4 Is mijn woning geschikt?

In het kort

Een woning is klaar voor een warmtepomp als ze goed geïsoleerd is en met lauw water warm genoeg wordt. De test "Is uw woning warmtepompklaar?" van Vlaanderen deelt woningen op in drie groepen: geschikt voor een volledige warmtepomp, geschikt voor een hybride, of eerst isoleren. Welke watertemperatuur jouw woning echt nodig heeft, bepaalt de installateur.

Het draait om twee dingen

Een warmtepomp werkt het best met water van lage temperatuur. Dat lukt alleen als je huis weinig warmte verliest, en als je radiatoren of vloerverwarming die warmte met lauw water toch kwijt kunnen. Isolatie en afgifte, dus. Het toestel zelf komt pas daarna.

Drie woningen naast elkaar: een goed geïsoleerde woning met een lage thermometer, een gemiddelde woning en een tochtige woning die veel warmte verliest, met een hoge thermometer

Warmtevraag per m²

Hoeveel warmte je woning op een koude dag nodig heeft per vierkante meter, noemen we de warmtevraag in W/m². Hoe beter geïsoleerd, hoe lager. Vlaanderen gebruikt die maat in de test warmtepompklaar, met twee grenzen:

Warmtevraag	Isolatiepeil	Advies	Deel van de warmte dat de warmtepomp dekt
minder dan 70 W/m²	a tot b	volledige warmtepomp	71 tot 98 %
70 tot 105 W/m²	c	hybride	42 tot 60 %
meer dan 105 W/m²	d tot f	eerst isoleren	23 tot 40 %

Die percentages zeggen veel. In een slecht geïsoleerde woning haalt een warmtepomp maar een kwart tot zowat 40 % van de warmte. De rest moet ergens anders vandaan komen.

Volstaan mijn radiatoren?

Een radiator geeft minder warmte af als het water koeler is. Wie vandaag met water van 70 °C stookt en overschakelt op 45 °C, krijgt uit dezelfde radiator een stuk minder warmte. In een goed geïsoleerde woning is dat geen probleem: er is ook minder warmte nodig. In een tochtige woning blijft het dan fris.

⏱ Voor de premie mag de afgiftetemperatuur niet boven 55 °C liggen. Lager is beter voor je rendement. Hoe dat werkt, lees je in Hoe een warmtepomp werkt.

Vloerverwarming werkt met water van zowat 35 °C en is daarom ideaal. Maar ook met radiatoren kan het, als ze groot genoeg zijn of als er enkele bijkomen. Welke aanvoertemperatuur je woning nodig heeft, rekent volgens Vlaanderen de installateur uit. Die berekening is zijn taak.

Wat zegt je EPC?

Heb je een EPC, dan geeft dat een eerste beeld van hoe goed je woning geïsoleerd is. Het vervangt geen warmteverliesberekening, maar het helpt om in te schatten in welke groep van de tabel je ongeveer zit.

De test warmtepompklaar

Op vlaanderen.be vul je gegevens in over je woning, je isolatie en je verwarming. Je krijgt een advies: volledig, hybride of eerst isoleren. De test rekent met een gemiddelde luchtdichtheid en met stroom die 3,5 keer zo duur is als gas, en kijkt ook wat er verandert bij 4,5 en 1,8. Een goed vertrekpunt dus, maar geen eindoordeel.

Nieuwbouw en premievoorwaarden

Bouw je nieuw, dan is de vraag eenvoudiger. ⏱ Sinds 2023 is lagetemperatuurverwarming verplicht in een nieuwbouw, en sinds 2025 krijgt een nieuwe woning geen gasaansluiting meer. Een nieuwbouw is van bij het begin warmtepompklaar.

⏱ De Vlaamse premie is wel voor bestaande woningen. Je woning moet vóór 1 januari 2014 op het net aangesloten zijn, of de omgevingsvergunning moet meer dan 5 jaar ouder zijn dan de eindfactuur en het gebouw moet aan de EPB-regels voldoen.

