4Laden met zonnestroom

• Zelfverbruik verschilt per gezin: thuiswerk, ploegenwerk en een elektrische wagen die overdag of 's nachts laadt maken een groot verschil. Uit onze gegevens blijkt dat we gemiddeld op 34 % zelfverbruik zitten, maar dat kan veel hoger liggen als je slim verbruikt en stuurt. Een gemiddeld gezin injecteert jaarlijks bijna 2.500 kWh (de Vlaamse overheid noemt voor een gezin dat zijn gebruik niet aanpast ongeveer 28 % zelfverbruik). Zelfverbruik is het aandeel van je zonneproductie dat je zelf gebruikt in plaats van te injecteren (terug te leveren aan het net).
• Afwasmachine, wasmachine en droogkast rond de middag laten draaien verhoogt het zelfverbruik. Een slimme boiler, een elektrische wagen en eventueel een thuisbatterij kunnen dat verder verhogen.
• Kleinere installaties verhogen het zelfverbruik, grotere installaties en oost-westopstellingen verlagen het doorgaans.
• Fluvius noemt laden met zelf opgewekte stroom de goedkoopste manier om te laden.

Zelf berekenen kan: zelfverbruik = [(P − I) / P] × 100. P is je totale zonneproductie (af te lezen op de omvormer) en I is de totale injectie naar het net (af te lezen op het Fluvius-portaal).

1. Handmatig of met een timer. Je start het laden op de uren dat de panelen produceren, via de timer van de wagen of het laadpunt. Het laadvermogen blijft constant. Valt de zon weg, dan trek je alsnog van het net.
2. Slim laadpunt met EMS. Het laadpunt volgt de productie van je panelen. Fluvius: een slimme laadpaal gebruikt zonne-energie zolang die beschikbaar is en schakelt over naar het net wanneer dat nodig is. De Vlaamse overheid heeft een vergelijker voor energiebeheersystemen. Meer in Slimme laadpaal.
3. Gekoppeld aan de digitale meter. Fluvius beschrijft een slimme laadpaal die gekoppeld is aan een meetpunt, zoals de P1-poort (de uitgang van de digitale meter voor eigen toestellen). Hij past het laden aan wanneer bijvoorbeeld de afwasmachine of wasmachine draait. Zie De P1-poort.

Een laadpunt kan niet tot nul worden teruggeregeld terwijl de laadbeurt actief blijft. De minimale laadstroom is bij veel systemen 6 A per actieve fase. Bij 230 V is dat ongeveer 1,4 kW op één fase en ongeveer 4,1 kW op drie fasen. Zit je overschot daaronder, dan wacht het systeem, stopt het tijdelijk of vult het aan met netstroom. Sommige laadpunten schakelen tussen één en drie fasen om een klein overschot toch te benutten. Dat moet je laadpunt uitdrukkelijk ondersteunen en je wagen moet het aankunnen. Hoe laag het systeem precies kan gaan en hoe vaak het schakelt, hangt af van de combinatie van wagen en laadpunt.

• Zonnepanelen produceren doorgaans het meest tussen 11 en 15 uur, met in de zomer een piek rond 14 uur.
• Over het jaar valt ongeveer 68 % van de opbrengst tussen april en september. December levert 3,0 % van het jaar (PVGIS, gemiddelde van vijf Vlaamse steden).
• Een zuidgericht dak (35°) geeft ongeveer 1.050 kWh per kWp per jaar. Een oost-westopstelling (panelen op twee vlakken) geeft ca. 900 kWh per kWp, ongeveer 15 % minder dan zuid (PVGIS). kWp (kilowattpiek) is het maximale vermogen van je panelen. Zie Opbrengst in Vlaanderen.

Met 15.000 km per jaar (gemiddelde Vlaamse bestuurder volgens de Vlaamse Nutsregulator (VNR)) en 17 kWh per 100 km heeft een wagen ongeveer 2.550 kWh per jaar in de batterij nodig. Bij een laadrendement van 90 % is dat ongeveer 2.833 kWh uit het stopcontact of de paal, gemiddeld ongeveer 236 kWh per maand.

Een installatie van 4 kWp in Gent levert ongeveer 4.200 kWh per jaar, maar in december slechts ongeveer 130 kWh en in juni ongeveer 509 kWh. Het jaartotaal dekt de wagen dus ruim, maar in de winter dekt zelfs de volledige zonneproductie de behoefte van de wagen alleen niet.

Het capaciteitstarief is het deel van je nettarief dat afhangt van je hoogste kwartierpiek aan afname. Alleen afname telt, injectie niet. Laad je met je eigen zonne-energie, dan neemt het net minder af en ligt je piek lager. Het voorbeeld van de VNR: laad je aan 7 kW terwijl de zon 3 kW produceert, dan levert het net maar 4 kW. Zonder sturing, of als de zon wegvalt, verdwijnt dat voordeel. ⏱ In 2026 kost een kW piek gemiddeld ca. 53,39 euro per jaar excl. btw, met een minimum van 2,5 kW. Meer in Laadpaal en capaciteitstarief.

