MYNRG

Zoeken

Doe de MYNRG Check

Hoofdstukken van deze gids

Thuisbatterij Gids · 14 hoofdstukken

Deel 1 · Basis en rendement

Deel 2 · Techniek en levensduur

Deel 3 · Plaatsen en gebruiken

Tot slot

Gids thuisbatterij · Deel 1 · Basis en rendement

3De juiste capaciteit

In het kort

De Vlaamse overheid en Fluvius geven als vuistregel 1 tot 1,5 kWh batterijcapaciteit per kWp zonnepanelen. Een tweede toets is je avond- en nachtverbruik: een batterij die groter is dan wat je na zonsondergang verbruikt, wordt in de praktijk nooit helemaal leeggemaakt.

De MYNRG Check zet de batterij op ongeveer 70 % van je dagverbruik (tussen 5 en 20 kWh). Reken ook met de bruikbare capaciteit, die in een praktijkproef in Gent (Energent, 2024) 90 % van de nominale was. En let op het verschil tussen capaciteit (kWh, het reservoir) en vermogen (kW, hoe snel je kunt laden en ontladen).

Capaciteit (kWh) en vermogen (kW)

Capaciteit (kWh, kilowattuur) zegt hoeveel energie de batterij kan opslaan.
Vermogen (kW, kilowatt) zegt hoeveel stroom de batterij op hetzelfde moment kan leveren. Een voorbeeld van de Vlaamse overheid is een thuisbatterij met een vermogen van 2,5 kW.

Denk aan een emmer en een kraan. De capaciteit is de grootte van de emmer, het vermogen de dikte van de kraan. Met een kleine kraan duurt het lang om een grote emmer te vullen of leeg te maken.

De Vlaamse overheid geeft twee voorbeelden: een batterij van 4 kWh voedt een sluipverbruik van 100 W ongeveer 40 uur. Een oven van 2.000 W kan er ongeveer 2 uur op werken.

Is het vermogen te klein, dan dekt de batterij je avondpiek (kookplaat, oven, laadpaal) niet volledig. De rest komt van het net. Dat speelt ook mee voor het capaciteitstarief, dat op je kwartierpiek in kW is gebaseerd. Een vaste richtwaarde voor het vermogen bestaat niet. Vraag aan je installateur welk vermogen nodig is om jouw avondpiek te dekken.

Nominale en bruikbare capaciteit

De nominale capaciteit staat op de specificaties. De bruikbare of netto capaciteit is wat je in de praktijk haalt. Een batterij houdt altijd een deel van haar capaciteit achter, dat ze nooit gebruikt. In de proef in Gent (Energent, 2024) stond de maximale ontlading op 90 %. Een batterij van 5 kWh had dan een netto capaciteit van 4,5 kWh.

Daarbovenop komen conversieverliezen. In een test van Test Aankoop haalden plug-and-playbatterijen (kleine stekkerbatterijen) gemiddeld 82,4 % rendement bij 23 °C en 78,1 % bij 5 °C. Vaste batterijen halen doorgaans 88 tot 97 %.

Vergelijk offertes dus op bruikbare kWh, niet op nominale. Vraag je installateur om beide te vermelden, plus het maximale vermogen bij laden en ontladen.

Vuistregel in drie stappen

Stap 1: vermogen van je zonnepanelen. De Vlaamse overheid en Fluvius geven 1 tot 1,5 kWh per kWp. Een kWp (kilowattpiek) is het maximale vermogen van je panelen onder standaardomstandigheden. Voor 5 kWp is dat 5 tot 7,5 kWh.

Stap 2: je avond- en nachtverbruik. Bepaal hoeveel kWh je verbruikt wanneer de panelen weinig of niets leveren, ruwweg van zonsondergang tot de volgende ochtend. Je digitale meter en Mijn Fluvius geven je die gegevens. Als richtpunt neem je ongeveer het gemiddelde avond-nachtverbruik van een gewone dag, gedeeld door 0,9 voor de bruikbare capaciteit. Een batterij die groter is dan je avond-nachtverbruik, raakt zelden leeg en wordt dus niet volledig benut.

