4 Laden met zonnestroom

Overdag schijnt de zon, en dan staat bij veel gezinnen het huis bijna leeg. Zonder batterij of slimme verbruikers gebruik je een klein deel van je eigen stroom zelf. Milieu Centraal rekent met 30 % zelfverbruik; de rest gaat het net op. Zelfverbruik is het deel van je zonnestroom dat je zelf gebruikt in plaats van terug te leveren.

Een elektrische auto is een grote verbruiker die je kunt verschuiven. Laad je hem als de zon schijnt, dan gaat dat zelfverbruik flink omhoog. Andere manieren om het op te krikken: vaatwasser, wasmachine en droger rond de middag laten draaien, een slimme boiler of warmtepomp, en eventueel een thuisbatterij. Kleinere installaties halen doorgaans een hoger zelfverbruik, grotere en oost-westopstellingen een lager.

Zelf uitrekenen kan: zelfverbruik = [(P − T) / P] × 100. P is je totale zonneproductie (af te lezen op de omvormer of in de app ervan) en T is wat je in die periode terugleverde (af te lezen op je slimme meter of in de app van je leverancier).

• Met de hand of met een timer. Je start het laden op de uren dat de panelen opwekken, met de timer van de auto of de laadpaal. Het laadvermogen blijft vast. Schuift er een wolk voor de zon, dan komt de rest van het net.
• Slimme laadpaal met EMS. De laadpaal volgt de opwekking van je panelen: hij gebruikt zonnestroom zolang die er is en schakelt over op het net als het moet. Meer in Slimme laadpaal.
• Gekoppeld aan de slimme meter. De laadpaal leest via de P1-poort van je slimme meter mee hoeveel je teruglevert of afneemt, en past het laden aan als bijvoorbeeld de vaatwasser of wasmachine draait. Meer in De P1-poort.

Een laadpaal kan niet tot nul terug terwijl de laadbeurt doorloopt. De laagste laadstroom is bij veel systemen 6 A per fase. Bij 230 V is dat rond 1,4 kW op één fase en rond 4,1 kW op drie fasen. Is je overschot kleiner, dan wacht het systeem, stopt het even of vult het aan met netstroom.

Sommige laadpalen schakelen tussen één en drie fasen om een klein overschot toch te benutten. Dat moet je paal uitdrukkelijk kunnen, en je auto moet het aankunnen. Hoe laag het systeem precies gaat en hoe vaak het schakelt, verschilt per combinatie van auto en paal.

• Zonnepanelen leveren het meest tussen 11 en 15 uur, in de zomer met een piek rond 14 uur.
• Over het jaar valt zo'n 70 % van de opbrengst tussen april en september. December levert nog geen 3 % van het jaar (PVGIS, Utrecht, zuid 35°).
• Milieu Centraal komt voor Nederland uit op zo'n 870 kWh per kWp per jaar voor een goed gelegen dak. Een oost-westopstelling levert per kWp minder, maar spreidt de opwekking over de dag: het westvlak geeft in de vooravond meer, als je thuiskomt en de auto inplugt. kWp (kilowattpiek) is het maximale vermogen van je panelen. Meer in Opbrengst in Nederland.

Een elektrische auto rijdt in Nederland gemiddeld 18.100 km per jaar (CBS). Met 17 kWh per 100 km heeft hij dan zo'n 3.080 kWh per jaar in de batterij nodig. Bij 90 % laadrendement is dat rond 3.420 kWh uit de laadpaal, gemiddeld 285 kWh per maand.

Een installatie van 4 kWp levert met 870 kWh per kWp zo'n 3.480 kWh per jaar. Maar in december is dat nog geen 100 kWh, in juni ruim 430 kWh. Over het jaar heb je dus genoeg voor de auto. In de winter dekt zelfs alle zonnestroom samen niet wat de auto alleen al vraagt.

⏱ Tot en met 31 december 2026 mag je salderen: wat je teruglevert, trekt je leverancier af van wat je afneemt. Een kWh die je overdag teruglevert en 's avonds terughaalt, kost je dan bijna niets. Of je de auto op de middag of 's nachts laadt, maakt dus weinig uit.

Vanaf 1 januari 2027 stopt het salderen in één keer. Een teruggeleverde kWh brengt dan nog een kleine vergoeding op, en daar gaan terugleverkosten af. Bij een vast of variabel contract houd je netto zo'n 1 tot 4 cent over. Een kWh die je 's avonds van het net haalt, kost met energiebelasting en btw rond 25 cent. Elke kWh zonnestroom die in je auto gaat in plaats van het net op, scheelt je dan ruim 20 cent. Bij een auto die 3.400 kWh per jaar vraagt, loopt dat snel op.

Het nettarief speelt in Nederland geen rol: je betaalt een vast bedrag per aansluitklasse, wanneer je ook laadt. Dat kan veranderen. Netbeheerders stellen voor om vanaf 2029 een deel van het nettarief tijdsafhankelijk te maken, met zomermiddagen als goedkoopste uren. Het is een voorstel, geen besluit. Meer in Einde salderingsregeling en Tijdsafhankelijk nettarief.

Heb je zelf geen panelen, dan kun je de auto laten laden op uren dat stroom goedkoop is. Dat werkt met een dynamisch contract en een laadpaal die op prijs kan sturen. Hoe dat werkt en voor wie het loont, lees je in Dynamisch energiecontract. Wat er in Nederland mogelijk is om stroom met buren te delen, staat in Energiedelen.

