8Het capaciteitstarief

Het capaciteitstarief is een onderdeel van de distributienettarieven: het bedrag dat je betaalt om stroom tot bij jou thuis te krijgen. Je betaalt dus voor de mate waarin je het net belast, en niet enkel voor het aantal verbruikte kWh. Het geldt sinds 1 januari 2023 voor gezinnen en kleine ondernemingen op het laagspanningsnet.

Het is geen extra heffing bovenop de netkosten. Een deel van de netkosten dat vroeger volledig per kWh werd aangerekend, wordt nu per kW piekvermogen aangerekend. Met een digitale meter is het kWh-deel van je nettarief daardoor lager dan met een klassieke meter.

Dit hoofdstuk beschrijft het Vlaamse systeem. De Vlaamse Nutsregulator (VNR) keurt de tarieven goed voor de Vlaamse netbeheerder Fluvius. In Brussel en Wallonië bepalen andere regulatoren de tarieven en gelden andere tariefstructuren. Woon je daar, dan geldt dit hoofdstuk dus niet één op één.

• Je digitale meter meet je afname per kwartier (15 minuten).
• De kwartierpiek is je gemiddeld vermogen over zo'n kwartier, in kW. Kort inschakelen telt maar voor een deel mee: een waterkoker van 2,2 kW die 3 minuten kookt, weegt voor een vijfde van het kwartier mee, ongeveer 0,44 kW.
• De maandpiek is de hoogste kwartierpiek in een kalendermaand.
• De facturatiepiek is het gemiddelde van je maandpieken van de laatste 12 maanden.

Een piek is meestal geen kort momentje, maar een kwartier waarin veel toestellen tegelijk aanstonden.

Het kwartiervermogen is de afgenomen energie in dat kwartier, gedeeld door een kwartier (0,25 uur).

• Neem je in een kwartier 1,5 kWh af, dan is je gemiddeld vermogen 1,5 / 0,25 = 6 kW.
• Een toestel van 8 kW dat 5 minuten draait en daarna uitgaat, gebruikt 8 x 5 / 60 = 0,67 kWh. Gemiddeld over het kwartier is dat ongeveer 2,67 kW. Omdat het kort aanstaat, telt het maar voor een derde mee.

Je betaalt het capaciteitstarief voor kW (vermogen), niet voor kWh (energie). Dezelfde 1 kWh geeft een heel andere piek naargelang je er over doet: verspreid over een uur is het gemiddeld 1 kW, in een kwartier is het 4 kW. Wie weinig verbruikt maar alles tegelijk aanzet, kan dus toch een hoge piek hebben. Een kWh minder afnemen is ook niet automatisch een kWh minder kosten: het capaciteitstarief verandert pas als je piek lager wordt. Een lagere piek in één maand geeft bovendien niet meteen de volledige jaarbesparing, want je facturatiepiek is een gemiddelde over 12 maanden.

1. De netbeheerder bepaalt elke maand je maandpiek.
2. Bij een jaarafrekening middelt hij de maandpieken van de afgelopen 12 maanden tot de facturatiepiek.
3. Je leverancier past op die facturatiepiek het tarief in euro per kW per jaar toe. Heb je een maandafrekening, dan komt je laatste maandpiek op de factuur, aan het tarief per kW per maand.
4. Je betaalt minstens voor 2,5 kW. Ligt je facturatiepiek lager, dan reken je toch met 2,5 kW.
5. Elke kW kost evenveel. Boven 2,5 kW betaal je geen hoger tarief per kW.
6. Het aantal fasen van je aansluiting (een- of driefasig) speelt geen rol, enkel het gemeten vermogen.

Het tarief verschilt per netgebied. Deze tarieven gelden van 1 januari tot en met 31 december 2026, voor een digitale meter bij gezinnen en kleine ondernemingen:

Het netgebied vind je op je factuur of via Fluvius. ⏱ De tarieven worden elk jaar herzien. Van 2024 naar 2026 steeg het tarief in de geopende tarieflijsten, bijvoorbeeld in Antwerpen van 37,96 naar 49,40 euro per kW en in Limburg van 38,97 naar 49,05 euro per kW (excl. btw).

Klassieke meter. Een klassieke meter kan geen pieken meten. Je betaalt dan een vast bedrag gelijk aan de minimumbijdrage van 2,5 kW, plus een hoger kWh-nettarief dan met een digitale meter. Een klassieke meter is dus niet automatisch goedkoper. Heb je ook zonnepanelen met een terugdraaiende teller, dan betaal je daarbovenop het prosumententarief. ⏱ In 2026 ligt dat tussen 51,54 en 65,65 euro per kW omvormervermogen per jaar (excl. btw), afhankelijk van het netgebied. Meer daarover lees je in Van terugdraaiende teller naar digitale meter.

Zonnepanelen. Met een digitale meter tellen enkel je afnamepieken mee. Wat je injecteert op het net, telt niet mee voor je piek.

Sociaal tarief. Gezinnen die recht hebben op het sociaal tarief (beschermde afnemers) betalen het capaciteitstarief niet (Vlaamse Nutsregulator).

Maximumtarief. ⏱ Voor klanten met een digitale meter geldt een plafond op het totaal van de netkosten per verbruikte MWh (1 MWh is 1.000 kWh): 327,62 euro/MWh excl. btw in 2026. De minimumbijdrage van 2,5 kW blijft ook dan van toepassing. Dat plafond raakt vooral wie bijna niets verbruikt maar toch hoge pieken heeft.

