7 Hoeveel panelen je nodig hebt

⏱ Een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikte volgens Milieu Centraal 2.430 kWh stroom per jaar. Dat is een gemiddelde over alle huishoudens, ook over die met panelen die minder van het net afnemen, en zegt weinig over jouw gezin.

Je eigen verbruik staat op je jaarafrekening. Heb je al zonnepanelen, dan is je verbruik je afname van het net plus de zonnestroom die je zelf verbruikt. Die laatste is je productie min je teruglevering. De productie lees je af op je omvormer, de teruglevering in de app of op de website van je energieleverancier.

Grote verbruikers veranderen het beeld. Een elektrische auto of een volledig elektrische warmtepomp voegt al snel duizenden kWh per jaar toe. Een warmtepomp verbruikt het meeste in de winter, als panelen weinig opwekken.

Ken je je verbruik niet, dan geeft je gezinsgrootte een eerste houvast. Met deze schattingen rekenen we in de MYNRG Check:

Gerekend met panelen van 435 Wp, zoals de MYNRG Check (variant "verbruik volledig gedekt"), zonder warmtepomp of elektrische auto. Je eigen jaarafrekening gaat altijd voor.

Een kWp (kilowattpiek) is het nominale vermogen van je panelen. De formule is eenvoudig:

nodig vermogen (kWp) = jaarverbruik ÷ opbrengst per kWp

aantal panelen = jaarverbruik ÷ (870 × oriëntatiefactor × 0,435), afgerond

De opbrengst per kWp is de praktijkwaarde van Milieu Centraal, waarmee ook de MYNRG Check rekent: ongeveer 870 kWh per kWp op een zuiddak van zo'n 35°. PVGIS, de gratis rekentool van de Europese Commissie, komt theoretisch hoger uit (zo'n 1.025), maar in de praktijk valt de opbrengst lager uit. Details per richting en per maand vind je in Opbrengst in Nederland, en meer over richting en schaduw in Oriëntatie en hellingshoek en Schaduw, bypassdiodes en optimizers.

De oriëntatiefactor is 1 voor zuid 35° zonder schaduw, 0,98 voor zuid 30°, en kleiner voor andere richtingen of bij schaduw. Voor een oost- of westdak van 30° is hij ongeveer 0,86 (745 kWh per kWp). Ligt je installatie verdeeld over oost en west, dan reken je elk dakvlak apart. Met panelen van 435 Wp (0,435 kWp) geeft dat deze aantallen:

Waarom 8 en niet 9 panelen voor 3.000 kWh? Acht panelen geven ongeveer 2.980 kWh per jaar, net onder je verbruik. Een negende paneel voegt ongeveer 370 kWh toe, maar het grootste deel daarvan levert het gezin terug. Volgens ons rekenmodel (het model van de MYNRG Check) gebruikt het er zelf maar zo'n 55 kWh extra van. Samen is dat ongeveer 18 euro per jaar, voor een paneel dat zo'n 400 euro kost. Werk je overdag thuis of laad je overdag een auto, dan ligt dat anders.

• Oppervlak. Het kWp-getal geldt onder testomstandigheden van 1.000 W zonlicht per m². Bij een paneelrendement van 21 tot 24 % heb je ongeveer 4,2 tot 4,8 m² per kWp nodig. Voor 3,48 kWp is dat 14,5 tot 17 m², plus ruimte voor randen en obstakels.
• Aantal panelen. Dat hangt af van het vermogen per paneel, en dat verschilt per type en per jaar. In de tabel bij "Stap 2" rekenen we met 435 Wp. Staat er op je offerte een ander vermogen, deel dan het totale kWp door het vermogen van die panelen.
• ⏱ Hoeveel ligt er al? Volgens het CBS lag er eind 2024 ongeveer 11,7 gigawattpiek op Nederlandse woningen. Verdeeld over alle woningen, ook die zonder panelen, is dat 1,4 kWp per woning.

