9 AC- of DC-gekoppeld

Een AC-gekoppelde batterij krijgt een eigen omvormer en wordt aangesloten op de wisselstroomkant, naast de bestaande omvormer van de zonnepanelen. Bij DC-koppeling, ook hybride genoemd, werken zonnepanelen en batterij met één omvormer. Het rendement ligt dan doorgaans hoger omdat er minder omzettingsverliezen zijn. Hoeveel, verschilt per toestel.

Er bestaan dus twee soorten omvormers die je bij een batterij tegenkomt: een hybride omvormer, die geschikt is voor panelen én batterij, en een batterijomvormer die alleen de batterij bedient. Beide moeten voldoen aan de eisen die de netbeheerders stellen aan apparaten die op het net terugleveren. Welke dat zijn, lees je in Netbeheerderseisen. Meer over de hybride omvormer staat in Hybride omvormer.

Zonnepanelen en batterij werken op gelijkstroom (DC), je woning en het net op wisselstroom (AC). Elke omzetting kost een beetje energie.

Bij AC-koppeling zet de omvormer van de panelen de zonnestroom eerst om naar AC. Om in de batterij te komen, zet de batterijomvormer haar terug om naar DC, en bij het ontladen volgt een derde omzetting naar AC. Zonnestroom die via de batterij gaat, wordt zo drie keer omgezet. Bij DC-koppeling gaat de zonnestroom rechtstreeks naar de batterij en wordt ze pas bij het ontladen één keer omgezet: twee omzettingen in totaal.

Stroom die je woning meteen verbruikt, wordt in beide gevallen één keer omgezet. Het voordeel van DC zit dus alleen in de stroom die via de batterij passeert. En laad je uit het net, bijvoorbeeld op een goedkoop uur met een dynamisch contract, dan gaat de stroom in beide gevallen van AC naar DC naar AC. Dan valt dat voordeel weg.

[FIGUUR: AC met drie omzettingen naast DC met één]

De HTW Berlin testte in haar Stromspeicher-Inspektion 2025 22 systemen. Het gemiddelde batterijrendement was 95,7 %, met een bereik van 87,9 tot 97,8 %.

Een hogere batterijspanning gaf een hoger omvormerrendement. Dezelfde omvormer haalde 95,8 % bij een lage en 97,4 % bij een hoge batterijspanning. Systemen met 51 V en 195 V kwamen op 92,0 % en 91,2 %.

Orth en collega's vergeleken in 2023 26 systemen, 9 AC-gekoppeld en 17 DC-gekoppeld. Het DC-voordeel trad alleen op bij batterijspanningen van enkele honderden volt. Het beste systeem haalde meer dan 97 %, het slechtste rond 90 %.

Het koppelingstype alleen bepaalt het rendement dus niet. Beide studies zijn Duits of Oostenrijks onderzoek; voor Nederland is er geen vergelijkbare meetreeks.

Leg je in 2026 nieuwe panelen en twijfel je nog over een batterij, dan kan een hybride omvormer "batterijklaar" zijn. Je plaatst de batterij dan pas als je na 2027 in je eigen cijfers ziet dat ze iets oplevert. Kijk wel na welke batterijen op die omvormer passen en tot wanneer de fabrikant ze levert.

In België vraagt een extra omvormer een nieuwe keuring. In Nederland is dat eenvoudiger: een wettelijke keuring bestaat niet. De installateur moet de batterij wel volgens NEN 1010 aansluiten, op een eigen groep in de meterkast, en je registratie op energieleveren.nl moet kloppen. Een AC-gekoppelde batterij met eigen omvormer voeg je daar als opslag toe. Komt de batterij op een bestaande hybride omvormer, dan registreer je alleen de batterij. Vervang je de paneelomvormer door een hybride, dan pas je ook die gegevens aan. Hoe dat gaat, lees je in Aanmelden via energieleveren.nl en Bijplaatsen bij bestaande panelen.

Wil je zekerheid over de installatie zonder keuringsplicht, dan kun je een onafhankelijke inspectie laten doen. Wat die inhoudt en wanneer een verzekeraar ernaar vraagt, staat in NEN 1010 en inspectie.

