3 Rendabiliteit: ROI, IRR en NCW

• ROI (return on investment) is het netto resultaat gedeeld door de investering. Een vaste definitie is er niet. Wij tellen alle jaarlijkse opbrengsten op, trekken de investering en de kosten af en delen door de investering.
• NCW (netto contante waarde, in het Engels NPV) is het verschil tussen wat je binnenkrijgt en wat je uitgeeft, omgerekend naar vandaag tegen een rente die jij kiest. Een euro over twintig jaar is minder waard dan een euro nu. Is de NCW groter dan nul, dan doet de investering het beter dan je alternatief. Is ze kleiner, dan slechter.
• IRR (interne rentevoet) is het jaarlijkse rendement van de investering zelf: de rente waarbij de NCW precies nul is. Je hoeft zelf geen rente te kiezen.

De terugverdientijd zegt niets over wat er na het break-evenpunt gebeurt. De NCW telt alle kosten en opbrengsten mee, wanneer ze ook vallen.

Het standaardvoorbeeld van deze site, aangevuld met de veroudering van de panelen en een nieuwe omvormer.

⏱ De prijzen zijn constant. De rente in dit hoofdstuk is daardoor een reële rente: een rente na inflatie.

Voor dezelfde € 3.200 kun je deze cijfers tegenkomen:

• Over 25 jaar: 1.662 / 3.202 = 52 % (zonder omvormervervanging 88 %).
• Gemiddeld per jaar: 52 % / 25 = 2,1 %.
• Bruto rendement in jaar 1: 255 / 3.202 = 8,0 %.
• IRR: 3,6 % per jaar.

Elk cijfer klopt, maar ze beantwoorden een andere vraag. Een verkoper die "8 % rendement" noemt, heeft het meestal over dat eerste jaar, zonder omvormer en zonder veroudering. Vraag bij elk rendementscijfer over welke periode het gaat en wat er is meegeteld.

Er bestaat geen "juiste" rente. Kies er twee en kijk of je conclusie overeind blijft.

De IRR ligt waar de NCW nul wordt: 3,61 % per jaar. Zonder omvormervervanging is dat 5,72 %. Reken je toekomstige bedragen om naar vandaag, dan duurt het nog langer voor je uit de kosten bent: 20,7 jaar bij 2 %, 23,1 jaar bij 3 %, en bij 4 % haal je het binnen 25 jaar niet. Zonder omrekening is dat 17,8 jaar.

Leg die 3,6 % naast wat je geld op een spaarrekening na inflatie oplevert. Dan zie je meteen of panelen bij 30 % zelfverbruik voor jou de moeite waard zijn.

Een gezin in Tilburg verbruikt 3.000 kWh per jaar, heeft een slimme meter en een variabel contract. De aannames staan in de tabel bij 'De aannames'.

Jaar 1: 2.976 kWh x 30 % = 896 kWh zelf gebruikt x € 0,25 = € 224. Daarnaast 2.080 kWh teruggeleverd x € 0,015 = € 31. Samen € 255.

Zonder omrekening ben je na 17,8 jaar uit de kosten. Bij 2 % staat de installatie na 25 jaar € 612 beter dan je alternatief. Bij 4 % kom je net niet uit de kosten.

Die cijfers gelden voor dit voorbeeld. Bij jouw huis kunnen het zelfverbruik, de prijs en de opbrengst heel anders liggen, en je legt je vast voor 25 jaar. Laat de aannames daarom toetsen door iemand die je dak en je verbruik ter plaatse bekijkt. Een eerste beeld van jouw situatie geeft de gratis MYNRG Check.

Van 30 naar 50 % zelfverbruik verandert een twijfelachtige investering in een goede. Hoe je daar komt, lees je in Zelfverbruik verhogen.

Telkens één variabele, de rest zoals in de basis:

• Minimaal zelfverbruik voor een NCW van nul: 20,0 % bij 0 %, 25,4 % bij 2 % en 31,3 % bij 4 %. Bij 30 % zelfverbruik zit je dus al dicht bij die grens.
• Maximale investering voor een NCW van nul: € 4.864 bij 0 %, € 3.814 bij 2 % (zo'n € 1.096 per kWp) en € 3.077 bij 4 % (zo'n € 884 per kWp). Dat zijn rekenkundige grenzen, geen prijsadvies.
• Minimale stroomprijs voor een NCW van nul: € 0,171 per kWh bij 0 %, € 0,213 bij 2 % en € 0,259 bij 4 %.

