MYNRG

Zoeken

Doe de MYNRG Check

Hoofdstukken van deze gids

Thuisbatterij Gids · 14 hoofdstukken

Deel 1 · Basis en rendement

Deel 2 · Techniek en levensduur

Deel 3 · Plaatsen en gebruiken

Tot slot

Gids thuisbatterij · Deel 3 · Plaatsen en gebruiken

11Noodstroom

In het kort

Een gewone installatie met zonnepanelen en thuisbatterij valt bij een stroompanne uit, ook als de batterij vol is en de zon schijnt. Dat is bewust: de omvormer moet uitschakelen zodra er geen netspanning meer is.

Alleen een batterijsysteem met een noodstroomfunctie (back-up) kan tijdens een panne tijdelijk stroom leveren, meestal aan een beperkt aantal toestellen. Een thuisbatterij is dus niet automatisch een noodstroomvoorziening.

Waarom je installatie bij een panne stopt

Fluvius schrijft: "Bij een stroomonderbreking heb je meestal geen elektriciteit, ook niet als je zonnepanelen hebt." Om veiligheidsredenen schakelt je installatie automatisch uit zodra er geen netspanning meer is.

De reden is het anti-eilandbedrijf. Zou jouw installatie stroom op een uitgevallen straatnet blijven zetten, dan vormt ze een "eiland" onder spanning. Een technicus die aan een spanningsloos verklaarde lijn werkt, zou dan toch spanning kunnen aantreffen. De omvormer moet daarom een wegval van het net detecteren en tijdig en veilig uitschakelen. Dat gebeurt met een automatisch scheidingssysteem dat frequentie en spanning bewaakt. Hij mag daarna niet ongewenst opnieuw inschakelen.

Een batterij verandert daar niets aan. Zonder noodstroomfunctie ligt de batterij bij een panne even stil als de panelen. Ook een moderne verwarmingsketel heeft elektriciteit nodig en valt dus uit.

Twee soorten noodstroom

Synergrid, de federatie van netbeheerders, onderscheidt twee principes voor installaties die bij netuitval kunnen blijven werken.

	Gedeeltelijke back-up	Volledige back-up
Wat blijft gevoed	Enkel de toestellen op de back-up-uitgang van de omvormer	Een groot deel of het geheel van de woning
Aansluiting	Aparte kring of uitgang	Omschakelaar tussen net en eilandwerking, bekabeling van de woning aanpassen
Complexiteit	Lager	Hoger

Bij gedeeltelijke back-up blijft de rest van de woning spanningsloos. Bij volledige back-up draait de omvormer in zijn geheel in eilandwerking. Dat laatste vraagt een conforme omschakelaar.

Wat de omschakelaar moet kunnen

Voor een installatie die zowel op het net als in eilandwerking kan draaien, gelden volgens Synergrid onder meer deze eisen:

De overgang verloopt eerst verbreken, dan pas verbinden (break-before-make).
Er is een mechanische vergrendeling met een minimale onderbrekingstijd van 50 ms.
De omschakelaar voldoet aan de norm IEC 60947-6-1 en onderbreekt alle actieve geleiders.
Bij eilandwerking moet de bescherming tegen onrechtstreekse aanraking verzekerd blijven. De aarding van de neutrale geleider moet verbroken en vergrendeld worden vóór er terug wordt gekoppeld.

Dat laatste is een reden om dit niet zelf te knutselen. Installaties die uitsluitend off-grid draaien, dus nooit op het net zijn aangesloten, vallen buiten deze voorschriften.

Wat je moet regelen

⏱ Een thuisbatterij meld je aan bij Fluvius, binnen 30 dagen na de AREI-keuring (het keuringsreglement voor elektrische installaties).
Plaats je een batterij bij, dan is een keuring van de aanpassing nodig. Heeft de batterij een eigen omvormer, dan is die keuring nodig; zonder aparte omvormer volstaat meestal een melding en keuring van de wijziging door de installateur.
Voor het aansluiten of keuren van een noodstroomfunctie bestaat geen specifieke Fluvius-regel. Vraag het na bij je installateur en je keuringsorganisme.
⏱ Synergrid werkt aan een wijziging van zijn technische voorschriften, met mogelijk verduidelijking over off-grid en eilandwerking. Vraag bij je offerte welke versie van de voorschriften geldt.

Stekkerbatterijen

In een test van Test Aankoop met acht stekkerbatterijen (augustus 2026) stonden ze allemaal op de lijst van Synergrid en hadden er zeven een off-grid functie: een of meer stopcontacten op het toestel die actief worden bij een uitval. De batterij houdt altijd een reserve achter.

Rekenvoorbeeld

Aannames: het standaardgezin met een vaste thuisbatterij van 7 kWh wil bij een panne van 3 uur 's avonds in de winter enkele toestellen laten werken.

Koelkast: 100 W gemiddeld.
Verlichting: 150 W.
Router: 15 W.
Gasketel: 100 W.

Samen is dat ongeveer 365 W. De energiebehoefte is 0,365 kW x 3 u = ca. 1,1 kWh. Bij een batterij van 7 kWh nominaal is ongeveer 6,3 kWh netto beschikbaar (bij 90 % maximale ontlading, de instelling uit een praktijkproef in Gent, Energent 2024). Dat dekt de 1,1 kWh ruim.

