2 Soorten panelen

Een zonnepaneel bestaat uit tientallen zonnecellen die in serie geschakeld zijn en tussen glas en een achterlaag zijn ingekapseld. Bij de meeste panelen is een cel een dun plakje silicium, een wafer. Hoe dat silicium gekweekt is, bepaalt de naam van het paneeltype. Hoe zonlicht in een cel stroom wordt, lees je in Hoe een zonnepaneel werkt.

VideoHoe worden zonnepanelen gemaakt?Bron: Het Klokhuis (NPO), via YouTube

Video: Hoe worden zonnepanelen gemaakt? Bron: Het Klokhuis (NPO), via YouTube → https://www.youtube.com/watch?v=9uo6r-IgRz0 (Nederlands, blijft)

Een GWp is een miljoen kWp. Het modulerendement is het deel van het zonlicht dat het paneel in stroom omzet. De cijfers komen uit het Photovoltaics Report van Fraunhofer ISE (juli 2026). Die voor dunne film zijn een ondergrens, want het rapport telt maar één fabrikant per technologie.

De wafer is gesneden uit een groot silicium-eenkristal. Dat wordt meestal gekweekt door het langzaam uit gesmolten silicium te trekken (het Czochralski-proces). Zo'n kristal heeft een regelmatige structuur, maar de trage productie maakt het ook de duurste soort silicium.

In tien jaar steeg het rendement van commerciële monokristallijne modules van zo'n 17 % naar bijna 25 %.

In een blok multikristallijn silicium groeien veel kristalkorrels naast elkaar. Op de grens tussen twee korrels gaan elektronen verloren en wordt de stroom geblokkeerd. Daardoor is de materiaalkwaliteit lager. De productie is wel eenvoudiger en goedkoper.

De naamgeving is verwarrend. Volgens de gangbare vakdefinitie gaat het om de grootte van de korrels:

Wat in de volksmond een "polykristallijn paneel" heet, is vakmatig dus multikristallijn. Omdat de meeste mensen op "polykristallijn" zoeken, houden we die term hier aan.

Van ongeveer 2010 tot 2016 was multikristallijn het grootste deel van de wereldproductie, ruwweg twee derde. Rond 2017 en 2018 nam monokristallijn de leiding over, en in 2025 is multikristallijn uit de productie verdwenen. Bestaande installaties met zulke panelen werken gewoon door. Hoe snel ze verouderen, staat in Degradatie en levensduur.

Bij dunne film wordt geen wafer gezaagd. Een halfgeleiderlaag wordt rechtstreeks op een drager aangebracht. De commerciële soorten zijn cadmiumtelluride, CIGS (koper, indium, gallium en seleen) en amorf silicium. De panelen kunnen licht en soms flexibel zijn.

Het marktaandeel is klein, dus voor een gewoon Nederlands woonhuis krijg je dit zelden voorgesteld. Per m² ligt het rendement lager dan bij silicium, zodat je meer dakoppervlak nodig hebt voor hetzelfde vermogen.

Oppervlak = vermogen ÷ (rendement × 1.000 W/m²). Voor 4 kWp:

• Nieuwe installatie. Je krijgt in de praktijk monokristallijne panelen. Vergelijk offertes op vermogen per paneel (Wp), garantie en prijs per kWp, niet op "mono of poly". Hoe je dat doet, lees je in Wat een installatie kost en Offertes vergelijken.
• Bestaande installatie met polykristallijne panelen. Er is geen technische reden om ze alleen vanwege het type te vervangen.
• Dunne film. Alleen interessant bij een bijzondere toepassing. Verwacht minder keuze.

Een paneel kan tegelijk monokristallijn, bifaciaal en glas-glas zijn. Dat zijn drie verschillende eigenschappen:

• Monokristallijn gaat over het basismateriaal van de cel.
• TOPCon, HJT en back contact zijn celtechnologieën binnen die monokristallijne familie, en dus varianten ervan in plaats van alternatieven. Meer in Celtechnologie: TOPCon, HJT en back contact.
• Bifaciaal gaat over licht opvangen aan twee kanten, glas-glas over de opbouw van het paneel. Zie Bifaciale en glas-glaspanelen.

