4Hybride omvormer

Een omvormer zet gelijkstroom om in wisselstroom, zie Wat een omvormer doet. Een hybride omvormer doet dat voor zonnepanelen én voor een batterij: hij kan beide aansturen. Een omvormer die enkel voor opslag dient (storage-only) is volgens Fluvius enkel geschikt voor een thuisbatterij en niet voor panelen. Heb je zonnepanelen, dan kies je volgens Fluvius "best" voor een hybride omvormer.

kVA (kilovoltampère) is het schijnbaar vermogen van de omvormer. ⏱ Dit zegt Fluvius:

Alle omvormers op je aansluiting tellen dus mee, behalve een omvormer die enkel een batterij bedient en bij Synergrid onder "Energy storage" staat. Meer over eenfase en driefase vind je in Eenfase of driefase.

Gebruik altijd een omvormer die goedgekeurd is. De lijst staat bij Synergrid, de federatie van de netbeheerders (voorschrift C10/26). Een omvormer die aan de gelijkstroomzijde batterijen accepteert, moet zowel voor zonne-energie als voor energieopslag goedgekeurd zijn. Zie Netvoorschriften C10/11 en C10/26.

Een batterij kan aan de gelijkstroomzijde (DC) van een omvormer hangen, of aan de wisselstroomzijde (AC) van je installatie. Het verschil in toepassing en rendement vind je in AC- of DC-gekoppeld. Een studie van NREL, het Amerikaanse onderzoekslabo voor hernieuwbare energie, geeft een indicatie voor een Amerikaanse woning in Hawaï:

• Bij een verhouding DC/AC van 1,23 (panelen 23 % groter dan de omvormer) lag de netto contante waarde van de AC- en de DC-gekoppelde opstelling binnen 1 % van elkaar.
• Bij een verhouding van 1,85 verhoogde de DC-koppeling de netto contante waarde met 13 %.
• De DC-koppeling vangt energie op die anders door de omvormerlimiet afgekapt zou worden.

Voor Vlaanderen is dat beperkt relevant. Fluvius vindt een omvormer die kleiner is dan het paneelvermogen in ons klimaat verstandig. Een omvormer van 77 % van het paneelvermogen betekent een DC/AC-verhouding van ongeveer 1,3. Bij zuid 35° in Gent geeft een berekening op PVGIS-uurwaarden daar slechts 0,32 % verlies door afkappen, zie Wat een omvormer doet. Dat ligt dichter bij 1,23 dan bij 1,85. De Amerikaanse studie is niet op Vlaanderen toegespitst.

Fluvius geeft als vuistregel een thuisbatterij van 1 tot 1,5 kWh per kWp zonnepanelen. De Vlaamse overheid raadt aan eerst je zelfverbruik te verhogen door toestellen te gebruiken wanneer de panelen produceren. Vlaanderen.be noemt ongeveer 28 % zelfverbruik voor een gemiddeld gezin. Wie zijn verbruik naar de zonnige uren verschuift, haalt meer. Een batterij kan het zelfverbruik verder verhogen waar dat nuttig is. Zie Rendabiliteit in Vlaanderen en De juiste capaciteit.

Een batterij van 10 kWh vertelt hoeveel energie erin kan. Hoeveel vermogen je tegelijk kunt afnemen, in kW, staat apart op de fiche, en dat is vaak veel minder. Een batterij van 10 kWh met een maximaal ontlaadvermogen van 3 kW voedt dus nooit een kookplaat, een wasmachine en een droogkast tegelijk. Ook de laadtoestand, de temperatuur en het batterijbeheersysteem (BMS) kunnen het vermogen verder beperken. Een grote batterij maakt de omvormer niet krachtiger.

Spanning en stekkers zijn niet genoeg. De omvormer en de batterij moeten ook met elkaar communiceren en elkaars grenzen respecteren. Vraag de compatibiliteit voor het exacte merk en model van beide, en wat er kan als je later een extra module, een nieuwere batterijgeneratie of een tweede batterij wilt bijplaatsen. Een hybride omvormer maakt een uitbreiding eenvoudiger, maar dat geldt enkel voor de batterijen die hij ondersteunt.

• Enkel een batterij bijplaatsen, zonder extra omvormer, vraagt geen nieuwe keuring zolang de zekering niet wijzigt. Voeg je enkel een extra batterijmodule toe, dan is een nieuwe keuring ook niet verplicht. Komt er een eigen omvormer voor de batterij bij, dan is dat een extra omvormer en dus wel een nieuwe keuring.
• Wijzig je de elektrische binneninstallatie of de beveiligingsautomaat, dan is een nieuwe keuring wel verplicht. Hetzelfde geldt bij een krachtigere of een extra omvormer, want dat is een nieuwe installatie.
• Bij de aanmelding van een batterij stuur je een geldige AREI-keuring en een duidelijk eendraadschema mee. Na een verhuis is een nieuwe keuring verplicht.
• Ook als het niet verplicht is, raadt Fluvius een nieuwe keuring aan voor veiligheid, verzekering en brandveiligheid.

Zie AREI-keuring en Bijplaatsen bij bestaande panelen.

