18 Brandveiligheid en verzekering

• NEN 1010. Het Bbl eist dat de elektrische installatie voldoet aan NEN 1010, ook het deel met je zonnepanelen. De installateur controleert dat bij de oplevering. Zie NEN 1010 en inspectie.
• De installateur is verantwoordelijk. In antwoorden op Kamervragen schreef de minister in juni 2025: "Het is primair de verantwoordelijkheid van de installateur dat zonnepanelen veilig worden geïnstalleerd." De gemeente mag toezicht houden en bepaalt zelf hoe.
• Geen verplichte keuring. Een onafhankelijke inspectie volgens Scope 12 is vrijwillig. Verzekeraars eisen haar bij woningen niet.
• Een PV-sticker in de meterkast. Volgens NEN 1010 hoort er in de meterkast een sticker die laat zien dat er zonnepanelen zijn. Het NIPV schrijft: een installatie die zonder zo'n sticker wordt opgeleverd, moet je niet accepteren. Hulpverleners weten dan meteen dat er panelen op het dak liggen.
• Registreren. Via energieleveren.nl. Dat staat los van de veiligheid, maar hoort bij een volledige oplevering. Zie Aanmelden via energieleveren.nl.

Het kennisdocument over zonnepanelen van het NIPV, het kennisinstituut voor brandweer en crisisbeheersing, noemt de connectoren als grootste oorzaak van brand in zonnepanelen. Dat zijn de stekkers waarmee de kabels tussen panelen en omvormer aan elkaar zitten. Het gaat mis als stekkers van verschillende merken in elkaar worden geklikt, of als ze niet goed op de kabel zijn geperst. Daarna volgen fouten bij de montage: panelen waarop is gestaan, kabels die los op het dak liggen, klemmen die niet goed vastzitten.

De omvormer is het derde aandachtspunt. Hij wordt warm en hoort op een brandwerende ondergrond, met ruimte eromheen, niet in een vluchtweg en liefst met een rookmelder in de buurt.

In de antwoorden op de Kamervragen staat ook dat een brand ongeveer even vaak in de installatie ontstaat als elders in het gebouw. In een recent onderzoek van TNO en NIPV ging het bij 3 van de 70 onderzochte gebouwbranden om panelen die in het dak waren ingebouwd.

Brandweer Nederland maakte een afvinklijst voor bewoners, met deze punten:

• Laat de installatie over aan een erkend bedrijf. Het is vakwerk. Welke erkenningen er zijn, lees je in Erkende installateur.
• Stel vragen aan je installateur. Neem de afvinklijst erbij als hij komt plaatsen of onderhoud doet.
• Kijk zelf af en toe. Liggen de panelen nog goed, hangen er geen kabels los, nestelen er geen vogels onder?
• Onderhoud volgens de leeftijd. In de eerste 1 tot 3 jaar controleer je zelf met de vinklijst. Tussen 3 en 5 jaar laat je een onderhoudscheck doen door een erkende installateur. Tussen 5 en 10 jaar laat je nakijken of de panelen nog goed opbrengen. Vanaf 10 jaar kan de omvormer aan vervanging toe zijn. Meer in Reinigen en onderhoud.
• Weet hoe je uitschakelt. Volgens het NIPV schakel je een installatie het snelst uit in de meterkast. De schakelaar op de omvormer is een alternatief. Bij geknetter, een brandlucht of twijfel schakel je uit en bel je de installateur.

Het NIPV beschrijft hoe zonnepanelen zich gedragen als het misgaat:

• Spanning zolang er licht is. Panelen leveren stroom zolang er licht op valt, ook als je de installatie in de meterkast uitschakelt. Alleen als het echt donker is, valt de spanning weg. Ook de lampen van brandweerauto's of bouwlampen kunnen ze activeren.
• Afdekken helpt maar half. Een zeil of doek laat vaak nog genoeg licht door. Alleen volledig ondoorzichtig materiaal werkt.
• Kapotte panelen kunnen onder spanning staan. Ook als een paneel deels beschadigd is, en via nat, gebroken glas kan stroom lopen.
• Brand achter de panelen zie je slecht. Zeker bij panelen die in het dak zijn ingebouwd.
• Na de brand. Na schade door brand, storm of iets anders schakel je altijd een erkende monteur in om de installatie veilig te maken. De brandweer doet dat niet.

[FIGUUR: Zonnepanelen blijven onder spanning zolang er licht op valt]

Voor jou betekent dit: ga bij brand niet zelf het dak op, blijf weg van beschadigde panelen en kabels, en bel 112. Zeg erbij dat er zonnepanelen en eventueel een thuisbatterij zijn. Een batterij heeft een eigen brandverloop; lees daarover Veiligheid en plaatsing.