Zwarte cellen, een zwart frame en een zwarte achterkant zien er rustig uit, maar zeggen op zich niets over de kwaliteit. Op een klein dak telt vooral het vermogen per m². Op een ruim dak kan een lagere prijs per kWp zwaarder wegen dan het allerhoogste rendement. Vergelijk daarom het voorstel voor je hele dak, niet één regel op de datasheet.

Een gezin in Eindhoven heeft een zuiddak (helling 35°, geen schaduw) waarop 20 m² paneeloppervlak past. We gaan uit van:

• het rendement per type uit de tabel bij "Hoeveel dakoppervlak per type?";
• een opbrengst van 870 kWh per kWp voor silicium (praktijkwaarde, zuid 35°). Cadmiumtelluride haalt volgens PVGIS (Utrecht) per kWp zo'n 0,6 % minder, CIGS (in PVGIS de optie "CIS") zo'n 3 % minder;
• geen schaduw en geen degradatie in het eerste jaar.

Op een beperkt dak bepaalt het modulerendement de jaaropbrengst, niet de opbrengst per kWp. Silicium levert hier zo'n 20 % meer dan cadmiumtelluride en ongeveer 80 % meer dan CIGS. Heb je 100 m² dak vrij, dan speelt dat verschil veel minder. Echte panelen hebben vaste afmetingen, dus het aantal moet je afronden.

Welk paneel op jouw dak het meeste oplevert, hangt samen met de maten van je dakvlak, de schaduw en wat de installateur ter plaatse aantreft. Je kiest voor 25 jaar of langer. Laat je offerte gratis naast je dak en verbruik leggen met de MYNRG Check.

• "Polykristallijn" is eigenlijk multikristallijn. Echt polykristallijn silicium heeft korrels van 1 µm tot 1 mm en wordt met dampafzetting gemaakt.
• Multikristallijn ging van twee derde van de wereldproductie naar nul. Tussen 2010 en 2016 was het het grootste deel van de productie, in 2025 is het 0 van 706 GWp.
• Een dunnefilmpaneel levert per kWp ongeveer evenveel op, maar vraagt meer plaats. In PVGIS haalt cadmiumtelluride in Utrecht bijna evenveel kWh per kWp als silicium. Voor 4 kWp heb je wel 21,2 m² nodig tegenover 17,6 m².
• Een kristal met fosfor in plaats van boor kent een bekend verouderingseffect niet. Bij met boor gedopeerd silicium vormen zuurstof en boor complexen die de levensduur van ladingsdragers verkorten. Dat is een van de redenen waarom de industrie overstapte op n-type silicium (fosfor): 86 % van de wafers in 2025.

PVGIS berekent de temperatuur van de module met het Faiman-model: Tm = Ta + G ÷ (U0 + U1 × W). Ta is de luchttemperatuur, G de instraling en W de windsnelheid. Bij modules zonder luchtstroom erachter (dakintegratie) is de koeling slechter dan bij vrijstaande modules. Spectrale effecten rekent PVGIS alleen voor kristallijn silicium en cadmiumtelluride.

Voor Utrecht (zuid, 35°) geeft PVGIS deze theoretische waarden (in de praktijk ligt de opbrengst lager, rond 870 kWh per kWp; de verhoudingen blijven):

Dat zijn modelresultaten van PVGIS. Naast de drie families bestaan perovskiet en silicium-perovskiet-tandem; die vallen buiten dit hoofdstuk.

• Fraunhofer ISE, Photovoltaics Report (juli 2026)
• PVGIS API, Utrecht zuid 35°, kristallijn silicium (Joint Research Centre, Europese Commissie)
• PVGIS, Data sources and calculation methods
• PVEducation, Types of Silicon
• PVEducation, Czochralski Silicon