• Aanmelden is verplicht via mijn.fluvius.be/groenestroom. Je installateur kan dit ook doen. Je meldt de batterij samen met de zonnepanelen of apart, bijvoorbeeld bij een latere bijplaatsing. Fluvius werkt panelen en batterij mogelijk als aparte onderdelen af, dus de bevestigingen kunnen apart binnenkomen.
• Voor de panelen geldt: binnen 3 maanden na de AREI-keuring. Zie Aanmelden bij Fluvius.
• Heb je een batterij met hybride omvormer bij zonnepanelen die recht geven op groenestroomcertificaten, dan is een tweerichtingsmeting nodig. Zie De digitale meter.
• Vervang je een omvormer die zowel panelen als batterij aanstuurt, dan meld je de wijziging voor beide installaties apart. Wijzigingen aan de batterij meld je via het contactformulier, niet via Mijn Fluvius.

⏱ Er is geen Vlaamse premie meer voor zonnepanelen (sinds 2024) en de thuisbatterijpremie is stopgezet. Wie ze vroeger kreeg, moet de batterij volgens Fluvius minstens 10 jaar aangesloten laten op het distributienet, anders volgt terugbetaling.

⏱ Voor btw geldt: 6 % op zonnepanelen en thuisbatterij bij een privéwoning ouder dan 10 jaar als één aannemer levert én plaatst. Anders is het 21 %. Zie Btw: 6 % of 21 % en Premies en voordelen.

Een omvormer met een batterij kan bij een stroomuitval enkel zonder net blijven werken als hij daarvoor ontworpen is. Welke hybride omvormers dat kunnen en wat je daarvoor extra nodig hebt, lees je in Noodstroom en back-up en Noodstroom.

Een gezin in Gent verbruikt 3.500 kWh per jaar en heeft 7 panelen van 460 Wp (3,22 kWp) op een zuidgericht dak met 35° helling. De stringomvormer is ongeveer 10 jaar oud. Het gezin overweegt een batterij.

Aannames: - Opbrengst ongeveer 1.050 kWh per kWp per jaar (zuid 35°). - Zelfverbruik zonder batterij ca. 34 %. Uit onze gegevens blijkt dat we gemiddeld op 34 % zelfverbruik zitten, maar dat kan veel hoger liggen als je slim verbruikt en stuurt. - Batterijgrootte volgens de vuistregel van Fluvius: 1 tot 1,5 kWh per kWp. De MYNRG Check rekent met 70 % van het dagverbruik, hier 7 kWh.

Er zijn twee wegen:

Wat elke weg kost, is hier niet ingevuld. Haal het uit je offerte.

• Een hybride omvormer telt mee voor de 5 kVA, ook zonder panelen. Een omvormer enkel voor een batterij niet, als hij onder "Energy storage" en niet onder "Solar energy" staat. Zo kan een eenfase-aansluiting tot 5 kVA zon-omvormers plus tot 5 kVA batterij-omvormers hebben. Controleer het type op de Synergrid-lijst vóór je kiest.
• Een oude omvormer vervangen door een hybride is volgens Fluvius voordelig. Dat rijmt met de levensduur: een omvormer gaat gemiddeld 10 tot 15 jaar mee. Je vervangt dan op een moment dat het toch nodig wordt, in plaats van er later een tweede toestel bij te plaatsen.
• Een extra batterijmodule vraagt geen herkeuring, een nieuwe omvormer wel. Fluvius raadt een nieuwe keuring tóch aan voor veiligheid, verzekering en brandveiligheid.
• Het voordeel van DC-koppeling is klein bij een kleinere omvormer. In het Amerikaanse model liggen AC en DC op 1 % van elkaar bij DC/AC 1,23. Een Vlaamse omvormer op 77 % van de panelen kapt in Gent maar 0,32 % af.
• Wijzigingen aan je batterij meld je niet in Mijn Fluvius. Daarvoor gebruik je het contactformulier.

• Sturing. Een hybride omvormer beheert twee gelijkstroombronnen: de panelen via een MPPT-ingang (zie MPPT) en de batterij via een lader en ontlader.
• Onderdimensioneren. Dezelfde analyse van het afkappen als in Wat een omvormer doet en DC/AC-ratio en afkappen geldt. Het verlies is 0,32 % bij DC/AC 1,3 (zuid 35°, Gent), 1,10 % bij 1,4 (omvormer op 71 %) en 3,77 % bij 1,6 (63 %). Bij een oost-westopstelling blijft het tot en met 1,5 op 0 % en bij 1,6 op 0,01 %.
• Tweerichtingsmeting. Voor installaties met groenestroomcertificaten en een batterij met hybride omvormer is een tweerichtingsmeting nodig.
• Back-upfunctie. Werking zonder net vraagt een omvormer die daarvoor ontworpen is, zie Noodstroom en back-up.
• Cyberveiligheid. Veel omvormers zijn met het internet verbonden. Vervang het standaardwachtwoord, zie Cyberveiligheid.

• Fluvius, Thuisbatterij
• Fluvius, Welke omvormer kies ik
• Fluvius, Zonnepanelen verplichtingen
• Synergrid, Info fabrikanten november 2024, C10/11 plug-and-play
• NREL, DC-connected Solar Plus Storage Modeling and Analysis for Behind-The-Meter Systems
• US Department of Energy, Solar Integration: Inverters and Grid Services Basics
• Vlaanderen.be, Haal meer uit uw zonnepanelen met zelfverbruik
• PVGIS (JRC, Europese Commissie)