3Micro-omvormers

Elk paneel krijgt zijn eigen omvormer. De omzetting gebeurt dus per paneel in plaats van per reeks panelen. Omdat elk paneel apart werkt, trekt een geschaduwd of beschadigd paneel de andere niet mee omlaag. Het Amerikaanse ministerie van Energie (DOE) merkt op dat micro-omvormers meer kunnen kosten dan een stringomvormer, zie Stringomvormer.

Let op bij toestellen met meerdere paneelaansluitingen. Sommige micro-omvormers bedienen twee of vier panelen en delen dan één regeling. Dat is niet hetzelfde als een eigen regeling per paneel. Kijk in de offerte hoeveel onafhankelijke MPPT-regelaars het toestel heeft, zie MPPT. Helemaal onafhankelijk zijn de panelen ook niet: de gemeenschappelijke wisselstroomkabel en de netspanning raken alle toestellen tegelijk.

NREL en een testlabo vergeleken twee identieke installaties, één met een stringomvormer en één met micro-omvormers, onder drie gecontroleerde schaduwniveaus. Die niveaus waren gebaseerd op metingen bij meer dan 60 woninginstallaties.

De test vond plaats in Californië in 2011. De micro-omvormers wonnen daarbij ongeveer 45 tot 55 % van de door schaduw verloren instraling terug. Het "meer dan 12 %" uit persberichten geldt dus enkel voor zware schaduw.

• Diffuus licht. Het voordeel hangt af van de verhouding tussen diffuus licht (verstrooid licht uit de hele hemel) en het totale licht, kortweg Kd. Bij Kd tot 0,5 is het voordeel ongeveer 50 % van het schaduwverlies, bij 0,75 ongeveer 30 % en bij 0,9 ongeveer 15 %. Voor Gent geeft PVGIS, de zonnedatabank van de Europese Commissie, maandgemiddelden tussen 0,48 (april) en 0,66 (december).
• De vergelijkingsomvormer. Als de stringomvormer in de test het hoogste werkpunt mist, kost dat bij matige schaduw ongeveer 2 % extra. Dat blaast het voordeel van micro-omvormers iets op.
• Onzekerheid. De methode heeft een onzekerheid van ongeveer ±1 % absoluut, onder meer omdat één type schaduwscherm is gebruikt.
• Amerikaanse test. Of de winst bij typische Vlaamse schaduw, zoals een schouw, boom of dakkapel, even groot is, is niet gemeten. Lees de cijfers als indicatie.

• Alle micro-omvormers tellen mee. ⏱ Fluvius vraagt dat de omvormers voor zonnepanelen op je aansluiting samen binnen de grenzen blijven: tot 5 kVA op een eenfase-aansluiting en tot 25 kVA op een driefase-aansluiting. Het vermogen van alle micro-omvormers wordt opgeteld. Zie Eenfase of driefase.
• Elk type moet op de lijst staan. Enkel omvormers op de lijst van Synergrid (de federatie van de netbeheerders, voorschrift C10/26) mogen op het net worden aangesloten. Typen die daar rood gemarkeerd staan, mogen in Vlaanderen niet geplaatst worden. Zie Netvoorschriften C10/11 en C10/26.
• Keuring en aanmelding. ⏱ Zoals bij elke installatie: AREI-keuring voor de ingebruikname en aanmelden bij Fluvius binnen 3 maanden na de keuring. Zie AREI-keuring en Aanmelden bij Fluvius.
• Levensduur. Een omvormer gaat gemiddeld 10 tot 15 jaar mee. Zie Levensduur en vervanging.

Stekkerpanelen werken meestal met een kleine omvormer van het micro-type. Dit bepaalt Synergrid in voorschrift C10/11 sinds november 2024:

• De verplichting tot een vaste verbinding is geschrapt. Dat raakt vooral balkonpanelen, kleine mobiele batterijen met huishoudelijke stekker, bidirectionele laders in voertuigen en mobiele generatoren.
• Fabrikanten konden vanaf 17 oktober 2024 een homologatie volgens C10/26 aanvragen. Een homologatie is een officiële goedkeuring van het toestel. Goedgekeurde toestellen staan sinds 17 maart 2025 op de lijst en mogen sinds 17 april 2025 op een elektrische installatie aangesloten worden.
• Een automatisch scheidingssysteem blijft verplicht. Is het niet ingebouwd, dan moet het externe systeem ook in de homologatie staan.
• Bestaat een omvormer zowel met vaste aansluiting als met stekker, dan moet je hem aan zijn productreferentie kunnen onderscheiden.

⏱ Stekkerpanelen volgen een eigen aanmeldregel: meld ze aan bij Fluvius binnen 30 dagen. Onder 800 W met een digitale meter is aanmelden niet verplicht. Meer in Stekkerpanelen.

