6 Is je dak geschikt?

Panelen liggen er tientallen jaren. Is je dak over vijf jaar aan vernieuwing toe, dan moeten ze er op dat moment af en weer op. Dat kost werkuren, en voor het afnemen en terugleggen bestaat geen subsidie. Twijfel je over je dak, dan laat je het beter eerst vernieuwen en isoleren. Hoe dat gaat met panelen die er al liggen, staat verderop.

Draagkracht is de tweede vraag. Panelen, montagerails en op een plat dak ook ballast wegen mee, en sneeuw en wind trekken eraan. Bij een oud of licht dak, of een plat dak met ballast, controleert de installateur dat ter plaatse. Waar hij op let, lees je in Montagesystemen en Panelen op een plat dak.

Een schoorsteen, een dakkapel of de boom van de buren: kleine schaduw kan meer kosten dan je zou denken, omdat panelen in een reeks met elkaar verbonden zijn. In de winter staat de zon laag en worden schaduwen langer. Hoeveel het echt scheelt en wanneer optimizers of micro-omvormers helpen, lees je in Schaduw, bypassdiodes en optimizers.

De meeste stroom haal je met een dak op het zuiden, tussen zuidoost en zuidwest, met een helling van 30° tot 50°. Milieu Centraal noemt zuid, zuidwest en zuidoost met ongeveer 36° als de beste richting. Een oost-westdak levert per paneel wat minder, maar spreidt de productie over de ochtend en de avond. Ben je dan thuis en verbruik je stroom, dan win je daar soms bij. Hoe groot die verschillen zijn, per richting en per helling, staat in Oriëntatie en hellingshoek en Opbrengst in Nederland.

Een landelijke kaart zoals de Vlaamse Zonnekaart bestaat in Nederland niet. Veel gemeenten en provincies bieden wel een zonatlas aan, vaak op zonatlas.nl gevolgd door de naam van de gemeente. Je zoekt je adres op en ziet per dakvlak met een kleur hoe geschikt het is, meestal met een schatting van de opbrengst. Heeft jouw gemeente er geen, kijk dan op de website van je provincie.

Alles ziet zo'n kaart niet. Ze kent de draagkracht van je dak niet, ziet geen dakramen of panelen die er al liggen, en steunt op hoogtemetingen en luchtfoto's van een bepaald jaar. Een uitbouw, een boom die sindsdien flink gegroeid of juist gekapt is, of een nieuw gebouw naast je: de kaart weet het niet. Kijk dus naar de datum van de gegevens, en gebruik de kaart als eerste schifting, niet als eindoordeel.

⏱ Een landelijk verbod op asbestdaken is er niet gekomen. Het wetsvoorstel dat asbestdaken na 2024 zou verbieden, werd op 4 juni 2019 door de Eerste Kamer verworpen. Sinds een samenwerkingsverklaring uit maart 2020 werken overheden en partijen uit de branche op vrijwillige basis aan het vervangen van asbestdaken.

Panelen op een asbestdak raden we af. Om ze te bevestigen moet je in of aan het asbestcement werken, en werken met asbest is aan strenge regels gebonden. Ook bij een latere vervanging van het dak moeten de panelen er weer af. Haal het asbest dus eerst weg en leg de panelen op het nieuwe dak.

Weet je niet zeker wat er op je dak ligt? Vooral golfplaten op schuren, garages en bijgebouwen van vóór het asbestverbod van 1993 kunnen asbest bevatten. Volgens Milieu Centraal mag je als particulier asbesthoudende golfplaten alleen zelf verwijderen als het dak kleiner is dan 35 m², de platen heel zijn en niet vastgelijmd of vastgespijkerd zitten. Je doet vooraf een melding bij de gemeente via het Omgevingsloket. Bij een groter dak, beschadigde platen, dakleien of bitumen moet een gecertificeerd bedrijf het doen.

⏱ Een landelijke subsidie voor het verwijderen van asbestdaken is er niet meer. Sommige provincies en gemeenten hebben eigen regelingen, soms juist in combinatie met zonnepanelen. Vraag het na bij je gemeente.

