2 Soorten warmtepompen

De buitenunit staat in de tuin, tegen een gevel of op een plat dak. Ze haalt warmte uit de lucht en geeft die af aan het water van je centrale verwarming en vaak ook aan je boiler. Je radiatoren of je vloerverwarming blijven, als ze de lagere watertemperatuur aankunnen.

Het is de eenvoudigste warmtepomp om te plaatsen in een bestaande woning: geen boring, geen grote werken in de tuin. De prijs daarvoor is het rendement in de winter. De CREG rekent met een SCOP van 2,9 voor een gemiddeld toestel en 3,6 voor een efficiënt toestel.

⏱ Voor de premie moet een lucht-waterwarmtepomp de enige centrale verwarming van je woning zijn.

Een bodemwarmtepomp, ook geothermische warmtepomp of grond-waterwarmtepomp, haalt warmte uit de grond. Meestal via een verticale boring, soms via horizontale leidingen in een grote tuin. Omdat de grond op diepte het hele jaar door een vrij stabiele temperatuur heeft, ligt het rendement hoger: de CREG rekent met een SCOP van 4,3 tot 5,6.

Daar staat een stevige investering tegenover. De CREG rekent met 10.737 euro inclusief btw per boorgat, bovenop het toestel. Gaat de boring dieper dan het dieptecriterium van jouw zone, dan heb je een vergunning nodig, en in sommige waterwingebieden mag het niet. Dat komt aan bod in het hoofdstuk Plaatsing, vergunning en geluid.

De premie ligt voor een geothermische warmtepomp het hoogst: tot 8.000 euro in categorie 4.

Een water-waterwarmtepomp haalt warmte uit grondwater, via een put. Ze komt bij een gewone woning weinig voor. Of het op jouw perceel kan, bepalen de bodem en de regels ter plaatse. In deze gids gaan we er niet verder op in.

Een lucht-luchtwarmtepomp verwarmt geen water. Ze blaast warme lucht in een kamer via een binnenunit aan de muur of het plafond. Dat kent iedereen als "airco": in de zomer koelt hetzelfde toestel. De CREG rekent met een SCOP van 3,8 tot 4,5.

Voor warm water heb je dan een apart toestel nodig, bijvoorbeeld een warmtepompboiler. Meer daarover in Warmtepompboiler: enkel warm water.

⏱ Voor de premie telt een lucht-luchtwarmtepomp alleen als ze de enige centrale verwarming is in een woning die volledig fossielvrij is. De premie is ook een pak lager: hoogstens 600 euro. ⏱ Op de btw is ze dan weer gelijkgesteld: in een woning jonger dan 10 jaar geldt 6 %, zolang je de verwarmingsfunctie niet definitief kan uitschakelen. Een toestel dat alleen koelt, krijgt 21 %.

Een hybride warmtepomp werkt samen met een gas- of stookolieketel. De warmtepomp doet het werk zolang dat efficiënt kan. Op de koudste dagen, of als er heet water nodig is, neemt de ketel over. Of dat voor jou een goede tussenstap is, lees je in Hybride of volledig elektrisch.

Dat gaat over waar de koelkring zit. Bij een monoblock zit de hele kring met koudemiddel in de buitenunit. Naar binnen lopen alleen waterleidingen. Bij een split zit een deel binnen, en lopen er leidingen met koudemiddel door je muur.

Het verschil merk je bij de plaatsing. Voor een monoblock heeft de installateur geen toegang nodig tot de koelkring en dus geen erkenning als koeltechnicus. Voor een split wel: wie aan de koudemiddelleidingen werkt, moet een erkend koeltechnicus zijn, in dienst van een erkend koeltechnisch bedrijf.

Een gezin in Aalst twijfelt tussen een lucht-water- en een bodemwarmtepomp. De woning heeft een warmtevraag van 17.000 kWh per jaar, een van de CREG-profielen.

• Lucht-water, efficiënt toestel (SCOP 3,6): 17.000 ÷ 3,6 = zowat 4.720 kWh stroom per jaar.
• Bodem-water, gemiddeld toestel (SCOP 4,3): 17.000 ÷ 4,3 = rond 3.950 kWh stroom per jaar.

Het verschil is zo'n 770 kWh per jaar. Tegen 27,6 cent per kWh, de prijs die de CREG voor verwarming in Vlaanderen hanteert, is dat zowat 210 euro per jaar. Daar staat de boring tegenover: alleen al één boorgat rekent de CREG aan 10.737 euro. In categorie 3 krijgt het gezin voor de bodemwarmtepomp wel 1.500 euro meer premie.

Welk type bij een woning past, beslissen de tuin, de bodem, de afgifte en het budget samen. Een installateur ziet ter plaatse of er ruimte is voor een boring of een geschikte plek voor een buitenunit, en je leeft er twintig jaar mee. De gratis MYNRG Check geeft je een eerste beeld van je verbruik.

Een lucht-luchtwarmtepomp is een prima aanvulling of oplossing voor wie al fossielvrij is, maar voor de premie strikt. Wie naast een lucht-luchttoestel nog met gas verwarmt, krijgt er geen warmtepomppremie voor.

Bij een hybride geldt de verlaagde btw van 6 % voor woningen jonger dan 10 jaar niet, ook niet voor een all-in-onetoestel. Wat er voor een oudere woning geldt, kijk je best na op je offerte.

• Premie per type (aanvraag vanaf 1 maart 2026, categorie 4 / 3 / 2 en 1): geothermisch 8.000 / 6.000 / 4.000 euro · lucht-water 6.000 / 4.500 / 1.500 euro · hybride 4.000 / 3.000 / 800 euro · lucht-lucht 600 / 450 / 300 euro. Plafond 50 / 35 / 25 en 20 % van de factuur.
• Premievoorwaarden. Lucht-water en geothermisch: enige centrale verwarming. Lucht-lucht: enige centrale verwarming in een volledig fossielvrije woning. Afgiftetemperatuur max. 55 °C. RESCert-installateur: categorie 6 voor lucht-water, hybride en lucht-lucht, categorie 3 of 6 voor geothermisch.
• Monoblock. Koudemiddelkring volledig in de buitenunit, fabrieksmatig gevuld en gesloten. Geen koeltechnicus nodig voor de plaatsing.
• Split. Koudemiddelleidingen tussen binnen- en buitenunit, ter plaatse verbonden en gevuld. Erkend koeltechnicus (certificaat categorie I, of II voor kleinere hoeveelheden) in een erkend koeltechnisch bedrijf. Een RESCert-certificaat volstaat daarvoor niet.

• CREG, Studie (F)3213 (pdf)
• Vlaanderen.be, Mijn VerbouwPremie voor warmtepomp
• OECCBB, Samenvatting circulaire 2026/C/19 over 6 % btw op warmtepompen (primaire bron: Fisconetplus, circulaire 2026/C/19)
• Vlaanderen.be, Word warmtepompinstallateur
• Vlaanderen.be, Informatie voor de koeltechnicus
• Omgeving Vlaanderen, Omgevingsaspecten bij warmtepompen en airco-installaties (pdf)