Verbruik dat je verwarming of wagen toevoegt, schuift de zaak op. Een warmtepomp in een goed geïsoleerde woning gebruikt gemiddeld ongeveer 4.000 kWh extra per jaar. Accumulatieverwarming gebruikt 10.000 tot 20.000 kWh per jaar (Vlaamse overheid).

Rekenregel van de MYNRG Check. De MYNRG Check zet de batterijcapaciteit op ongeveer 70 % van je dagverbruik, met een ondergrens van 5 kWh en een bovengrens van 20 kWh. Je dagverbruik is je jaarverbruik gedeeld door 365. Bij 3.500 kWh per jaar is dat ongeveer 9,6 kWh per dag en dus ongeveer 6,7 kWh batterij, afgerond 7 kWh.

Stap 3: zomer en winter. Het zelfverbruik zonder batterij is in de winter veel hoger dan in de zomer. Volgens de Vlaamse overheid ligt het in december tussen 70 en 84 %, afhankelijk van het verbruiksprofiel, en in juni tussen 21 en 29 %. De panelen leveren in de winter immers weinig.

Tekening volgtlinks een emmer met een kraan eronder (de emmer is de capaciteit in kWh, de kraan het vermogen in kW), rechts een kleine en een grote emmer onder dezelfde kraan, de grote emmer nog half leeg.

Tekening volgtstaafjes van januari tot december voor een installatie van 3,22 kWp, hoog in juni en laag in december, met eronder een batterij van 7 kWh die in juni vol en in december bijna leeg is.

Zomer en winter verschillen sterk

De Europese tool PVGIS rekent voor Gent (helling 35 graden, zuid, 14 % verliezen) op ongeveer 1.050 kWh per kWp per jaar. In juni is dat ongeveer 127 kWh per kWp, in december ongeveer 32 kWh. Dat is een factor van bijna 4.

Gevolg: een batterij die in de zomer vol raakt, wordt in de winter nauwelijks gevuld. Dimensioneer je op de zomer, dan zit je in de winter met een grotendeels lege batterij. Dimensioneer je op de winter, dan loopt ze in de zomer vol en gaat veel overschot toch naar het net. Er is geen seizoensopslag: de opslag helpt je hooguit een of enkele dagen.

Rekenvoorbeeld

Aannames (standaardvoorbeeld):

Gezin met 3.500 kWh verbruik per jaar en 7 panelen van 460 Wp (3,22 kWp) op het zuiden onder 35 graden, regio Gent.
Geen warmtepomp, geen elektrische wagen.
Constant verbruik over het jaar: 3.500 / 365 = ongeveer 9,6 kWh per dag.
Aanname: 40 % van het verbruik valt overdag, 60 % 's avonds en 's nachts. Vervang dit door je echte meterdata.

Berekening:

Vuistregel: 3,22 kWp x 1 tot 1,5 kWh = ongeveer 3,2 tot 4,8 kWh.
Avond en nacht: 0,6 x 9,6 = ongeveer 5,8 kWh per dag. Bij 90 % bruikbaar is dat 5,8 / 0,9 = ongeveer 6,4 kWh nominaal.
MYNRG Check: 70 % van het dagverbruik van ongeveer 9,6 kWh is 0,7 x 9,6 = ongeveer 6,7 kWh, afgerond 7 kWh. Dat valt binnen de grenzen van 5 tot 20 kWh.
Juni: 3,22 x 127,3 = ongeveer 410 kWh, dus ongeveer 13,7 kWh per dag. Het verbruik overdag is ongeveer 0,4 x 9,6 = 3,8 kWh. Het overschot is dus ongeveer 10 kWh per dag. De batterij vult dagelijks volledig, de rest gaat naar het net.
December: 3,22 x 32,5 = ongeveer 105 kWh, dus ongeveer 3,4 kWh per dag. Dat is minder dan het verbruik overdag (3,8 kWh). Er is geen overschot, dus de batterij blijft grotendeels leeg.

Conclusie: de vuistregel per kWp geeft voor deze installatie een lagere waarde (3,2 tot 4,8 kWh) dan je avondverbruik (ongeveer 6,4 kWh nominaal) en de rekenregel van de MYNRG Check (7 kWh). De vuistregel vertrekt van je panelen, de twee andere van je verbruik. In de zomer is het overschot groot genoeg om 7 kWh te vullen, in de winter niet. Een grotere batterij werkt alleen in de maanden met veel zon. Of het economisch loont, lees je in Rendabiliteit in Vlaanderen.