Liggen er al panelen en moet het dak toch vernieuwd worden, dan gaat het in deze volgorde:

1. Laat de installateur de installatie veilig afkoppelen en de panelen afnemen en opslaan.
2. Laat het dak vernieuwen en isoleren. ⏱ Voor ISDE-subsidie op dakisolatie moet de nieuwe isolatie een Rd-waarde van minstens 3,5 m²K/W halen, en een bedrijf moet het werk uitvoeren.
3. Laat de panelen terugleggen en de installatie opnieuw aansluiten en controleren volgens NEN 1010.
4. Komen er panelen bij of gaan er af, pas dan je registratie aan op energieleveren.nl. Komen dezelfde panelen terug, dan verandert er aan je registratie niets.

⏱ De ISDE geeft in 2026 16,25 euro per m² dakisolatie, voor 20 tot 200 m². Combineer je binnen 24 maanden twee of meer isolatiemaatregelen, of isolatie met een warmtepomp of zonneboiler, dan verdubbelt dat bedrag. Het afnemen en terugleggen van de panelen valt er niet onder: de subsidie gaat over de isolatie.

Een gezin in Zwolle laat het dak vernieuwen en isoleert 60 m² met een Rd-waarde van 3,5. Er liggen al panelen. We gaan uit van deze offerte: 9.000 euro voor dak en isolatie, en 1.200 euro om de panelen af te nemen en terug te leggen.

De ISDE geeft 60 × 16,25 = 975 euro. Laat het gezin binnen 24 maanden ook de vloer isoleren, dan wordt het bedrag voor het dak verdubbeld tot 1.950 euro. De 1.200 euro voor de panelen betaalt het gezin in beide gevallen zelf.

Was het dak vernieuwd voordat de panelen erop kwamen, dan was die 1.200 euro er nooit geweest. Over 25 jaar gerekend is dat ruim vier jaar van het voordeel van 8 panelen (ca. 255 euro per jaar).

Elk dak is anders, en wat je op een kaart of foto ziet, is maar de helft. Een installateur die op je dak staat, ziet de staat van de pannen, de constructie eronder en de schaduw op een winterse middag. Een dak dat te snel goedgekeurd wordt, kost je later een dubbele plaatsing. Wil je weten wat jouw dak kan opleveren, begin dan met de gratis MYNRG Check.

• Een zonatlas is een eerste schifting. Hij kent de draagkracht van je dak niet, ziet geen dakramen of bestaande panelen, en de gegevens zijn van een bepaald jaar.
• Er is geen asbestdakenverbod. De Eerste Kamer verwierp het in 2019. Panelen op asbest raden we toch af.
• Voor het afnemen en terugleggen van panelen bestaat geen subsidie. Een dak dat eerst vernieuwd wordt, spaart je die kosten.
• Kleine schaduw weegt zwaarder dan je denkt. Panelen zijn in een reeks verbonden, en in de winter worden schaduwen langer.

• Zonatlas. Een zonatlas berekent de instraling per dakvlak uit een hoogtemodel van gebouwen en omgeving. De klassen en kleuren verschillen per aanbieder; lees de legenda van de kaart van jouw gemeente.
• Isolatie-eis ISDE dak. Rd ≥ 3,5 m²K/W, minimaal 20 m² (samen met eventuele vloer-, bodem- of zolderisolatie), maximaal 200 m² subsidiabel. Extra 5 euro per m² voor biobased materiaal op de meldcodelijst; die bonus verdubbelt niet. Zelf plaatsen telt niet.
• Asbest zelf verwijderen. Kleiner dan 35 m², hele en niet vastgezette golfplaten, melding via het Omgevingsloket. Anders een gecertificeerd bedrijf.
• Registratie. De gegevens op energieleveren.nl gebruiken netbeheerders ook voor de betrouwbaarheid van het net. Houd ze daarom actueel als je installatie verandert.

• Milieu Centraal, Kosten en opbrengst zonnepanelen
• Eerste Kamer, wetsvoorstel 34675 Verwijdering asbest en asbesthoudende producten (verworpen)
• Milieu Centraal, Veelgestelde vragen asbestdaken (2023)
• RVO, ISDE isolatiemaatregelen
• Energieleveren.nl
• Liander, Stroom opwekken en opslaan
• Voorbeeld van een gemeentelijke zonatlas: Gemeente Bronckhorst, Zonatlas