MYNRG

Zoeken

Hoofdstukken van deze gids

Thuisbatterij Gids · 15 hoofdstukken

Deel 1 · Basis en rendement

Deel 2 · Techniek en levensduur

Deel 3 · Plaatsen en gebruiken

Tot slot

Gids thuisbatterij · Deel 3 · Plaatsen en gebruiken

11 Noodstroom

In het kort

Valt de stroom uit, dan valt een gewone installatie met zonnepanelen en thuisbatterij mee uit, ook als de batterij vol is en de zon schijnt. Dat is bewust zo: de omvormer moet uitschakelen zodra er geen netspanning meer is. Alleen een batterijsysteem met een noodstroomfunctie (back-up) kan tijdens een storing tijdelijk stroom leveren, en dan meestal aan een beperkt aantal toestellen. Een thuisbatterij kopen betekent dus nog niet dat je noodstroom hebt. En in Nederland valt de stroom gemiddeld maar één keer in de drie jaar uit, meestal voor ruim een uur.

Waarom je installatie bij een storing stopt

Om veiligheidsredenen schakelt je omvormer automatisch uit zodra de netspanning wegvalt. Ook met zonnepanelen op het dak zit je bij een stroomstoring dus meestal zonder stroom.

De reden heet anti-eilandbedrijf. Zou jouw installatie stroom op een uitgevallen straatnet blijven zetten, dan vormt ze een "eiland" onder spanning. Een monteur van de netbeheerder die aan een kabel werkt die spanningsloos zou moeten zijn, kan dan toch spanning aantreffen. De omvormer moet daarom merken dat het net wegvalt en tijdig en veilig uitschakelen. Dat doet een automatische beveiliging die frequentie en spanning bewaakt, zoals de Europese aansluitnorm voor omvormers op het laagspanningsnet (EN 50549-1) voorschrijft. Daarna mag de omvormer niet ongewenst opnieuw inschakelen.

Een batterij verandert daar niets aan. Zonder noodstroomfunctie ligt ze bij een storing even stil als de panelen. Ook je cv-ketel heeft stroom nodig voor pomp en regeling, en valt dus uit.

Twee soorten noodstroom

Er zijn twee principes voor installaties die bij netuitval kunnen blijven werken.

Twee woningen bij een stroomstoring: links volledig donker, rechts enkele toestellen op noodstroom

	Gedeeltelijke back-up	Volledige back-up
Wat blijft gevoed	Alleen de toestellen op de back-upuitgang van de omvormer	Een groot deel van de woning, of de hele woning
Aansluiting	Aparte groep of uitgang	Omschakelaar tussen net en eilandbedrijf; de bekabeling in de meterkast wordt aangepast
Complexiteit	Lager	Hoger

[FIGUUR: twee woningen bij een stroomstoring]

Bij gedeeltelijke back-up blijft de rest van de woning zonder spanning. Bij volledige back-up draait de omvormer in zijn geheel in eilandbedrijf, en daarvoor is een goede omschakelaar nodig.

Wat de omschakelaar moet kunnen

Een installatie die zowel op het net als in eilandbedrijf kan draaien, moet volgens NEN 1010 voorkomen dat de noodstroom ooit terug het net op gaat. In de praktijk komt dat neer op deze eisen:

De meterkast met een omschakelaar tussen het net en de noodstroom

De overgang verloopt eerst verbreken, dan pas verbinden (break-before-make).
De omschakelaar is mechanisch of elektrisch vergrendeld, zodat net en noodstroom nooit tegelijk verbonden zijn.
Alle actieve geleiders worden onderbroken.
In eilandbedrijf blijft de bescherming tegen elektrische schokken werken. Dat vraagt aandacht voor de aarding van de nulleider, die in eilandbedrijf anders geregeld moet worden dan op het net.

Dat laatste alleen al is een reden om hier niet zelf aan te knutselen. Installaties die uitsluitend off-grid draaien, dus nooit op het net aangesloten zijn, vallen buiten de eisen van de netbeheerder. Wat je omvormer moet kunnen en wat je bij de oplevering laat testen, lees je in Noodstroom via je omvormer.

[FIGUUR: meterkast met omschakelaar]

Wat je moet regelen

⏱ Een vaste thuisbatterij registreer je via energieleveren.nl, met of zonder noodstroomfunctie. Een wettelijke keuring is niet verplicht, maar een omschakelaar en een back-upgroep moeten wel volgens NEN 1010 aangelegd worden. Juist bij noodstroom zouden wij na de oplevering een test vragen: zet de hoofdschakelaar uit en kijk wat er blijft werken, en of er niets terug het net op gaat.

Een aparte regel van de netbeheerders voor de noodstroomfunctie van een thuisbatterij vonden we niet. Je installateur weet welke eisen de netbeheerder aan je omvormer stelt; meer in Netbeheerderseisen.

Stekkerbatterijen

Test Aankoop testte in augustus 2026 acht stekkerbatterijen. Zeven ervan hadden een off-grid functie: een of meer stopcontacten op het toestel die actief worden als de stroom uitvalt. De batterij houdt daarbij altijd een reserve achter. Voor een lamp, de router of een telefoonlader kan dat volstaan. Een volwaardige noodstroomvoorziening voor je woning is het niet.

Rekenvoorbeeld

Een gezin in Tilburg heeft een vaste thuisbatterij van 6 kWh en wil bij een storing van 3 uur, op een winteravond, enkele toestellen laten werken: de koelkast (gemiddeld 100 W), de verlichting (150 W), de router (15 W) en de cv-ketel (100 W).