Dit voorbeeld gebruikt een constant dagverbruik. In werkelijkheid ligt het winterverbruik hoger. Gebruik je echte meterdata voor een nauwkeuriger resultaat.

Goed om te weten

Zonnepanelen leveren in december bijna 4 keer minder dan in juni. Een batterij werkt in de winter dus vooral als buffer en niet als bron.
Tien kWh opslaan van 35 kWh productie. Test Aankoop geeft dit als voorbeeld van overproductie op een zonnige dag. De rest gaat naar het net.
In de winter is er weinig te bufferen. Je zelfverbruik zonder batterij is dan al hoog, want je verbruikt bijna alles wat je produceert.
Nominaal is niet wat je krijgt. 5 kWh nominaal is 4,5 kWh netto, en daarvan komt door verliezen niet alles terug.

Grote of kleine batterij

Grotere batterij	Kleinere batterij
Dekt meer van je avond- en nachtverbruik, ook op minder zonnige dagen	Wordt vaker volledig benut
Hogere kost; extra kWh werken alleen in de zonnige maanden	Lagere investering
Verliezen en verbruik in rust lopen mee	Dekt je volledige avond- en nachtverbruik niet

Voor wie het technisch wil weten

Verhouding vermogen en capaciteit: vermogen (kW) gedeeld door capaciteit (kWh) geeft een idee hoe snel de batterij laadt en ontlaadt. Een batterij van 5 kWh met 2,5 kW heeft een verhouding van 0,5.
Fasen: bij aanmelding bij Fluvius geldt voor een eenfase-installatie een maximum van 5 kVA aan omvormervermogen aan de wisselstroomzijde. Voor driefase is dat 25 kVA, met hoogstens 5 kVA onbalans per fase. Dat begrenst het vermogen van je batterij-omvormer.
Dubbele omzetting: bij AC-koppeling gaat de stroom van de panelen via twee omvormers naar de batterij en terug. Bij een hybride omvormer gebeurt dat minder vaak (zie AC- of DC-gekoppeld en Hybride omvormer).
Zelfverbruik berekenen: de Vlaamse overheid geeft de formule (P - I) / P x 100, met P de totale productie en I de totale injectie.
Kwartiergegevens: de netbeheerder meet elk kwartier. Die gegevens helpen bij het bepalen van je avond-nachtverbruik en je pieken.

Veelgestelde vragen

Hoeveel kWh heb ik nodig?

Als vuistregel 1 tot 1,5 kWh per kWp zonnepanelen. Toets dat aan je avond- en nachtverbruik. De MYNRG Check zet de batterij op ongeveer 70 % van je dagverbruik (5 tot 20 kWh).

Hoeveel kWh heb ik nodig bij 3.500 kWh verbruik per jaar?

Ongeveer 7 kWh. Je dagverbruik is dan 3.500 / 365 = ongeveer 9,6 kWh en de MYNRG Check zet de batterij op 70 % daarvan, ongeveer 6,7 kWh, afgerond 7 kWh.

Hoeveel kW vermogen moet mijn batterij hebben?

Een vaste richtwaarde bestaat niet. Het vermogen bepaalt hoeveel toestellen tegelijk op de batterij kunnen draaien, bijvoorbeeld kookplaat en oven. Is het vermogen te klein, dan komt de rest van het net. Vraag aan je installateur welk vermogen je avondpiek dekt.

Is een grotere batterij altijd beter?

Niet noodzakelijk. Ze moet in de zomer gevuld raken en in de winter is er weinig overschot.

Heb ik een grotere batterij nodig met een warmtepomp of elektrische wagen?

Een warmtepomp verschuift verbruik naar de winter, wanneer de zon weinig levert. Een grotere batterij lost dat niet op. Een wagen met een grote batterij kan zelf als buffer dienen, wat de meerwaarde van een thuisbatterij kleiner kan maken.

Bronnen bij dit hoofdstuk