4 Dal- en normaaltarief

Na het einde van de saldering op 1 januari 2027 ligt de goedkoopste stroom voor wie zonnepanelen heeft niet meer 's nachts, maar midden op de dag: je eigen zonnestroom. Wie een dynamisch contract heeft, kijkt helemaal niet meer naar dal en normaal, maar naar de prijs per uur of per kwartier.

Vroeger was stroom 's nachts goedkoper, omdat er dan weinig vraag was en de centrales toch draaiden. Daarom kregen veel huizen een meter met twee telwerken: een voor de daluren en een voor de normale uren. De leverancier rekende voor de daluren een lagere prijs.

Een slimme meter heeft die twee telwerken nog altijd, zowel voor afname als voor teruglevering. Op het display en in de P1-gegevens heet het daltarief "tarief 1" en het normaaltarief "tarief 2". Kies je een contract met enkeltarief, dan telt de meter nog steeds apart, maar betaal je voor elke kWh dezelfde prijs.

Het verschil tussen de twee zit alleen in de leveringsprijs. De energiebelasting is per kWh even hoog, dag en nacht. De netbeheerkosten zijn een vast bedrag per jaar en hangen niet af van het tijdstip (Netbeheerkosten en aansluitklasse).

[figuur: dezelfde woonkamer 's nachts en overdag met zonnepanelen]

Dat ligt vast per aansluiting. In de profielen van de netbeheerders begint het daltarief op werkdagen omstreeks 23.00 uur, en in sommige gebieden omstreeks 21.00 uur. Het loopt tot de volgende ochtend, meestal 7.00 uur. In het weekend gelden meestal de hele dag daluren.

Welke tijden bij jouw meter horen, zie je op je jaarafrekening of vraag je na bij je netbeheerder of leverancier. Je kunt het ook zelf nagaan: de tariefindicator op het display, of in de gegevens van je P1-poort, laat zien welk telwerk op dat moment loopt.

Oude draaischijfmeters met twee telwerken kregen hun signaal om te schakelen via het stroomnet. Dat signaal ging op 1 juli 2021 landelijk uit. Sindsdien werkt dubbeltarief alleen nog met een slimme meter, die zelf schakelt. Ook boilers die op dat signaal 's nachts aansloegen, kregen het niet meer en moesten een tijdklok krijgen.

Bij een dubbeltariefcontract is het normaaltarief iets hoger dan bij enkeltarief, en het daltarief iets lager. Of dat voor jou gunstig uitvalt, hangt ervan af hoeveel van je verbruik in de daluren valt.

Gebruik je een groot deel 's nachts en in het weekend, bijvoorbeeld omdat je doordeweeks overdag van huis bent of je auto 's nachts laadt, dan kan dubbeltarief iets schelen. Valt je verbruik vooral op werkdagen overdag en 's avonds voor 23.00 uur, dan betaal je met dubbeltarief eerder iets meer.

Het verschil tussen dal en normaal is de laatste jaren klein geworden. Consumentenprogramma's kwamen in 2026 contracten tegen waarbij de twee tarieven vrijwel gelijk liggen, en leveranciers verklaren dat met de groei van zon en wind: de stroom is niet meer vanzelf 's nachts het goedkoopst. Kijk daarom naar de bedragen op het tariefblad van je leverancier, niet naar de naam van het contract.

Tot en met 31 december 2026 mag je teruggeleverde stroom wegstrepen tegen je afname. Met dubbeltarief zijn er dan vier tellers: afname dal, afname normaal, teruglevering dal en teruglevering normaal.

Zonnepanelen leveren vooral op werkdagen overdag, dus grotendeels in de normale uren. Haal je veel stroom in de daluren van het net, dan streep je dure normale kWh weg tegen goedkopere dal-kWh, of omgekeerd, afhankelijk van hoe je leverancier verrekent. Hoe dat bij jou gebeurt, staat in de voorwaarden van je contract. Met een klein verschil tussen dal en normaal is het effect klein.

Vanaf 1 januari 2027 stopt het salderen. Afname en teruglevering worden dan elk apart afgerekend, en het wegstrepen per telwerk speelt geen rol meer (Einde salderingsregeling).

Wie zonnepanelen heeft, krijgt vanaf 2027 voor teruggeleverde stroom een terugleververgoeding, waar de leverancier terugleverkosten tegenover zet. Bij een vast of variabel contract blijft daar volgens Milieu Centraal rond de 1,25 cent per kWh van over; wij en de MYNRG Check rekenen met 1,5 cent. Een kWh die je 's nachts in het daltarief van het net haalt, kost ⏱ met energiebelasting al snel rond de 25 cent.

Het goedkoopste moment om je boiler op te warmen, de vaatwasser te laten draaien of de auto te laden, is dan niet meer 23.00 uur. Het is het middaguur op een zonnige dag. Daar zit het echte voordeel, en het is vele malen groter dan het verschil tussen dal en normaal. Hoe je daar het meeste uit haalt, lees je in Zelfverbruik verhogen.

Ook op het net verschuiven de goedkope uren. ⏱ De netbeheerders stelden voor om vanaf 2029 een groot deel van het transporttarief afhankelijk te maken van het tijdstip. De ACM verwacht dat dit in 2029 kan ingaan, maar heeft nog niet beslist. Midden op de dag of 's nachts laden wordt dan voordeliger, de drukke momenten duurder. Meer in Tijdsafhankelijk nettarief.