Een gezin in Almere verbruikt 3.000 kWh per jaar, heeft 10 panelen (4,35 kWp), een omvormer van 4 jaar oud en overweegt een batterij van 6 kWh. Het krijgt twee offertes: A met een AC-gekoppelde batterij en eigen omvormer, B met een hybride omvormer die de paneelomvormer vervangt.

Voor één kWh zonnestroom die via de batterij gaat, rekenen we met een aangenomen rendement van 97 % per omzettingsstap. Het rendement van de batterij zelf laten we buiten beschouwing. AC-gekoppeld, met drie omzettingen, geeft dat 0,97 x 0,97 x 0,97 = 91,3 %. DC-gekoppeld, met twee omzettingen, geeft 0,97 x 0,97 = 94,1 %. Dat scheelt zo'n 2,8 procentpunt. Gaat er 1.000 kWh per jaar door de batterij (ook een aanname), dan is dat rond 28 kWh. ⏱ Tegen de 25 cent die een kWh van het net vanaf 2027 kost, is dat zo'n 7 euro per jaar.

Wat weegt er in de afweging?

• Die 97 % is een aanname. In de metingen schommelt het batterijpad van 87,9 tot 97,8 %.
• Offerte B vervangt een nog jonge omvormer. Een paar euro per jaar aan rendement verdient zo'n vervanging niet terug.
• Offerte A voegt een extra omvormer toe, met eigen stand-by-verbruik. Ook dat hoort in de vergelijking.
• In beide gevallen zouden wij vragen naar het rendement bij laag vermogen en het stand-by-verbruik, en niet alleen naar de piekwaarde op de datasheet.

Welke offerte wint, is bij elke installatie anders. Een installateur die ter plaatse komt, ziet hoe oud je omvormer is en wat er hangt. De MYNRG Check legt beide offertes naast jouw verbruik, zodat je weet waar je de komende tien jaar voor tekent.

Bij lage vermogens kan het rendement flink zakken. In de HTW-test haalde een minder efficiënt systeem bij 100 W uitgangsvermogen maar 54 % ontlaadrendement: het haalde 186 W uit de batterij om 100 W aan de woning te leveren. En je nachtverbruik is precies zo'n laag vermogen.

De piekwaarde op een datasheet verwijst meestal naar het pad van panelen naar wisselstroom. Het pad dat je met een batterij het meest gebruikt, staat er vaak niet op.

Het stand-by-verbruik verschilt sterk van systeem tot systeem. De HTW mat gemiddeld 4 W bij een volle batterij, met een bereik van 2 tot 64 W. En een batterij staat 1.250 tot 3.500 uur per jaar leeg.

• Parallel met het net. Bij een thuisinstallatie staat de omvormer altijd parallel met het net. Een "seriekoppeling" zou een dubbele conversie zijn, zoals in een noodstroomvoeding (UPS). Gebruikt een aanbieder die term, vraag dan wat hij bedoelt.
• Vermogen per fase. Het vermogen van omvormer en batterij samen moet passen binnen je aansluiting en de eisen van de netbeheerder. Bij een eenfase-aansluiting ligt die grens lager dan bij driefase. Je installateur kijkt dat na.
• Sturing via de P1-poort. Een aparte batterijomvormer moet weten wat je woning verbruikt of teruglevert. In Nederland gebruikt hij daarvoor vaak de P1-poort van de slimme meter, die standaard aanwezig is, of een eigen stroommeter in de meterkast. Meer over die poort in P1-poort.
• Waarom de spanning ertoe doet. Bij een lage spanning lopen er voor hetzelfde vermogen hogere stromen, en dat vergroot de verliezen in de omvormer.

• Milieu Centraal, Thuisbatterij: zonne-energie opslaan
• Liander, Stroom opwekken en opslaan
• HTW Berlin, Stromspeicher-Inspektion 2025
• Orth e.a., Efficiency characterization of 26 residential photovoltaic battery storage systems (2023)