Tot en met 2026 mag je wat je teruglevert wegstrepen tegen wat je van het net haalt, over het hele jaar. Over die gesaldeerde stroom betaal je geen energiebelasting. Het net werkt als een grote batterij. Dimensioneren op je jaarverbruik was dan logisch: wie per jaar evenveel opwekte als hij verbruikte, betaalde weinig meer dan de vaste kosten.

⏱ Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling in één keer (Stb. 2025, 17). Je betaalt dan voor elke kWh die je van het net haalt de volle prijs, met energiebelasting en btw. Voor wat je teruglevert, krijg je een terugleververgoeding van je leverancier. Tot 2030 moet die wettelijk minstens 50 % van de kale leveringsprijs zijn, maar je leverancier rekent er ook terugleverkosten voor aan. Vanaf 2027 staan die per teruggeleverde kWh op je factuur. Verandert je leverancier je contract door het einde van de saldering, dan mag je het zonder opzegvergoeding opzeggen.

Hoe dat precies werkt en wat je kunt doen, lees je in Einde salderingsregeling, Terugleververgoeding en Terugleverkosten.

Dit bepaalt hoe groot je installatie het best kan zijn.

Een zelf verbruikte kWh bespaart je de volledige kWh-prijs van je contract: levering, energiebelasting en btw. ⏱ Voor 2027 rekenen wij met 0,25 euro per kWh: een kale leveringsprijs van ongeveer 0,145 euro (het CBS-gemiddelde voor een variabel contract) plus 0,1065 euro energiebelasting inclusief btw (het voorstel uit het Belastingplan 2027). De vaste kosten, zoals de netbeheerkosten en de vermindering energiebelasting, veranderen niet door je panelen.

Een teruggeleverde kWh brengt de vergoeding min de terugleverkosten op. ⏱ Milieu Centraal komt bij een vast of variabel contract vanaf 2027 op "rond de 1,25 cent per kWh". Wij rekenen met 1,5 cent. Bij een dynamisch contract krijg je de uurprijs, die soms negatief is. Bij een kleine aansluiting mag de vergoeding over een maand gemiddeld niet negatief zijn.

Met deze rekenwaarden is een zelf verbruikte kWh ruim 16 keer meer waard dan een teruggeleverde (0,25 tegenover 0,015 euro).

Milieu Centraal rekent met 30 % zelfverbruik: het deel van de zonnestroom dat je gebruikt voor toestellen die altijd aanstaan en wat je overdag verbruikt. Ook de MYNRG Check rekent met 30 % voor een gezin waarvan de panelen ongeveer het jaarverbruik dekken. Dat percentage daalt naarmate de installatie groter wordt in verhouding tot je verbruik, en stijgt als je meer verbruikt terwijl de zon schijnt.

Het profiel van je gezin telt zwaar. Iemand die thuiswerkt, overdag de wasmachine en vaatwasser laat draaien of een elektrische auto overdag laadt, haalt een veel hoger zelfverbruik dan een gezin dat van acht tot zes van huis is. Een warmtepomp verhoogt je verbruik vooral in de winter, wanneer er weinig zonnestroom is.

Zelfverbruik schommelt ook per seizoen. In de winter verbruik je bijna alles zelf, simpelweg omdat de panelen weinig opwekken. In mei en juni gaat het grootste deel naar het net. Meer daarover in Zelfverbruik verhogen.

Twee begrippen die vaak door elkaar gebruikt worden:

VideoZelfconsumptie vs zelfvoorzieningBron: Maak Je Meter Slim (Volta), via YouTube

• Zelfverbruik is het deel van je productie dat je zelf gebruikt.
• Zelfvoorziening is het deel van je verbruik dat je panelen dekken.