Op panelen bij een woning betaal je 0 % btw. Zonder dat nultarief had dezelfde installatie met 21 % btw zo'n € 3.874 gekost. De IRR was dan 1,9 % geweest en de NCW bij 2 % zo'n −€ 60. Het nultarief maakt bij 30 % zelfverbruik dus het verschil tussen een klein verlies en een kleine plus. Meer over de btw lees je in Btw: 0 % op panelen, 21 % op de rest.

Milieu Centraal rekent met een levensduur van 25 jaar. Voor 30 jaar veronderstellen we een tweede omvormer in jaar 24.

Langer doorgaan helpt hier nauwelijks: de tweede omvormer slokt de extra jaren op.

• Een hogere woningwaarde of een beter energielabel. Dat kan meespelen, maar we vonden geen betrouwbaar bedrag.
• Subsidies: voor panelen is er geen landelijke subsidie, zie Subsidies en leningen.
• Een stijgende of dalende stroomprijs (de basis is constant).
• ⏱ Het tijdsafhankelijke nettarief dat vanaf 2029 verwacht wordt. Dat kan zelf gebruikte zonnestroom op zomermiddagen iets minder waard maken en avondverbruik duurder. Zie Tijdsafhankelijk nettarief vanaf 2029.
• De rente van een lening. Leen je tegen 0 % bij het Warmtefonds, dan verandert er weinig. Leen je tegen 5 %, dan haalt de rente het rendement bij 30 % zelfverbruik helemaal weg.

• Bij 30 % zelfverbruik is elke kostenpost voelbaar. Een onderhoudscontract van € 100 per jaar maakt van een kleine plus een duidelijk verlies. Laat panelen alleen reinigen als het echt nodig is.
• De omvormer kost je ruim 2 procentpunt rendement. De IRR gaat van 5,72 % zonder naar 3,61 % met omvormervervanging.
• De netto terugleverwaarde doet ertoe. Elke cent per kWh die je contract meer overlaat, scheelt in dit voorbeeld ruim € 20 per jaar. Contracten vergelijken lees je in Terugleverkosten.
• Reëel en nominaal vergelijken is appels met peren. Onze 3,6 % is een rendement na inflatie. Leg je het naast een nominale spaarrente, dan vergelijk je twee verschillende dingen. Bespaarde stroom is ook geen belegging die je kunt verkopen.

• De investering valt in jaar 0. Opbrengsten en kosten van elk jaar vallen aan het einde van dat jaar.
• Productie: P(t) = 3,48 kWp x 870 x 0,983 x 0,995^(t−1) kWh (0,983: dakhelling 30°, zoals de MYNRG Check). In jaar 25 is dat ongeveer 2.640 kWh.
• Kasstroom: C(t) = P(t) x (30 % x 0,25 + 70 % x 0,015) euro, dus ongeveer P(t) x € 0,086 (de Check rekent met 30,1 % zelfverbruik). In jaar 12 gaat daar € 1.150 af.
• NCW = som van C(t) / (1 + r)^t, van t = 0 tot de looptijd, met C(0) = −€ 3.202.
• De kasstroom is negatief in jaar 0 en jaar 12 en positief in de andere jaren. De NCW heeft tussen −50 % en +100 % toch maar één nulpunt, dus de IRR is eenduidig.
• De grenswaarden vinden we door de NCW voor één variabele op nul te zetten.

• NREL, terugverdientijd (helppagina rekenmodel)
• NREL, netto contante waarde (helppagina rekenmodel)
• NREL, interne rentevoet (helppagina rekenmodel)
• NREL, Photovoltaic Degradation Rates: An Analytical Review
• Milieu Centraal, Kosten en opbrengst zonnepanelen
• Rijksoverheid, Salderingsregeling
• Belastingdienst, Btw-tarief zonnepanelen
• Nationaal Warmtefonds, Rente