Fluvius geeft deze richtlijnen:

• Minder verbruiken blijft de beste besparing.
• Spreid zware toestellen in de tijd. De hoogste piek ontstaat meestal tijdens het koken. Combineer koken dus niet met afwasmachine, droogkast en wasmachine.
• Laad een elektrische wagen en schakel de warmtepomp bij voorkeur 's nachts of op een ander moment dan koken. Dat kan automatisch met een sturingsprogramma of een slimme laadpaal.
• Heb je zonnepanelen? Gebruik grote verbruikers wanneer de zon schijnt. Zo blijft wat je van het net afneemt lager.
• Andere grote verbruikers zijn accumulatieverwarming, zwembad, sauna, jacuzzi, oven, inductiekookvuur en zware hobbymachines. Ook veel kleine toestellen tegelijk geven een hoge piek.
• In Mijn Fluvius zie je je kwartierwaarden, maandpieken en facturatiepiek.

Een gezin in het netgebied Fluvius Antwerpen, met een digitale meter en zonder zonnepanelen. Het tarief 2026 is 49,40 euro/kW/jaar excl. btw (52,37 incl. 6 % btw). De vermogens zijn aannames:

• Basisverbruik van het huis in dat kwartier: 0,4 kW
• Kookplaat en oven: gemiddeld 3,0 kW over het kwartier
• Warmtepomp: gemiddeld 1,5 kW over het kwartier
• Laadpaal: 3,7 kW (eenfasig, 16 A bij 230 V)

Scenario A, alles tegelijk: 0,4 + 3,0 + 1,5 + 3,7 = 8,6 kW in dat kwartier.

Scenario B, de wagen laadt 's nachts: 0,4 + 3,0 + 1,5 = 4,9 kW.

Het verschil is 3,7 kW. Wat dat kost, hangt af van hoe vaak het gebeurt:

Zijn al je maandpieken 4,9 kW, dan bedraagt de capaciteitscomponent 4,9 × 49,40 = ca. 242 euro per jaar excl. btw. Bij 8,6 kW elke maand is dat ca. 425 euro. Ter vergelijking: het minimum van 2,5 kW kost in dit netgebied 123,51 euro per jaar excl. btw. In het netgebied Fluvius West zou hetzelfde verschil van 3,7 kW, elke maand, 211 euro per jaar kosten (57,10 euro per kW).

Slim plannen haalt dus het grootste deel van de piek weg zonder dat je minder verbruikt.

• Eén slechte maand weegt maar voor een twaalfde. Omdat het gemiddelde over 12 maanden telt, kost een eenmalige extra piek van 3,7 kW slechts ongeveer 15 euro op jaarbasis (netgebied Antwerpen, excl. btw). Dezelfde piek elke maand kost ongeveer 183 euro. Gewoontes tellen dus meer dan uitschieters.
• Het gaat om het gemiddelde in een kwartier. Een toestel dat kort aanstaat, telt maar voor een deel mee.
• Boven 2,5 kW betaal je niet méér per kW. Maar de eerste 2,5 kW betaal je altijd. Wie weinig verbruikt, kan de bijdrage dus niet onder dat minimum drukken.
• Ook met een klassieke meter ontsnap je er niet aan. Je betaalt het dan als vast bedrag van 2,5 kW, plus een hoger kWh-nettarief.
• Het gemiddelde Vlaamse gezin zit boven het minimum. Volgens de VNR was de gemiddelde maandpiek voor gezinnen in Vlaanderen 4,24 kW (november 2025). Fluvius geeft voor een gezin met 3.500 kWh verbruik gemiddeld 4,26 kW.

• De kwartierpiek is het gemiddeld vermogen over een kwartier.
• Het capaciteitstarief en het kWh-nettarief vormen samen het distributienettarief. In de tarieflijst 2026 ligt het totale kWh-tarief voor digitale meters tussen 49,81 euro/MWh (Midden-Vlaanderen) en 63,19 euro/MWh (West), excl. btw. Voor klassieke meters ligt het tussen 76,30 en 97,18 euro/MWh. Dat verschil betaalt een klassieke meter extra.
• Bij een maandafrekening is de facturatiepiek de laatst gekende maandpiek, aan een tarief per kW per maand (gemiddeld 4,45 euro per kW per maand in 2026, excl. btw).
• Dit hoofdstuk gaat over laagspanning (gewone woningen en kleine bedrijven). Middenspanningsklanten betalen volgens een andere logica.

VideoHoe wordt het capaciteitstarief berekend?Bron: Vlaamse Nutsregulator (VNR), via YouTube

• VNR, Capaciteitstarief
• VNR, Hoeveel bedragen de distributienettarieven
• VNR, Distributienettarieven elektriciteit 2026 (tarieflijst)
• VNR, Distributienettarieven elektriciteit 2024 (tarieflijst)
• Fluvius, Het capaciteitstarief voor gezinnen en kleine ondernemingen
• Fluvius, Hoe wordt het capaciteitstarief aangerekend
• Fluvius, Wat zorgt voor een hoge kwartierpiek
• Fluvius, Hoe kan ik zelf mijn factuur verlagen