Welke verzekering? Panelen op je eigen huis vallen meestal onder je opstalverzekering. Huur je, dan is de verhuurder eigenaar van het gebouw en meestal ook van de panelen; heb je als huurder zelf panelen laten leggen, vraag dan na of ze onder je inboedelverzekering vallen. In een appartement heeft de VvE een opstalverzekering voor het hele gebouw, inclusief het dak.

Moet je ze melden? Ja. Geef aan je verzekeraar door dat je zonnepanelen laat leggen. Soms moet het verzekerde bedrag omhoog. Sommige polissen hebben aparte voorwaarden, bijvoorbeeld voor panelen op een plat dak of panelen die niet aan het dak zijn vastgeschroefd. Lees je polis of vraag het na.

Wat is onderverzekering? Is het verzekerde bedrag lager dan wat het kost om je huis te herbouwen, dan mag de verzekeraar de schade naar verhouding uitkeren: schade × verzekerd bedrag ÷ werkelijke herbouwwaarde. Sommige opstalpolissen hebben een garantie tegen onderverzekering. Kijk na of jouw polis die heeft, en onder welke voorwaarden.

Wat dekt de verzekering niet? Een omvormer die gewoon stukgaat, valt meestal onder de garantie, niet onder de verzekering. De schade die een defect veroorzaakt, zoals brand, is wel gedekt. Garantie, aansprakelijkheid van de installateur en je verzekering zijn drie verschillende routes. Meer over garantie in Product- en vermogensgarantie.

[FIGUUR: Een bewoner leest de opstalpolis na; de weegschaal toont dat de verzekerde waarde te laag is voor de woning met panelen]

Vraag je verzekeraar het liefst schriftelijk:

Bewaar facturen, schema's, serienummers en foto's van de opgeleverde installatie.

Een gezin in Eindhoven heeft een opstalverzekering met een verzekerd bedrag van € 350.000 en geen garantie tegen onderverzekering. Het laat 10 panelen leggen.

We gaan uit van:

• De panelen, met montage, verhogen de herbouwwaarde met € 4.000.
• Het gezin meldt niets, en de verzekeraar vraagt er niet naar.
• Een keukenbrand veroorzaakt € 40.000 schade. Het eigen risico laten we weg.

Berekening: 40.000 × 350.000 ÷ 354.000 = rond € 39.548. Het gezin krijgt zo'n € 450 minder dan de schade. Bij een grotere schade groeit dat verschil mee. Had het gezin de panelen gemeld en het bedrag laten aanpassen, dan was de hele schade vergoed. Met een garantie tegen onderverzekering, en een woning waarvan de waarde correct is vastgesteld, speelt het probleem meestal niet.

Hoe brandveilig een installatie is, beslist niet de polis maar het werk op je dak. Elke woning en elk dak is anders, de installateur die het werk doet maakt het verschil, en je panelen liggen er een jaar of 25. Wil je weten welke installatie bij jouw huis past, begin dan met de gratis MYNRG Check.

• Uitschakelen maakt panelen niet spanningsvrij. Zolang er licht op valt, staat er spanning op de kabels tussen panelen en omvormer.
• Let op de connectoren. Vraag je installateur of de stekkers tussen panelen en omvormer van hetzelfde merk zijn, of officieel compatibel.
• Geen sticker, geen oplevering. De PV-sticker in de meterkast hoort erbij.
• Na schade een erkende monteur. Ook na een storm, als er niets lijkt te branden.
• Melden voorkomt discussie. Eén mail aan je verzekeraar volstaat meestal.

Het NIPV noemt het in elkaar steken van connectoren van verschillende merken (crossmating) en slecht krimpen als belangrijkste risico's. Een hotspot, een plek in een paneel die veel warmer wordt dan de rest, kan volgens het kennisdocument in minder dan twee minuten boven de 150 °C komen. Bij panelen die in het dak zijn ingebouwd, kan het op zolder in de zomer flink warm worden; het document noemt rond 85 °C. Verbrandingsresten van panelen kunnen tot zo'n 500 meter rond de brand neerkomen. De brandweer werkt met een eigen aandachtskaart voor incidenten met zonnepanelen.

• NIPV en Veiligheidsregio Utrecht, Kennisdocument zonnepanelen (versie 1.1, mei 2025)
• NIPV, Aandachtskaart incidentbestrijding zonnepanelen
• Tweede Kamer, Antwoorden op vragen van de leden Welzijn en Mooiman over zonnepanelen en brandbare isolatie, Aanhangsel Handelingen 2024-2025, nr. 2401
• Tweede Kamer, Antwoorden op vragen van de leden Michon-Derkzen en De Groot over branden met zonnepanelen (12 juni 2025, document 2025D27307)
• Gemeente Den Haag, Stappenplan zonnepanelen voor vve's (verzekering)
• Solar Magazine, Brandweer geeft consumenten tips voor brandveilige zonnepanelen (secundair, over de vinklijst van Brandweer Nederland)
• Consumentenbond, Verzeker je zonnepanelen (secundair)