13 Negatieve prijzen en teruglevering beperken

De wet zet een vloer. Vanaf 1 januari 2027 mag de vergoeding voor wie een kleine aansluiting heeft, gemiddeld over een maand, niet negatief zijn. Losse uren kunnen dus wel onder nul uitkomen, de maand als geheel niet. Terugleverkosten mag de leverancier wel apart rekenen. Het grootste deel van het probleem los je op door meer zonnestroom zelf te gebruiken en je contract goed te kiezen.

Negatieve prijzen ontstaan als er op hetzelfde moment veel stroom wordt opgewekt, vooral door zon en wind, en weinig gevraagd. Alle zonnepanelen produceren tegelijk, en die massale opwek drukt via de gekoppelde Europese markt de prijs voor de volgende dag omlaag. Jouw panelen leveren dus juist op het moment dat stroom het minst waard is.

Een negatieve prijs is ook een signaal: hij moet mensen en bedrijven aanmoedigen om op dat moment meer stroom te gebruiken, en producenten om minder te leveren.

[figuur: wanneer de stroomprijs negatief is]

Negatieve prijzen vallen vooral op zonnige middagen in het voorjaar en de zomer, en vaker in het weekend, als de vraag laag is. Nederland heeft veel zonnepanelen: ⏱ in 2025 leverden ze volgens het CBS 25,5 terawattuur, 17 % meer dan het jaar ervoor.

⏱ Volgens de ACM waren er in 2026 tot augustus minder uren met een negatieve prijs dan in 2025. Een officiële telling per jaar vonden we niet. Sinds 1 oktober 2025 wordt de beursprijs per kwartier bepaald, dus een negatieve prijs kan nu ook voor een kwartier gelden in plaats van een heel uur.

[figuur: negatieve uren per jaar]

Met de wet die de salderingsregeling beëindigt, is ook een regel voor de vergoeding vastgelegd (Energiewet, artikel 2.34, vanaf 1 januari 2027):

• Wie zelf stroom opwekt en teruglevert, krijgt een redelijke vergoeding. Bij een kleine aansluiting mag die vergoeding, gemiddeld gewogen over een maand, niet negatief zijn.
• Kosten voor terugleveren mag een leverancier bij huishoudens alleen rekenen aan wie ook echt teruglevert.
• Bij een gecombineerd leverings- en terugleveringscontract is de vergoeding tot 1 januari 2030 minstens 50 % van de overeengekomen leveringsprijs. Volgens Rijksoverheid gaat het om de kale prijs, zonder belastingen.

Een kleine aansluiting is een aansluiting tot en met 3x80A. Daaronder vallen alle gewone woningen.

Wat betekent dat in de praktijk? Met een dynamisch contract kan je vergoeding op losse uren of kwartieren negatief zijn. Telt je leverancier de hele maand op en komt hij onder nul uit, dan wordt de vergoeding voor die maand op nul gezet. Leveranciers schrijven dat zo in hun voorwaarden. Let op: de regel gaat over de vergoeding. Terugleverkosten staan daar los van en kunnen dus nog steeds op je rekening komen (Terugleverkosten).

Een negatieve prijs raakt alleen het deel van je contract dat met de beursprijs meebeweegt. Energiebelasting op afname, vaste leveringskosten en netbeheerkosten blijven gewoon.

Bij een vast of variabel contract blijft er volgens Milieu Centraal vanaf 2027 rond de 1,25 cent per kWh over (wij rekenen met 1,5 cent). Bij sommige leveranciers is het nog minder. Het contract weegt dus zwaar, ook als je nooit van een negatief uur hoort.

Een officiële Nederlandse doorrekening van wat negatieve prijzen een gemiddeld huishouden kosten, vonden we niet. Wat we wel weten:

• Door de wettelijke vloer kan je vergoeding over een hele maand niet negatief worden. Het ergste scenario voor de vergoeding is een maand met nul opbrengst.
• Het grote verschil zit niet in de negatieve uren, maar in het gat tussen wat je voor teruggeleverde stroom krijgt (een paar cent of minder) en wat je betaalt voor stroom van het net (⏱ rond de 25 cent vanaf 2027).
• Elke kWh die je zelf gebruikt in plaats van terug te leveren, is in onze rekenwaarden ongeveer € 0,235 waard. Dat weegt veel zwaarder dan een paar uren met een licht negatieve vergoeding.

[figuur: vergoeding nul bij een lage, nog positieve beursprijs]

Optie 1 gaat voor. Zelf opgewekte stroom zo veel mogelijk zelf gebruiken, blijft in Nederland vanaf 2027 de meest lonende aanpak (Zelfverbruik verhogen).

Begrenzen is iets anders dan alles uitzetten. Met een grens aan je teruglevering gebruik je het overschot zelf (boiler, auto) en laat je alleen het teveel niet naar het net gaan. Reken afname en teruglevering daarbij apart door: een negatieve vergoeding op het middaguur zegt niets over wat je 's avonds betaalt.

Er is nog een reden waarom terugleveren in Nederland niet altijd lukt. Op zonnige dagen kan de spanning in je straat zo hoog oplopen dat je omvormer zichzelf uitschakelt. Dat is een beveiliging: volgens de Europese aansluitnorm gaat een omvormer van het net als de spanning gemiddeld over tien minuten boven 110 % van 230 volt komt, dus boven 253 volt.