Heb je zelf geen zonnepanelen, dan noemt Fluvius energiedelen met vrienden, buren of familie als alternatief. Zie Energiedelen.

Een gezin in Gent met 4 kWp op een zuidgericht dak (35°), 3.500 kWh woningverbruik per jaar en 15.000 km per jaar met een wagen van 17 kWh per 100 km.

Aannames: - Opbrengst van 1.050 kWh per kWp. - Zelfverbruik zonder wagen volgens de MYNRG Check: 0,33 / √(4.200 / 3.500) = ongeveer 30 %, met een maximum van 70 %. - Laadrendement: 90 %. - ⏱ Elke kWh zonnestroom die in de wagen belandt, vervangt een kWh die je aan 0,35 euro/kWh zou kopen en kost je een injectievergoeding van 0,045 euro/kWh. Het voordeel is dus 0,305 euro per kWh. - Het aandeel van het laden dat tijdens zonne-overschot gebeurt, is een aanname (20 %, 40 % of 60 %), geen meting.

Het winterbeeld: december levert ca. 130 kWh, terwijl de woning gemiddeld 292 kWh per maand vraagt en de wagen ca. 236 kWh. Samen is dat ca. 528 kWh. De zon dekt in december dus hooguit ca. 25 % daarvan.

Ligt je dak op het oosten of westen, dan rekent de MYNRG Check met ca. 900 kWh per kWp, ongeveer 15 % minder dan zuid: 4 × 900 = ca. 3.600 kWh. De Vlaamse overheid zegt dat een oost-westopstelling het zelfverbruik doorgaans verlaagt. Wel spreidt zo'n dak de productie over de dag: of dat voor jou loont, hangt af van wanneer je laadt en verbruikt.

Een middag van 3 uur: de omvormer levert 4 kW, de woning gebruikt 1 kW en de wagen laadt stabiel aan 3 kW (boven de ondergrens van 1,4 kW). Er is geen thuisbatterij.

Zonder laden zou je die 9 kWh hebben geïnjecteerd tegen 0,045 euro in plaats van ze later aan 0,35 euro uit het net te halen. Dit zegt niets over je zelfverbruik over het hele jaar: een volgende dag heeft misschien minder zon of staat de wagen elders.

• Wat een gemiddeld gezin injecteert, is ongeveer wat een wagen per jaar nodig heeft. Het probleem is niet de hoeveelheid, maar dat de zon overdag schijnt terwijl de wagen vaak weg is.
• Een laadpunt met vast vermogen "laadt met zon" niet echt. Laad je aan 7 kW terwijl de panelen 3 kW leveren, dan draagt het net 4 kW. Pas als het laadpunt het vermogen volgt, gebruik je enkel het overschot. Een timer alleen volstaat dus niet.
• In december dekt zelfs alle zonneproductie niet wat de wagen nodig heeft. De wagen rijdt 's winters grotendeels op netstroom, ook met een slim laadpunt.
• Meer panelen is niet altijd het antwoord. Grotere installaties en oost-westopstellingen verlagen het zelfverbruik doorgaans.
• Het zelfverbruik van ongeveer 30 % in dit voorbeeld is geen plafond. Toestellen rond de middag laten draaien verhoogt het, en een wagen komt daar bovenop.

Voordelen - Goedkoopste manier om te laden. - De wagen is een grote, regelbare verbruiker die je zelfverbruik verhoogt. - Je afnamepiek daalt als het laadvermogen de zon volgt.

Aandachtspunten - Het loont enkel als de wagen overdag thuis staat of je het laden kunt uitstellen. - Een slim laadpunt of EMS kost extra. - 's Winters rijdt de wagen grotendeels op netstroom. - ⏱ De injectievergoeding bepaalt mee wat een kWh zonnestroom in de wagen waard is.

• Overschotsturing: het systeem meet de injectie of afname, bijvoorbeeld via de P1-poort van de digitale meter, en past het laadvermogen daarop aan. Hoe snel en nauwkeurig dat gebeurt, hangt af van het systeem.
• Meetinterval: de digitale meter registreert afname en injectie apart, per kwartier. Voor het capaciteitstarief telt enkel afname.
• Dynamisch contract: laden op momenten met lage of negatieve prijzen is een tweede strategie naast zonne-overschot. Zie Dynamisch energiecontract en Negatieve prijzen en injectie beperken.
• Bidirectioneel laden: een bidirectioneel laadpunt kan de wagen ook als opslag gebruiken en zo zonnestroom van de dag naar de avond verplaatsen. Zie V2H en V2G.

• Vlaanderen.be, Haal meer uit uw zonnepanelen met zelfverbruik
• Vlaanderen.be, Uw elektrische wagen thuis laden
• Vlaanderen.be, Laadpunt of snellader
• Fluvius, Slim laden = voordelig laden
• VNR, Tips om je verbruik te spreiden met een digitale meter
• VNR, Capaciteitstarief
• PVGIS, zonne-opbrengst Gent, zuid 35°