Samen is dat zo'n 365 W. Over 3 uur heb je dan 0,365 kW x 3 u = ca. 1,1 kWh nodig. Van een batterij van 6 kWh nominaal is rond 5,4 kWh netto beschikbaar, bij 90 % maximale ontlading. Dat dekt die 1,1 kWh ruim.

Wil je de hele woning laten draaien, dan komen een inductiekookplaat, een warmtepomp of een laadpaal in beeld. Een kookplaat van 3 kW verbruikt op één uur al 3 kWh. Voor de korte lijst hierboven volstaat een gedeeltelijke back-up. Een volledige back-up wordt pas interessant bij zwaardere verbruikers.

De vraag is dus niet "heb ik een batterij?", maar "wat wil ik nog laten werken, en hoelang?". Dat antwoord is bij elk gezin anders. Een installateur ter plaatse kijkt welke groepen je wilt voeden en of je omvormer het kan. De MYNRG Check laat zien wat de batterij daarnaast in een gewoon jaar doet.

Goed om te weten

⏱ Een stroomstoring is in Nederland zeldzaam en meestal kort. Volgens de netbeheerders zat een aansluiting in 2024 gemiddeld 23,9 minuten zonder stroom, met 0,343 onderbrekingen per aansluiting. Dat is gemiddeld eens per drie jaar (1 gedeeld door 0,343). Een onderbreking duurde gemiddeld bijna 70 minuten. Het zijn gemiddelden voor heel Nederland; over jouw straat zeggen ze niets.

De Rijksoverheid vraagt huishoudens om zich voor te bereiden op de eerste 72 uur van een noodsituatie, zoals een langdurige stroomuitval, met een noodpakket en een radio. Een thuisbatterij met back-up kan daarbij helpen, maar een volle batterij houdt een woning geen drie dagen draaiende. Een zaklamp, batterijen en een opgeladen powerbank blijven nuttig.

Wil je een aggregaat (generator) gebruiken, dan moet de omschakeling correct gebeuren. Zet het aggregaat buiten, en sluit gekozen toestellen er rechtstreeks op aan of laat een vergrendelde omschakelaar plaatsen. Een aggregaat dat via een stopcontact je woning voedt, kan terug het net op gaan.

Voor- en nadelen

Voordelen	Nadelen en aandachtspunten
Essentiële toestellen (koelkast, verlichting, internet, de regeling van de cv-ketel) blijven werken	Extra kosten voor omvormer, back-upgroep of omschakelaar. Vraag er een aparte prijs voor
Met een gedeeltelijke back-up blijft de installatie eenvoudiger	Niet elke batterij of omvormer heeft de functie
	De batterij moet bij een storing genoeg geladen zijn. Houd je een deel van de capaciteit in reserve, dan blijft er dagelijks minder over voor zelfverbruik, en vanaf 2027 kost dat geld
	Zonder professionele aansluiting riskeer je terugvoeding naar het net, met gevaar voor de monteur die het herstelt

Voor wie het technisch wil weten

Eilanddetectie. De automatische beveiliging bewaakt frequentie en spanning, en detecteert onder meer de snelheid waarmee de netfrequentie verandert (ROCOF). De instellingen volgen de Europese aansluitregels en EN 50549-1.
Kritieke last. Bij noodvoeding draait de installatie in eilandbedrijf met een bewust beperkte groep verbruikers.
Omschakeltijd. Bij gedeeltelijke back-up valt de spanning op de back-upuitgang vaak heel even weg voor de omvormer overneemt. Gevoelige apparatuur, zoals een computer, kan daarbij herstarten. Vraag de omschakeltijd op het datasheet.
Aanpassing van de installatie. Een extra omvormer of een omschakelaar wijzigt je installatie. Pas je registratie op energieleveren.nl aan als er een omvormer bij komt; meer in Aanmelden via energieleveren.nl en NEN 1010 en inspectie.

Bronnen bij dit hoofdstuk

Veelgestelde vragen

Werkt mijn thuisbatterij bij een stroomstoring?

Alleen als ze een noodstroomfunctie heeft en daarvoor aangesloten is. Anders valt ze samen met het net uit.

Kan de hele woning blijven werken?

Ja, met een omvormer die in eilandbedrijf kan draaien en een vergrendelde omschakelaar in de meterkast. Anders blijven alleen de toestellen op de back-upuitgang gevoed.

Hoelang kan een batterij mijn woning van stroom voorzien bij een storing?

Dat bepaalt wat je laat draaien. Koelkast, verlichting, router en de cv-ketel samen vragen zo'n 365 W, dus 3 uur kost je rond 1,1 kWh. Een kookplaat van 3 kW verbruikt op één uur al 3 kWh.

Hoe vaak valt de stroom uit in Nederland?

⏱ In 2024 zat een aansluiting gemiddeld 23,9 minuten zonder stroom, met 0,343 onderbrekingen per aansluiting: zo'n eens in de drie jaar. Een onderbreking duurde gemiddeld bijna 70 minuten (Netbeheer Nederland).

Kan ik een aggregaat aansluiten?

Ja, als de omschakeling correct gebeurt: toestellen rechtstreeks op het aggregaat, of een vergrendelde omschakelaar die je installateur plaatst. Nooit via een stopcontact je hele woning voeden.