Liander schrijft dat terugleveren "niet meer altijd vanzelfsprekend" is en raadt een postcodecheck aan om te zien of er in jouw buurt problemen bekend zijn. Een te lichte aansluiting bij veel panelen kan er ook voor zorgen dat je stoppen doorslaan. Meer zelf verbruiken op het middaguur helpt hier ook: wat je zelf gebruikt, duwt de spanning niet omhoog. Meer in Netcongestie.

• Verander je iets aan je installatie, zoals een andere omvormer, extra panelen of een batterij, werk dan je gegevens bij via energieleveren.nl (Aanmelden via energieleveren.nl).
• Een batterij die stroom van het net laadt en die later teruglevert, levert vanaf 2027 weinig op: je betaalt energiebelasting op de stroom van het net en krijgt die niet terug bij teruglevering. Je benut een negatieve prijs met een batterij dus door af te nemen en zelf te verbruiken, niet door later te verkopen.
• Laat omvormerinstellingen wijzigen door je installateur (Erkende installateur). Een verkeerde instelling kan beveiligingen uitschakelen.

Een huishouden in Utrecht met 8 panelen van 435 Wp (3,48 kWp) en vanaf 2027 een dynamisch terugleveringscontract. We nemen aan dat de leverancier de beursprijs min € 0,01 per kWh vergoedt. Je eigen contract kan een andere formule hebben. Alle prijzen en hoeveelheden hieronder zijn aannames.

Met deze formule is de vergoeding al nul bij een beursprijs van € 0,01. Daaronder betaal je per uur, ook al is de beursprijs nog positief.

Dan de maand. Stel dat het huishouden in mei 300 kWh teruglevert, waarvan 200 kWh op uren met een gemiddelde beursprijs van € 0,04 en 100 kWh op uren met − € 0,03. De vergoeding is dan 200 × 0,03 + 100 × (−0,04) = € 6 − € 4 = € 2. Positief, dus dat krijgt het.

In een zonnige meimaand met nog lagere prijzen, bijvoorbeeld 150 kWh tegen € 0,01 en 150 kWh tegen − € 0,05, komt de som uit op 150 × 0 + 150 × (−0,06) = − € 9. Dat mag niet bij een kleine aansluiting: de vergoeding voor die maand wordt nul. Terugleverkosten, als de leverancier die rekent, komen er los bovenop.

Vergelijk dat met wat dezelfde 300 kWh waard zijn als je ze zelf gebruikt: 300 × € 0,235 = ruim € 70. Wat negatieve prijzen je kosten, is klein naast wat je wint met meer zelfverbruik.

Wat in jouw situatie het meeste oplevert, verschilt per dak, per contract en per huishouden. De gratis MYNRG Check rekent het voor jou, en een installateur die bij je langskomt, kan zien of begrenzen of een batterij bij jouw installatie past.

• Je vergoeding kan negatief zijn terwijl de beursprijs nog positief is. Bij een formule met een aftrek ligt de grens boven nul. Kijk naar je eigen formule.
• De maand als geheel mag niet onder nul. Dat regelt de wet voor kleine aansluitingen vanaf 2027. Losse uren wel.
• Terugleverkosten vallen buiten die vloer. Die mag de leverancier apart rekenen, vanaf 2027 per teruggeleverde kWh.
• Een batterij koop je niet voor de negatieve prijzen. Of een batterij loont, beoordeel je op je zelfverbruik en je afnameprijs.
• Een oost-westdak kan helpen. Panelen op oost en west leveren minder op het middaguur, als de prijzen het laagst zijn, en meer in de ochtend en de late middag. Milieu Centraal noemt oost-west ook een hulp voor je zelfverbruik (Oriëntatie en hellingshoek).

• Prijsvorming. De dagprijs ontstaat in de gekoppelde Europese markt. Veel zonne-opwek op hetzelfde moment duwt die prijs omlaag.
• Wettelijke vloer. Energiewet artikel 2.34 lid 7 (zoals gewijzigd door Stb. 2025, 17): bij een kleine aansluiting kan de vergoeding gemiddeld gewogen over een maand niet op een negatief bedrag worden vastgesteld. Lid 9: tot 1 januari 2030 minstens 50 % van de overeengekomen leveringsprijs bij een gecombineerd contract.
• Begrenzing. Veel omvormers kunnen met een meting aan de aansluiting (P1-poort of stroomsensor) hun teruglevering beperken tot een ingestelde grens. Bij een hybride omvormer met batterij gebeurt dat vaak in het toestel zelf.
• Overspanning. De Europese aansluitnorm voor kleine opwekinstallaties (EN 50549-1) laat een omvormer afschakelen als het tienminutengemiddelde van de spanning boven 110 % van de nominale spanning komt.
• Kwartierprijzen. Sinds 1 oktober 2025 kan een negatieve prijs per kwartier gelden.

• Staatsblad 2025, 17, Wet beëindiging salderingsregeling
• Rijksoverheid, Salderingsregeling
• ACM, Energiemonitor: toename aantal dynamische contracten zet door
• ACM, Onderzoek terugleverkosten
• CBS, Elektriciteitsproductie en uitvoer op recordniveau
• Milieu Centraal, Kosten en opbrengst zonnepanelen
• Liander, Stroom opwekken en opslaan
• Belastingdienst, Btw op een thuisbatterij