7 Verbruik verschuiven

Vanaf 2027, als salderen stopt, levert elke kWh die je van de avond naar een zonnige middag verschuift ⏱ zo'n 23 cent op. Er is in Nederland geen nettarief dat je hoogste kwartier bestraft. Wel moet alles samen binnen je hoofdzekering blijven, en laten auto, warmtepomp en kookplaat beter niet tegelijk op vol vermogen draaien.

Zonnestroom en lage beursprijzen wijzen vaak allebei naar de middag. Je aansluiting vraagt om spreiding: niet alles tegelijk. In Nederland betaal je voor je aansluiting een vast bedrag per jaar, ongeacht hoe hoog je verbruik op een bepaald moment is (Netbeheerkosten en aansluitklasse). Spreiden is dus vooral een kwestie van binnen de grens van je hoofdzekering blijven.

[figuur: de zonneproductie piekt rond het middaguur, het verbruik heeft pieken 's ochtends en 's avonds]

Laat toestellen nooit draaien als er niemand thuis is. Een wasdroger of vaatwasser die 's nachts of tijdens je werk draait, is een brandrisico.

• Een auto die 40 km per dag rijdt en 0,18 kWh per km gebruikt (aannames), heeft zo'n 7,2 kWh per dag nodig. Op 3,7 kW is dat iets minder dan twee uur, op 2,5 kW zonne-overschot bijna drie uur.
• 's Nachts laden op een lager vermogen geeft de auto genoeg tijd en belast je aansluiting minder.
• Een slimme laadpaal kan het vermogen verlagen als andere toestellen draaien en kan reageren op zonne-overschot en dynamische prijzen (Load balancing en dynamisch laden, Slimme laadpaal).

• Stel een tijdklok in zodat de boiler rond het middaguur opwarmt in plaats van 's nachts.
• Verwarm met zonnepanelen rond het middaguur iets meer, zodat je 's avonds van de warmte profiteert.
• Kijk of er een elektrisch element in je boiler of warmtepomp zit. Dat vraagt veel vermogen en kan samen met andere toestellen je overschot of je hoofdzekering overschrijden. Vraag je installateur naar oplossingen.
• Verwarm op een lage, stabiele temperatuur. Slimme sturing kan het verbruik ook verhogen.

1. Met de hand of met een tijdklok. Een uitgestelde start op het toestel of een tijdklok op het stopcontact volstaat voor eenvoudige toestellen.
2. Spreid de startmomenten. Start niet alles tegelijk. Dat geldt ook bij een dynamisch contract: laat niet alles op het begin van het goedkoopste uur aanslaan.
3. Een slimme laadpaal met load balancing (het automatisch verdelen van het beschikbare vermogen) voor de auto.
4. Een energiemanagementsysteem (EMS) voor de grote verbruikers (Energiemanagementsysteem (EMS)). Laad je een auto met 7 kW terwijl de panelen 3 kW leveren, dan haalt het huis 4 kW van het net. Een EMS laat de auto het overschot volgen.
5. Plan met de prijzen van morgen. Bij een dynamisch contract zijn de prijzen voor de volgende dag normaal rond 13.00 uur bekend.

Met alleen de opdracht "laad goedkoop" weet een systeem niet wanneer jij het resultaat nodig hebt. Geef daarom een behoefte en een tijdstip op: voor de auto bijvoorbeeld 7,2 kWh voor 7.00 uur, voor warm water genoeg voorraad tegen de ochtend, voor de vaatwasser een volledig programma voor de avond.

Bepaal ook wat voorgaat als wensen botsen. Wil je de auto uitsluitend op zonnestroom laden, dan kan er bij vertrek iets tekort zijn. Wil je zeker een volle auto, dan is er soms netstroom nodig. Een logische volgorde: eerst de grenzen van toestellen en aansluiting, dan de behoeften die gehaald moeten worden, en pas dan de resterende ruimte zo voordelig mogelijk benutten. Wie een reserve in de batterij belangrijker vindt dan een lage prijs, legt die reserve vast als bewuste keuze.

Als de laadpaal elk overschot opneemt terwijl de batterij hetzelfde overschot probeert op te slaan, veranderen ze steeds wat de ander meet. Het laadvermogen schommelt, en de batterij kan stroom leveren aan een auto die alleen op zon zou laden. Leg daarom vast welk onderdeel voor welke functie beslist. De batterij kan zichzelf beschermen, terwijl één centrale regeling bepaalt wie het overschot krijgt (Energiemanagementsysteem (EMS)).

