12 Koudemiddel, onderhoud en levensduur

Het koudemiddel is de vloeistof die door de koelkring van je warmtepomp loopt. Buiten verdampt het en neemt het warmte op, de compressor perst het samen, en binnen geeft het die warmte af aan je verwarmingswater. Hoe die kringloop werkt, lees je in Hoe een warmtepomp werkt.

Veel toestellen gebruiken een gefluoreerd gas, een F-gas. Lekt dat, dan warmt het de aarde veel sterker op dan CO2. Dat effect heet de GWP. R32, een veelgebruikt koudemiddel, heeft een GWP van 675: één kilo weegt even zwaar als 675 kilo CO2.

⏱ De Europese F-gassenverordening van 2024 verbiedt nieuwe toestellen met F-gassen in stappen. Die regels gelden in Nederland net zo. Voor een huishouden zijn vooral deze data van belang:

Kan een toestel om veiligheidsredenen niet zonder, dan geldt telkens een ruimere grens van GWP 750.

Wat betekent dat voor jou? Een nieuwe monoblock met R32 verdwijnt vanaf 2027 uit de winkel. Fabrikanten stappen over op koudemiddelen met een lage GWP. Propaan (R290) is er een van, en propaan is geen F-gas. Een toestel dat je vandaag al hebt, mag je gewoon blijven gebruiken: het verbod gaat over wat nieuw op de markt komt.

⏱ Ook de ISDE volgt die lijn: een split-lucht-waterwarmtepomp met minder dan 3 kilo koudemiddel en een GWP boven 750 krijgt sinds 2026 geen subsidie meer.

Voor de koelkring heb je een gecertificeerde monteur nodig. Dat geldt voor plaatsing, onderhoud, herstelling en het buiten gebruik stellen van een toestel. ⏱ Sinds 29 september 2025 voegt Nederland de certificering voor F-gassen en voor natuurlijke koudemiddelen zoals propaan samen tot één systeem. Ook wie met propaan werkt, moet dus gecertificeerd zijn. Alle monteurs moeten het nieuwe certificaat uiterlijk op 12 maart 2029 hebben.

Bij een monoblock zit de koelkring dicht in het buitentoestel. Voor de plaatsing hoeft de installateur die kring niet te openen. Bij een split-toestel lopen er koelleidingen tussen binnen- en buitendeel, die ter plaatse verbonden en gevuld worden, en dan is een gecertificeerde monteur nodig. Welk type je hebt, lees je in Soorten warmtepompen.

Een wettelijke periodieke keuring of onderhoudsplicht voor een warmtepomp bij een woning vonden we niet.

Wel is er een Europese lekcontrole voor toestellen met veel F-gas: elke 12 maanden vanaf 5 ton CO2-equivalent. Voor R32 komt dat neer op zo'n 7,4 kilo koudemiddel. Hermetisch gesloten toestellen die zo gelabeld zijn, zijn vrijgesteld tot 10 ton CO2-equivalent. De meeste toestellen voor een woning blijven onder die grenzen.

Bij een hybride warmtepomp blijft de cv-ketel natuurlijk ook onderhoud nodig hebben.

Verplicht is het niet, maar wij zouden een warmtepomp elk jaar laten controleren. Filters, condensafvoer, druk in het watercircuit en de instellingen bepalen mee hoe zuinig ze blijft draaien.

Milieu Centraal gaat voor een hybride warmtepomp uit van zo'n 15 jaar, ongeveer even lang als een cv-ketel. Voor een volledige warmtepomp vonden we geen officieel Nederlands cijfer. Een levensduur is hoe dan ook een aanname, geen garantie. De compressor slijt het snelst als hij vaak aan- en afslaat, wat gebeurt bij een toestel dat te groot is voor je woning. Waarom dat zo is, lees je in Vermogen en verbruik.

Een gezin in Amsterdam laat een split-lucht-waterwarmtepomp plaatsen met 2 kilo R32.

• CO2-equivalent: 2 x 675 = 1.350 kilo, of 1,35 ton.
• Drempel voor lekcontrole: 5 ton. Dit toestel blijft eronder, dus een jaarlijkse lekcontrole is niet verplicht.
• ISDE: R32 heeft een GWP van 675, onder de grens van 750. De uitsluiting van kleine split-toestellen geldt hier dus niet.
• Verkoop: ⏱ vanaf 2027 mag dit toestel, met een GWP boven 150, niet meer nieuw verkocht worden. Het gezin koopt het in 2026 en mag het daarna gewoon blijven gebruiken en laten onderhouden.

Omdat het een split-toestel is, moet een gecertificeerde monteur de koelleidingen aansluiten en vullen. Bij een monoblock met dezelfde lading was dat voor de plaatsing niet nodig geweest.

Koop je vandaag een toestel met R32, dan blijft het bruikbaar en te repareren. Vraag wel hoe lang het koudemiddel voor onderhoud beschikbaar blijft en wat dat kost.

Propaan is brandbaar. Een toestel met R290 heeft daarom eigen regels voor de plek van het buitentoestel, zoals afstand tot kelderingangen, putten en lager gelegen ruimtes. Het productblad en de installateur zeggen wat er voor jouw toestel geldt.

Bewaar alle papieren bij elkaar: factuur, productblad, het installatieverslag en elk onderhoudsrapport. Bij een reparatie, een ISDE-aanvraag of de verkoop van je woning heb je ze nodig.

Welk koudemiddel en welk type bij jouw woning past, zie je pas als iemand de plek van de unit, de afstand tot je buren en je verwarmingscircuit samen bekijkt. En je kiest een toestel dat er vele jaren moet staan. Begin met de gratis MYNRG Check: dan weet je al wat je dak en je verbruik doen voor je de offertes vergelijkt.

• Verordening (EU) 2024/573. Verboden per categorie: monoblock en self-contained tot 12 kW: GWP ≥ 150 vanaf 2027, elk F-gas vanaf 2032. Self-contained 12 tot 50 kW: GWP ≥ 150 vanaf 2027. Split lucht-water tot 12 kW: GWP ≥ 150 vanaf 2027. Split lucht-lucht tot 12 kW: GWP ≥ 150 vanaf 2029. Split boven 12 kW: GWP ≥ 750 vanaf 2029, GWP ≥ 150 vanaf 2033. Split tot 12 kW: elk F-gas vanaf 2035. Single split met minder dan 3 kg: GWP ≥ 750 al sinds 2025. Uitzondering bij veiligheidsvoorschriften: grens GWP 750.
• ⏱ Certificering in Nederland. Sinds 29-9-2025 één systeem voor F-gassen en natuurlijke koudemiddelen (propaan, isobutaan, CO2, ammoniak). Nieuwe certificaten A1, A2, B, C, D en E, 7 jaar geldig in de hele EU. Losse oude certificaten konden nog tot 29-3-2026 worden uitgegeven. Alle monteurs uiterlijk 12-3-2029 over.
• Lekcontrole. Vanaf 5 ton CO2-eq elke 12 maanden, vanaf 50 ton elke 6 maanden. Met een permanent lekdetectiesysteem mag de frequentie halveren. Hermetisch en gelabeld onder 10 ton: vrijgesteld.
• Levensduur. Milieu Centraal: hybride warmtepomp zo'n 15 jaar.

• Europese Commissie, Klimaatvriendelijke alternatieven voor F-gassen in airconditioning en warmtepompen
• IPLO, Nieuwe certificeringsregeling koudemiddelen
• Ondernemersplein, Certificaat voor werken met F-gassen
• RVO, ISDE: wat wijzigt er in 2026
• Milieu Centraal, Hybride warmtepomp