelen
• Vlaanderen.be, Zonnekaart
• Fluvius, Is mijn dak geschikt voor zonnepanelen
• US Department of Energy, Solar Photovoltaic Cell Basics