Sommige leveranciers bieden intussen contracten met tijdsblokken waarin het goedkope blok midden op de dag ligt. Die rekenen met de standen per tijdsblok uit de slimme meter, niet met de klassieke telwerken.

Bij een dynamisch contract betaal je per uur of per kwartier de prijs van de stroombeurs, met een vaste opslag van je leverancier en de energiebelasting erbovenop. Dal en normaal spelen dan geen rol meer. De goedkope uren vallen vaak op zonnige middagen en in de nacht, de dure in de vroege avond. Maar dat verschilt per dag, en je ziet het de dag ervoor.

Het dubbele telwerk van je meter blijft wel bestaan. Het telt gewoon door, maar je leverancier rekent met je verbruik per kwartier of per uur. Hoe dat werkt, lees je in Dynamisch energiecontract.

Veel elektrische boilers staan nog ingesteld om 's nachts op te warmen. Dat was logisch toen stroom 's nachts het goedkoopst was. Heb je zonnepanelen, dan mist zo'n boiler precies de uren waarop je stroom over hebt.

Met een tijdklok of een energiemanager laat je hem rond het middaguur opwarmen. Op zonnige dagen gebruik je dan je eigen stroom, en in de winter, als de panelen weinig leveren, kan hij gewoon 's nachts verder.

Een warmtepompboiler gaat een stap verder: hij haalt warmte uit de lucht en gebruikt daardoor minder stroom voor hetzelfde warme water. Voor een warmtepompboiler bestaat ISDE-subsidie (Subsidies). Hoe je warm water op de zonne-uren laat maken, staat in Warmtepomp sturen.

Een huishouden in Zwolle met zonnepanelen en een elektrische boiler die elke dag 3 kWh stroom gebruikt. De boiler warmt nu 's nachts op, in het daltarief.

We gaan uit van een dubbeltariefcontract waarbij het daltarief 2 cent per kWh lager ligt dan het normaaltarief. Dat is een aanname: officiële gemiddelden per tarief vonden we niet, en bij veel contracten is het verschil kleiner. Voor de stroomprijs rekenen we vanaf 2027 ⏱ met rond € 0,25 per kWh, en voor teruggeleverde stroom met een netto waarde van € 0,015 per kWh.

Het daltarief scheelt hier zo'n € 22 per jaar ten opzichte van het normaaltarief. Op een zonnige dag scheelt zonnestroom tegenover het daltarief 3 × (0,23 − 0,015), ruim 64 cent per dag.

Niet elke dag is zonnig. Stel dat de boiler op 150 dagen per jaar genoeg overschot vindt en de rest van het jaar 's nachts opwarmt. Dan bespaart het huishouden 150 × 0,645 = ongeveer € 97 per jaar tegenover alleen 's nachts opwarmen. Dat is ruim vier keer zoveel als wat het daltarief opleverde.

Hoeveel zonnige dagen jouw boiler echt vindt, en of een tijdklok volstaat of een energiemanager beter werkt, verschilt per huis en per dak. De gratis MYNRG Check rekent het voor jouw situatie, en een installateur die bij je thuis komt, ziet wat je boiler en je meterkast toelaten.

• De energiebelasting is dag en nacht even hoog. Het verschil tussen dal en normaal zit alleen in de leveringsprijs.
• Het verschil is soms nul. Kijk naar de bedragen op je tariefblad, niet naar het woord "daltarief".
• De telwerken blijven, ook bij enkeltarief. Je slimme meter telt altijd dal en normaal apart.
• Met zonnepanelen is de middag het nieuwe dal. Vanaf 2027 is eigen zonnestroom vele malen goedkoper dan elke kWh uit het net, ook in de daluren.
• Een boiler op een oude dalschakeling verdient een tijdklok. Het netsignaal om hem 's nachts aan te zetten, bestaat sinds 2021 niet meer.

• Telwerken. Afname tarief 1 (dal) en tarief 2 (normaal) staan onder de OBIS-codes 1-0:1.8.1 en 1-0:1.8.2, teruglevering onder 1-0:2.8.1 en 1-0:2.8.2. De tariefindicator 0-0:96.14.0 geeft aan welk telwerk loopt.
• Profielen. Voor slimme meters met twee actieve telwerken kennen de netbeheerders profielen met een overgang naar de daluren omstreeks 23.00 uur (E1B) of omstreeks 21.00 uur (E1C).
• TF-signaal. Het toonfrequentiesignaal schakelde oude meters en boilers tussen de tarieven. Het werd op 1 juli 2021 landelijk tegelijk uitgeschakeld. Slimme meters hebben het niet nodig.
• Tijdsafhankelijk nettarief. ⏱ Volgens het voorstel van Netbeheer Nederland wordt twee derde van het transporttarief afhankelijk van volume en tijd, voor aansluitingen tot 3x80A. Verwachte start: 2029.

• ACM, Codewijzigingsvoorstel uitschakeling toonfrequent signaal
• Netbeheer Nederland, DSMR 5.0.2 P1 Companion Standard
• Belastingdienst, Energiebelasting
• Rijksoverheid, Salderingsregeling
• Milieu Centraal, Kosten en opbrengst zonnepanelen
• ACM, Tijdsafhankelijke nettarieven voor kleinverbruikers