Een gezin in Zwolle met 4 kWp op een zuiddak, 3.000 kWh stroomverbruik in huis per jaar en een elektrische auto die 18.100 km per jaar rijdt aan 17 kWh per 100 km.

We gaan uit van:

• 870 kWh per kWp per jaar (Milieu Centraal).
• zelfverbruik zonder auto volgens de MYNRG Check: 30 % als productie en verbruik even groot zijn, hier rond 28 % omdat 4 kWp iets meer opwekt dan het huis verbruikt; met een plafond van 70 % zoals in de Check.
• 90 % laadrendement.
• ⏱ Vanaf 2027: elke kWh zonnestroom in de auto vervangt een kWh die je voor 0,25 euro zou kopen, en kost je een netto terugleverwaarde van 0,015 euro (vergoeding min terugleverkosten, vast of variabel contract). Het voordeel is 0,235 euro per kWh.
• Het deel van het laden dat op zonne-overschot gebeurt, is een aanname (20, 40 of 60 %), geen meting.

Boven de 40 % loopt dit gezin tegen het plafond aan: er is gewoon niet meer overschot op de uren dat de auto thuis staat. In 2026, met saldering, levert dezelfde verschuiving bijna niets op, omdat teruggeleverde stroom dan tegen de volle prijs verrekend wordt.

Het winterbeeld: december levert zo'n 100 kWh, terwijl het huis gemiddeld 250 kWh per maand vraagt en de auto 285 kWh. Samen is dat 535 kWh. De zon dekt in december dus hooguit een vijfde daarvan.

Met een oost-westdak levert dezelfde 4 kWp minder, maar meer verspreid over de dag. Wat bij jou uitkomt, hangt aan wanneer de auto thuis staat en hoe je verder verbruikt. Dat verschilt per gezin, en je beslist voor de levensduur van je panelen en je laadpaal. Een installateur die je dak en meterkast ziet, kan de opstelling daarop afstemmen. Wil je eerst zelf rekenen met je eigen gegevens, doe dan de gratis MYNRG Check.

Een middag van 3 uur: de omvormer levert 4 kW, het huis gebruikt 1 kW en de auto laadt stabiel aan 3 kW (boven de ondergrens van 1,4 kW). Er is geen thuisbatterij.

Zonder te laden had je die 9 kWh teruggeleverd voor anderhalve cent, om ze later voor 25 cent van het net te halen. Over je zelfverbruik over het hele jaar zegt deze ene middag niets: de volgende dag is er misschien minder zon of staat de auto ergens anders.

• Wat een gemiddeld gezin teruglevert, is ongeveer wat een auto per jaar vraagt. Het probleem is niet de hoeveelheid, maar dat de zon schijnt terwijl de auto vaak weg is.
• Een laadpaal op vast vermogen laadt niet echt op zon. Laad je aan 7 kW terwijl de panelen 3 kW leveren, dan komt 4 kW van het net. Pas als de paal het vermogen aanpast, gebruik je alleen het overschot. Een timer alleen volstaat dus niet.
• In december dekt zelfs alle zonnestroom niet wat de auto nodig heeft. In de winter rijdt de auto grotendeels op netstroom, ook met een slimme laadpaal.
• Het verschil komt pas na 2026. Met saldering maakt het tijdstip van laden weinig uit. Een slimme laadpaal die je nu koopt, betaalt zich vooral vanaf 2027 terug.

Voordelen

• De goedkoopste stroom die je auto kan krijgen.
• De auto is een grote, stuurbare verbruiker die je zelfverbruik flink verhoogt.
• ⏱ Vanaf 2027 scheelt elke kWh zon in de auto ruim 20 cent ten opzichte van terugleveren.

Aandachtspunten

• Het loont alleen als de auto overdag thuis staat of je het laden kunt uitstellen.
• Een slimme laadpaal of EMS kost extra.
• In de winter rijdt de auto grotendeels op netstroom.
• ⏱ Wat een kWh zonnestroom in de auto waard is, volgt ook uit je terugleververgoeding en terugleverkosten, en die verschillen per leverancier.

• Overschotsturing: het systeem meet teruglevering en afname, bijvoorbeeld via de P1-poort van de slimme meter, en past het laadvermogen daarop aan. Hoe snel en nauwkeurig dat gaat, verschilt per systeem.
• Meetinterval: de slimme meter geeft via de P1-poort elke paar seconden een nieuwe meetwaarde. Voor de afrekening tellen de standen per periode; een piektarief bestaat in Nederland niet.
• Dynamisch contract: laden op uren met lage of negatieve prijzen is een tweede strategie naast zonne-overschot. Meer in Dynamisch energiecontract en Negatieve prijzen en teruglevering beperken.
• Bidirectioneel laden: een bidirectionele laadpaal kan de auto als opslag gebruiken en zo zonnestroom van de middag naar de avond verschuiven. Meer in V2H en V2G.

• Rijksoverheid, Salderingsregeling
• Staatsblad 2025, 17: Wet beëindiging salderingsregeling
• Milieu Centraal, Kosten en opbrengst zonnepanelen
• CBS, Hoeveel rijden personenauto's?
• CBS, Gemiddelde energietarieven voor consumenten (85592NED)
• ACM, Terugleverkosten niet onredelijk hoog (derde onderzoek)
• ACM, Ontwerpbesluit tijdsafhankelijke nettarieven
• PVGIS, zonne-opbrengst Utrecht, zuid 35°