Met 8 panelen en 3.000 kWh verbruik is je zelfverbruik ongeveer 30 %: van de 2.980 kWh gebruik je er zo'n 900 zelf. Je zelfvoorziening is dan 900 ÷ 3.000, ongeveer 30 %; de rest haal je van het net. Een klein systeem kan dus een hoog zelfverbruik hebben en toch maar een klein deel van je jaarverbruik leveren. En een jaar met evenveel productie als verbruik maakt je woning niet op elk moment zelfvoorzienend: op zonnige middagen heb je overschot, 's avonds en in de winter neem je af.

Wat een extra kWp oplevert, hangt af van hoeveel van die extra productie je zelf verbruikt. Wordt alles teruggeleverd, dan brengt 1 kWp ongeveer 870 × 0,015 = 13 euro per jaar op. Wordt alles zelf verbruikt, dan is dat ongeveer 870 × 0,25 = 218 euro. De werkelijke waarde ligt ertussen, en hoe groter de installatie ten opzichte van je verbruik overdag, hoe dichter bij die 13 euro. Zet dat naast de prijs per kWp in Wat een installatie kost. ⏱ Een landelijke subsidie voor zonnepanelen is er niet; het voordeel zit in de 0 % btw op panelen bij een woning.

Praktische richtlijnen:

• Begin bij je verbruik overdag, niet alleen bij je jaarverbruik. Werk je thuis, heb je een warmtepompboiler of laad je overdag een elektrische auto? Dan kun je een grotere installatie goed benutten.
• Denk aan later. Een warmtepomp voegt vooral in de winter verbruik toe, en december levert maar zo'n 3 % van de jaaropbrengst. Tel het jaarverbruik van een toekomstig toestel dus niet zomaar bij je verbruik op alsof zonnestroom het vanzelf dekt. Voor een elektrische auto die 's avonds laadt, geldt hetzelfde.
• Stuur je verbruik. Een energiemanagementsysteem of een slimme timer kan een laadpaal, boiler of wasmachine laten draaien als de zon schijnt, zie Energiemanagementsysteem.
• Thuisbatterij. Die investering is hoog, met 21 % btw, en niet voor iedereen rendabel. Verhoog eerst je zelfverbruik, zie Hoe een thuisbatterij werkt.
• Vergelijk drie scenario's. Vraag een bescheiden installatie, een installatie die past bij je toekomstige verbruikers en een vol dak. Zet bij elk de investering, de productie, het rechtstreeks gebruikte deel en de teruglevering naast elkaar. Een extra paneel levert vooral iets op als de extra stroom ontstaat op een moment dat je hem gebruikt.

• Je aansluiting. Een gewone woning heeft meestal 1x25A, 1x35A of 3x25A. Een eenfase-aansluiting van 35 A kan ongeveer 8 kVA leveren, een driefase-aansluiting van 3x25A ongeveer 17 kVA. Hoeveel omvormervermogen je op één fase mag aansluiten, bepalen de eisen van je netbeheerder; je installateur zoekt dat voor je uit. Meer in Eenfase of driefase en Netbeheerderseisen.
• ⏱ Een zwaardere aansluiting is duur. Bij Liander kost een aansluiting tot 3x25A in 2026 ongeveer 478 euro per jaar aan netbeheerkosten, een aansluiting van 3x35A ongeveer 1.936 euro. Zie Netbeheerkosten en aansluitklasse.
• Netcongestie. Op sommige plaatsen is het net vol en kan je omvormer op zonnige dagen afschakelen. Liander heeft een postcodecheck. Meer in Netcongestie en terugleveren.
• Je dak. Hellingen tussen 15° en 50° zijn meestal geschikt. Op een asbestdak raden we panelen af, en rieten daken en groendaken vragen extra aandacht. Wat je verder nakijkt, lees je in Is je dak geschikt?.