Een gezin in Gent heeft 7 panelen van 460 Wp (3,22 kWp) op een zuidgericht dak met 35° helling. Een schouw beschaduwt in de namiddag een paar panelen.

Aannames: - Opbrengst ongeveer 1.050 kWh per kWp per jaar (zuid 35°). - Micro-omvormers van ca. 390 VA per paneel, ruwweg 85 % van het paneelvermogen. - Het schaduwverlies van dit dak is niet gemeten. We passen de NREL-percentages als illustratie toe op de 3.380 kWh zonder schaduw. Dat is een bovengrens, want bij schaduw levert de string minder. - Het vermogen van alle micro-omvormers wordt opgeteld voor de grens van 5 kVA.

Uit onze gegevens blijkt dat we gemiddeld op 34 % zelfverbruik zitten, maar dat kan veel hoger liggen als je slim verbruikt en stuurt. Met de waarden van de MYNRG Check (0,35 euro per zelf verbruikte kWh, 0,045 euro per geïnjecteerde kWh) is een extra kWh gemiddeld ca. 0,15 euro waard. De winst bij lichte schaduw is dan ca. 19 euro per jaar, bij matige schaduw ca. 40 euro. Het prijsverschil tussen zeven micro-omvormers en één stringomvormer is hier niet ingevuld. Haal het uit je offerte.

Gaat één micro-omvormer stuk, dan blijven de andere meestal gewoon werken. Wel hangt het defecte toestel onder of achter een paneel op het dak. Een lange productgarantie van de fabrikant zegt niet automatisch wie het werk betaalt: diagnose, het losmaken van een paneel, de toegang tot het dak en de werkuren. Vraag in je offerte of die zijn inbegrepen en wie het defecte toestel opspoort als de monitoring niet werkt. Hoe lang een omvormer meegaat, lees je in Levensduur en vervanging.

• Zonder schaduw is er bijna geen voordeel. Het voordeel van micro-omvormers zit bijna volledig in schaduw en in flexibiliteit bij meerdere dakvlakken, niet in een hoger rendement. Zie MPPT.
• Hoe diffuser het licht, hoe kleiner het voordeel. Van ongeveer 50 % van het schaduwverlies naar 15 % bij een Kd van 0,9. In Gent loopt Kd van 0,48 tot 0,66, en in de wintermaanden ligt hij het hoogst (0,61 tot 0,66).
• Een toestel met stekker heeft een eigen homologatie, hoe klein het ook is. Sinds 17 april 2025 mag het enkel aangesloten worden als het op de lijst C10/26 staat. Daarnaast is een automatisch scheidingssysteem nodig.
• Aan de wisselstroomkant tellen alle micro-omvormers samen. Fluvius telt de omvormers voor zonnepanelen op je aansluiting mee voor de grens van 5 of 25 kVA.

• Onderdimensionering per paneel. Omdat een micro-omvormer meestal kleiner is dan het paneel, treedt er afkappen per paneel op. Een berekening op PVGIS-uurwaarden (Gent, zuid 35°) geeft 0,03 % verlies bij 83 % (ratio 1,2), 0,32 % bij 77 % (ratio 1,3) en 1,10 % bij 71 % (ratio 1,4). Bij een oost-westopstelling blijft het verlies 0 % tot en met ratio 1,5 (67 %). Zie Wat een omvormer doet en DC/AC-ratio en afkappen.
• Het testprotocol. NREL ontwierp een herhaalbare schaduwtest. Voor alle schaduwniveaus werd dezelfde soort gaas met 37 % doorlating gebruikt, wat de onzekerheid van ongeveer ±1 % mee verklaart.
• Eenvoudig model. De relatieve productie van de micro-opstelling is ongeveer 1 − 0,67·S en die van de string 0,99 − 1,36·S, met S het schaduwaandeel van het systeem. De string vlakt af bij ongeveer 37 % van het normale vermogen.
• Homologatie. Voor de aanvraag vraagt Synergrid een Excel-bestand, datasheets en bij voorkeur proefrapporten volgens EN 50549-1, -2 of -10. Een omvormer die aan de gelijkstroomzijde batterijen accepteert, moet zowel voor zonne-energie als voor energieopslag goedgekeurd zijn.

• US Department of Energy, Solar Integration: Inverters and Grid Services Basics
• NREL, Photovoltaic Shading Testbed (2012)
• NREL, Partial Shade Evaluation of Distributed Power Electronics for Photovoltaic Systems
• Fluvius, Welke omvormer kies ik
• Fluvius, Zonnepanelen verplichtingen
• Synergrid, Info fabrikanten november 2024: C10/11 plug-and-play
• PVGIS (JRC, Europese Commissie)