Een dynamisch contract nodigt uit om alles op het goedkoopste uur te zetten: auto, warmtepomp, boiler, wasdroger. Op een gewone aansluiting van 3x25A kan dat te veel worden. Vooral als zware toestellen op dezelfde fase zitten, slaat dan een groep of de hoofdzekering door.

Een zwaardere aansluiting lost dat op, maar is duur. Bij Liander kost een aansluiting van 3x35A of 3x40A ⏱ € 1.936 per jaar aan netbeheerkosten, tegenover € 478 voor 3x25A (tarieven 2026). Load balancing en spreiden zijn bijna altijd goedkoper. Meer in Laadpaal en je aansluitklasse.

In de winter leveren je panelen weinig en gebruik je bijna alles zelf. Er is dan weinig te verschuiven. In de lente en de zomer lever je veel terug: daar zit de winst. In die maanden vallen ook de meeste uren met een negatieve beursprijs (Negatieve prijzen en teruglevering beperken).

Met een dynamisch contract kun je ook in de winter verschuiven, naar de goedkope uren 's nachts of op winderige dagen. Het voordeel per kWh is dan meestal kleiner dan bij zonnestroom die je anders voor anderhalve cent zou terugleveren.

[figuur: zelfverbruik per maand]

⏱ Nu betaal je je netbeheerder een vast bedrag per jaar, afhankelijk van je aansluitklasse. Netbeheer Nederland stelde voor om twee derde van het transporttarief afhankelijk te maken van hoeveel en wanneer je stroom gebruikt. Dat geldt voor aansluitingen tot 3x80A, dus voor alle gewone woningen. De ACM verwacht dat het in 2029 kan ingaan, maar het is nog geen besluit.

Volgens de ACM wordt het dan voordelig om bijvoorbeeld een elektrische auto midden op de dag of 's nachts te laden, en worden drukke momenten duurder. Verschuiven krijgt dan een tweede reden. Meer in Tijdsafhankelijk nettarief.

Huishouden A: zonnepanelen en toestellen die je kunt verplaatsen. Een huishouden in Nijmegen met 2.430 kWh verbruik per jaar en 8 panelen van 435 Wp (3,48 kWp) die op een zuiddak rond de 2.976 kWh per jaar opbrengen, zonder batterij. Zelfverbruik zonder aanpassing: 27 % (zoals de MYNRG Check rekent als de panelen meer opwekken dan het huis verbruikt). Met toestellen op het middaguur nemen we een stijging van 7 procentpunt aan; een officieel Nederlands cijfer daarvoor vonden we niet. Rekenwaarden vanaf 2027: stroom van het net ⏱ rond € 0,25 per kWh, netto terugleverwaarde € 0,015 per kWh.

Die 208 kWh haal je niet meer van het net, en je levert ze niet meer terug. Per kWh scheelt dat 0,25 − 0,015 = € 0,235, samen ongeveer € 49 per jaar. Met je eigen tarieven kan dat anders uitvallen.

Huishouden B: dezelfde woning met een elektrische auto die 2.000 kWh per jaar laadt en een dynamisch contract. We nemen aan dat de beursprijs gemiddeld € 0,12 per kWh is in de vroege avond, € 0,08 's nachts en € 0,04 op het middaguur, zonder btw. Dat zijn aannames, geen gemeten gemiddelden. Opslag en energiebelasting zijn per kWh gelijk, dus het verschil zit alleen in de beursprijs, met 21 % btw erover.

Het middaguur werkt alleen als de auto dan thuis staat. Laadt hij dan op eigen zonnestroom, dan is het verschil met de avond nog groter. Anders is 's nachts laden op een lager vermogen de praktische keuze: 2.000 kWh per jaar is gemiddeld zo'n 5,5 kWh per dag, iets minder dan anderhalf uur op 3,7 kW.

Huishouden C: een dagplan met zonnepanelen.

• 11.00 uur vaatwasser, 12.00 uur wasmachine, daarna wasdroger of waslijn. Niet tegelijk, dan blijft het binnen het overschot.
• Boiler: tijdklok rond het middaguur.
• Auto: bij thuiswerken op het middaguur, anders 's nachts op een lager vermogen.
• Koken in de vroege avond blijft. Zorg dat auto en warmtepomp dan niet op vol vermogen draaien.