Een gezin in Tilburg verbruikt 3.000 kWh per jaar en heeft een zuidgericht dak met 30° helling, zonder schaduw. Panelen van 435 Wp. We gaan uit van:

• een opbrengst van 870 kWh per kWp per jaar, bij 30° helling 2 % minder (ongeveer 855 kWh per kWp);
• zelfverbruik zonder batterij volgens ons rekenmodel (zoals de MYNRG Check): 0,30 ÷ √(opbrengst ÷ verbruik), tussen 18 en 70 %. Dat geeft ongeveer 30 % bij A en 25 % bij B, want een grotere installatie verbruikt een kleiner deel zelf. In de derde kolom verschuift het gezin zijn verbruik naar de middag: 35 %;
• ⏱ vanaf 2027: 0,25 euro per bespaarde kWh en netto 0,015 euro per teruggeleverde kWh.

Van A naar B (+1,74 kWp) stijgt het voordeel met ongeveer 70 euro, of ongeveer 40 euro per extra kWp. Die extra panelen kosten samen ongeveer 1.550 euro. Verschuift het gezin bij B zijn verbruik naar de middag, dan komt er ongeveer 109 euro per jaar bij zonder één extra paneel. Een oost- of westdak met hetzelfde verbruik heeft 9 panelen (3,92 kWp) nodig voor een vergelijkbare jaarproductie (ongeveer 2.915 kWh tegenover 2.976 kWh bij A).

Welke van de drie bij jou past, hangt aan je dak, je dagritme en wat je de komende jaren elektrisch gaat doen. Dat weegt een adviseur ter plaatse beter dan een tabel, en je installatie moet over 25 jaar nog kloppen. Reken jouw situatie gratis door met de MYNRG Check.

• Een zelf verbruikte kWh is met onze rekenwaarden ruim 16 keer meer waard dan een teruggeleverde. Daarom telt vanaf 2027 vooral wanneer je verbruikt, en minder hoeveel je opwekt.
• Een installatie die het jaarverbruik dekt, gebruikt zelf maar ongeveer een derde van haar stroom. De rest gaat naar het net. Toch komt bijna 90 % van het voordeel uit dat zelfverbruik (224 van de 255 euro bij A).
• Meer panelen verlagen je netbeheerkosten niet. In Nederland betaal je een vast bedrag per aansluitklasse, los van je piek of je verbruik. Een batterij of slim laden verandert daar ook niets aan, zolang je in dezelfde aansluitklasse blijft.
• De opbrengst verschilt van jaar tot jaar. ⏱ 2025 telde volgens het KNMI 2.124 zonuren, tegenover 1.774 normaal. Reken met het langjarige gemiddelde van ongeveer 870 kWh per kWp en niet met een uitzonderlijk zonnig jaar.

• Zelfverbruik en zelfvoorziening. Zelfverbruik = (P − T) ÷ P × 100, met P de totale productie en T de teruglevering. Zelfvoorziening = (P − T) ÷ totaal verbruik × 100.
• Meetgegevens. De slimme meter registreert afname en teruglevering apart; je leverancier toont ze per dag of per uur. Via de P1-poort kun je ze zelf realtime uitlezen, zie De P1-poort. Daarmee analyseer je je eigen zelfverbruik nauwkeurig.
• kWp en kVA. kWp is het paneelvermogen onder testomstandigheden. Je aansluiting en de eisen van je netbeheerder gaan over het omvormervermogen in kVA. Het paneelvermogen mag hoger zijn dan het omvormervermogen; in ons klimaat is een iets kleinere omvormer gangbaar, zie DC/AC-ratio en afkappen.

• Milieu Centraal, Gemiddeld energieverbruik
• Milieu Centraal, Kosten en opbrengst zonnepanelen
• Rijksoverheid, Salderingsregeling
• Staatsblad 2025, 17: Wet beëindiging salderingsregeling
• ACM, Onderzoek terugleverkosten
• CBS StatLine, Gemiddelde energietarieven voor consumenten (85592NED)
• Belastingdienst, Energiebelasting
• CBS, Grootste deel zonnepanelen ligt bij bedrijven
• Liander, Jaarlijkse netwerkkosten stroom 2026
• Liander, Stroom opwekken en opslaan
• KNMI, Weeroverzicht 2025
• PVGIS-rekentool (Europese Commissie, JRC)