Wil je daarentegen een volledige back-up, dan komen een elektrische kookplaat, warmtepomp of laadpaal in beeld. Een kookplaat van 3 kW verbruikt op één uur al 3 kWh. Gedeeltelijke back-up volstaat voor de lichte lijst. Volledige back-up wordt pas relevant bij zwaardere verbruikers.

De vraag is dus niet "heb ik een batterij", maar "wat wil ik nog laten werken, en voor hoelang".

Goed om te weten

De stilstand is geen defect maar een verplichte beveiliging. Elke omvormer moet een wegval van het net detecteren en uitschakelen.
⏱ Een panne is zeldzaam, maar niet altijd kort. In 2024 was een gemiddelde laagspanningsgebruiker ongeveer 13 minuten per jaar zonder stroom, met een frequentie van 0,068 onderbrekingen per gebruiker. Dat is gemiddeld ongeveer eens per 15 jaar (1 gedeeld door 0,068). De gemiddelde herstelduur was 3 uur 5 minuten per onderbreking (Vlaamse Nutsregulator (VNR)). Dat zijn gemiddelden voor Vlaanderen en zeggen niets over jouw locatie.
⏱ Afschakeling bij schaarste is gepland. Bij energieschaarste staat standaard een afschakeling van 3 tot 4 uur voorzien. Fluvius zegt zelf dat iedereen enkele uren zonder stroom moet kunnen.
Een generator aansluiten vraagt een correcte omschakeling. Fluvius adviseert de generator buiten te plaatsen, de hoofdschakelaar om te schakelen en enkel gekozen toestellen aan te sluiten. Een generator die parallel met het net kan draaien, moet gemeld worden.

Voor- en nadelen

Voordelen	Nadelen en aandachtspunten
Essentiële toestellen (koelkast, verlichting, internet, regeling van de verwarming) blijven werken	Extra kosten voor omvormer, back-up-kring of omschakelaar. Vraag een offerte
Bij gedeeltelijke back-up blijft de installatie eenvoudiger	Niet elke batterij of omvormer heeft de functie
	De batterij moet bij een panne voldoende geladen zijn. Een deel van de capaciteit reserveren verlaagt wat je dagelijks voor zelfverbruik gebruikt
	Zonder professionele aansluiting riskeer je terugvoeding naar het net, met gevaar voor herstellers

Voor wie het technisch wil weten

Eilanddetectie: het automatisch scheidingssysteem bewaakt frequentie en spanning. ⏱ Sinds maart 2021 eist Synergrid onder meer een functie 59V0 en, voor eilanddetectie, minstens df/dt (ROCOF, de snelheid waarmee de netfrequentie verandert) én een "narrow frequency band".
Kritieke last: bij noodvoeding is er eilandwerking met een bewust beperkte groep verbruikers.
Kortstondig parallel: een noodvoedingssysteem dat sporadisch en kortstondig parallel met het net werkt, moet toch aan de voorschriften voldoen, met afgezwakte eisen.
Aanpassing van de installatie: een extra omvormer of een omschakelaar vraagt een keuring van de aanpassing en een aanmelding, zie Aanmelden bij Fluvius en AREI-keuring.

Tekening volgtdezelfde woning twee keer in de avond bij een stroompanne, links volledig donker (zonder noodstroom), rechts met enkel de koelkast, een lamp en de router verlicht (gedeeltelijke back-up).

Tekening volgtde zekeringkast van een woning met een omschakelaar tussen het net en de omvormer, met een pijl die toont dat eerst de verbinding met het net verbroken wordt en pas daarna de noodvoeding wordt ingeschakeld.

Veelgestelde vragen

Werkt mijn thuisbatterij bij een stroompanne?

Niet automatisch. Alleen met een noodstroomfunctie en een daarvoor voorziene aansluiting.

Kan de hele woning blijven werken?

Ja, met een omvormer die in eilandwerking kan draaien en een conforme omschakelaar. Anders blijven enkel de verbruikers op de back-up-uitgang gevoed.

Hoelang kan een batterij mijn woning van stroom voorzien bij een panne?

Dat hangt af van wat je laat draaien. Koelkast, verlichting, router en regeling van de verwarming samen zijn ongeveer 365 W, dus 3 uur is ongeveer 1,1 kWh. Een kookplaat van 3 kW verbruikt op één uur al 3 kWh.

Hoe vaak valt de stroom uit in Vlaanderen?

⏱ In 2024 was een gemiddelde laagspanningsgebruiker ongeveer 13 minuten zonder stroom, met 0,068 onderbrekingen per gebruiker. De gemiddelde herstelduur was 3 uur 5 minuten (Vlaamse Nutsregulator).

Kan ik een generator aansluiten?

Ja, met een correcte omschakeling. Fluvius adviseert de generator buiten te plaatsen, de hoofdschakelaar om te schakelen en enkel gekozen toestellen aan te sluiten. Een generator die parallel met het net kan draaien, meld je aan. Zie Aanmelden bij Fluvius.

Bronnen bij dit hoofdstuk