Het grootste bedrag per toestel zit bij de auto en de boiler. Vaatwasser en wasmachine leveren per beurt weinig op, maar samen vormen ze een deel van die 7 procentpunt.

Praktijksituatie 1: een zonnige middag met twee behoeften. Tussen 12.00 en 15.00 uur leveren de panelen constant 3 kW, het huis gebruikt 0,5 kW. Er is dus 2,5 kW over, drie uur lang: 7,5 kWh. De auto moet voor 15.00 uur 6 kWh bijladen en de boiler heeft 1,5 kWh nodig. Er is geen batterij.

De som klopt: 9 kWh productie dekt 9 kWh vraag. Zonder verschuiven zou het huishouden die 7,5 kWh voor auto en boiler 's avonds van het net halen en overdag teruggeleverd hebben. Nu scheelt het 7,5 × € 0,235 = ongeveer € 1,76 voor deze ene middag. Op zo'n voorspelbare dag haalt een tijdklok hetzelfde resultaat. Een EMS (Energiemanagementsysteem (EMS)) loont vooral als de zon wisselt, de vertrektijd verandert of andere toestellen tussendoor stroom vragen.

[figuur: verbruik verschuiven naar het middaguur]

Praktijksituatie 2: een goedkope nacht en je hoofdzekering. Een woning met een aansluiting van 3x25A. 's Nachts zijn de beursprijzen laag. De auto laadt driefasig met 11 kW, ongeveer 16 A per fase. De warmtepomp draait op fase 1 en vraagt 3 kW, ongeveer 13 A. Het huis vraagt op fase 1 nog eens 0,5 kW, ongeveer 2 A.

Met load balancing laadt de auto langer, maar binnen de goedkope uren en zonder dat de stoppen eruit vliegen. De andere oplossing, een zwaardere aansluiting, kost bij Liander ⏱ zo'n € 1.458 per jaar meer aan netbeheerkosten (€ 1.936 tegenover € 478). Het goedkoopste uur is dus pas goedkoop als je aansluiting het aankan.

Wat in jouw huis te verschuiven valt, verschilt per huishouden en per aansluiting. De gratis MYNRG Check rekent het voor jouw verbruik en je dak, en een installateur die je meterkast bekijkt, ziet hoe je groepen verdeeld zijn en wat load balancing bij jou kan doen.

• Een boiler op de nachtelijke daluren kost je zelfverbruik. De boiler overdag laten opwarmen met een tijdklok is een van de eenvoudigste ingrepen.
• Er is geen piektarief in Nederland. Je betaalt een vast bedrag voor je aansluitklasse. Je hoogste kwartier kost niets extra, zolang je binnen je hoofdzekering blijft.
• Je hebt geen groot laadvermogen nodig. Voor 40 km per dag volstaan een paar uur op een paar kW.
• Slimmer sturen is niet altijd zuiniger. Een aangepaste sturing van een warmtepomp kan meer energie vragen.
• ⏱ Vanaf 2029 telt het tijdstip misschien ook voor je nettarief. Dan worden drukke momenten duurder en midden op de dag laden voordeliger.

• Resolutie. De Europese dagmarkt werkt sinds 1 oktober 2025 met 96 kwartierprijzen per dag. Veel Nederlandse dynamische contracten rekenen met het gemiddelde van de vier kwartieren per uur. Een sturing kan per kwartier schakelen, maar moet de som van alle toestellen op de aansluiting bewaken (Energiedata en monitoring).
• Per fase. Een driefasige aansluiting van 3x25A heeft 25 A per fase. Een eenfasig toestel van 3 kW vraagt ongeveer 13 A op één fase. De zwakste fase bepaalt hoeveel ruimte er overblijft.
• Aansluitklasse. Voor de gangbare woningaansluitingen tot en met 3x25A betaal je per netbeheerder één vast capaciteitstarief. Daarboven springt het fors omhoog (Netbeheerkosten en aansluitklasse).
• Tijdsafhankelijk nettarief. ⏱ Volgens het voorstel blijft een derde van het transporttarief afhankelijk van de aansluitcapaciteit en wordt twee derde afhankelijk van volume en tijd.

• Milieu Centraal, Kosten en opbrengst zonnepanelen
• ACM, Tijdsafhankelijke nettarieven voor kleinverbruikers
• ACM, Netbeheerkosten
• Liander, Jaarlijkse netwerkkosten stroom 2026
• NEMO Committee, 15-minute MTU in SDAC implemented
• Rijksoverheid, Salderingsregeling