Rekenvoorbeeld

Een gezin in Mechelen woont in een woning uit de jaren 70 met dakisolatie, maar zonder spouwisolatie en met oud dubbel glas. De test warmtepompklaar komt uit op een warmtevraag van 85 W/m²: de middelste groep. Een warmtepomp zou daar 42 tot 60 % van de warmte dekken. Het advies is een hybride.

Het gezin laat de spouw vullen en vervangt de ramen. Stel dat de warmtevraag daardoor onder 70 W/m² zakt. Dan schuift de woning op naar de eerste groep, waar een volledige warmtepomp 71 tot 98 % van de warmte dekt. De radiatoren die eerst te krap waren, volstaan nu misschien wel, omdat er minder warmte nodig is.

Wat isoleren bij jou oplevert en welke radiatoren blijven, ziet een installateur pas ter plaatse, met een echte warmteverliesberekening. Je beslist voor twintig jaar, dus die meting is het waard. De gratis MYNRG Check geeft je een eerste beeld van je verbruik.

Goed om te weten

Eerst isoleren en pas dan de warmtepomp kiezen, scheelt ook in het toestel zelf. Een woning die minder warmte verliest, heeft een kleinere warmtepomp nodig, en die is goedkoper en draait efficiënter.

Een warmtepomp die "te klein" lijkt in een slecht geïsoleerde woning, wordt vaak opgelost met een groter toestel of een elektrisch element. Allebei kosten ze je later stroom. Meer daarover in Vermogen en verbruik.

Voor- en nadelen

Voordelen	Nadelen
De test warmtepompklaar geeft gratis een eerste advies	De test werkt met aannames en vervangt geen meting
Wie eerst isoleert, kan een kleinere en zuinigere warmtepomp nemen	Isoleren is een extra investering, vóór de warmtepomp
Vloerverwarming en grote radiatoren passen goed bij een warmtepomp	Kleine radiatoren op hoge temperatuur kosten rendement
Nieuwbouw is van bij het begin warmtepompklaar	Geen premie voor recente woningen

Voor wie het technisch wil weten

Warmtevraag in W/m². Het vermogen dat nodig is om de woning bij de ontwerptemperatuur op temperatuur te houden, per m² verwarmde vloeroppervlakte.
Aannames van de test. q50 = 4 m³/(m²h) als luchtdichtheid. Prijsverhouding elektriciteit/gas 3,5, met gevoeligheidsanalyse bij 4,5 en 1,8.
Dekkingsgraad. Het aandeel van de jaarlijkse warmtevraag dat de warmtepomp zelf levert, per isolatiepeil: a-b 71-98 %, c 42-60 %, d-f 23-40 %.
Aanvoertemperatuur. Wordt bepaald door de installateur op basis van warmteverlies per ruimte en het afgiftevermogen van radiatoren of vloer. Premiegrens: 55 °C.
Premie, gebouw. Aangesloten op het net vóór 1 januari 2014, of omgevingsvergunning meer dan 5 jaar vóór de eindfactuur en EPB-conform.

Bronnen bij dit hoofdstuk

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of mijn woning warmtepompklaar is?

Doe de test "Is uw woning warmtepompklaar?" op vlaanderen.be. Onder 70 W/m² is een volledige warmtepomp het advies, tussen 70 en 105 W/m² een hybride, daarboven eerst isoleren.

Kan een warmtepomp met gewone radiatoren?

Ja, als de radiatoren groot genoeg zijn voor de lagere watertemperatuur en je woning goed geïsoleerd is. Soms komen er enkele radiatoren bij of worden er een paar vervangen.

Waarom 55 °C als grens?

⏱ Vlaanderen geeft geen premie als de afgiftetemperatuur hoger ligt. Hoe hoger het water, hoe lager het rendement van de warmtepomp.

Moet ik eerst isoleren?

Bij een warmtevraag boven 105 W/m² wel: dan dekt een warmtepomp maar 23 tot 40 % van de warmte. Ook daaronder levert isoleren een kleiner en zuiniger toestel op.

Wie bepaalt de watertemperatuur die mijn woning nodig heeft?

De installateur, op basis van een warmteverliesberekening en je radiatoren of vloerverwarming.