6 Vermogen en verbruik

Het vermogen van een warmtepomp moet passen bij wat je woning op een koude dag verliest. Dat rekent de installateur uit met een warmteverliesberekening, per ruimte, met je isolatie, ramen en ventilatie. Zonder die berekening is elk getal een gok.

De CREG rekent in haar studie met toestellen van 4, 7 en 10 kW. Hoe minder warmte je woning verliest, hoe kleiner het toestel dat ze nodig heeft.

Een te kleine warmtepomp haalt de warmte niet, en dan springt het elektrische element vaker bij. Dat kost stroom en duwt je kwartierpiek omhoog.

Een te grote warmtepomp heeft het omgekeerde probleem. Ze levert in het tussenseizoen meer dan nodig, slaat af en slaat even later weer aan. Dat korte aan-en-uit heet pendelen. Het kost rendement en is niet goed voor de compressor. Wie een warmtepomp met wat reserve wil, zegt dat best uitdrukkelijk tegen de installateur, zodat die het in de berekening meeneemt in plaats van gewoon een maatje groter te kiezen.

Een buffervat is een vat met warm water tussen de warmtepomp en je verwarming. Het geeft de warmtepomp wat ademruimte en kan helpen om warmte op te slaan als je zonnestroom over hebt. Of je er een nodig hebt, verschilt per toestel en per afgiftesysteem. Test-Aankoop rekent er zowat 1.000 euro voor. Wanneer het zin heeft om warmte op te slaan, lees je in Warmtepomp sturen.

Daarvoor heb je twee getallen nodig: je warmtevraag in kWh per jaar en de SCOP. De CREG rekent met vijf standaardwoningen. Met een gemiddeld (SCOP 2,9) en een efficiënt lucht-watertoestel (SCOP 3,6) geeft dat dit verbruik voor verwarming:

Afgerond op tien kWh. Een bodemwarmtepomp met een hogere SCOP verbruikt minder.

Je eigen warmtevraag vind je terug op je gas- of stookoliefactuur: het verbruik voor verwarming, maal het rendement van je huidige ketel. Wie nu op gas stookt, heeft dat cijfer meestal al bij de hand.

Maakt je warmtepomp ook je sanitair warm water, dan komt dat erbovenop. De CREG rekent voor een gezin van drie personen met 1.811 kWh warmte per jaar voor warm water. Hoeveel stroom dat kost, verschilt per toestel: voor warm water moet het water heter worden, en dan ligt het rendement lager dan bij verwarming.

Een gezin in Leuven gebruikt vandaag een gasketel voor een warmtevraag van 17.000 kWh per jaar. Het denkt aan een efficiënte lucht-waterwarmtepomp met een SCOP van 3,6.

• Stroom voor verwarming: 17.000 ÷ 3,6 = zowat 4.720 kWh per jaar.
• Tegen de 27,6 cent per kWh die de CREG voor verwarming in Vlaanderen hanteert: rond 1.300 euro per jaar.
• Bij een gemiddeld toestel (SCOP 2,9) wordt het 5.860 kWh, of zowat 1.620 euro.

Het verschil tussen een gemiddeld en een efficiënt toestel loopt hier op tot ruim 300 euro per jaar, twintig jaar lang. Of het gezin tegenover gas wint, is een andere vraag, die komt in het hoofdstuk Is een warmtepomp rendabel?.

Het vermogen en de SCOP die bij jouw woning horen, komen uit een berekening ter plaatse, niet uit een tabel. Een installateur die je woning opmeet, voorkomt een toestel dat te groot of te klein is, en daar leef je twintig jaar mee. Wat je extra stroomverbruik betekent voor je zonnepanelen, toont de gratis MYNRG Check.

Een warmtepomp verbruikt het meest in de winter, net als je zonnepanelen het minst leveren. Wie extra panelen wil leggen voor een warmtepomp, rekent dus best per seizoen, niet per jaar. Hoeveel panelen je nodig hebt, lees je in Hoeveel panelen je nodig hebt.

Het elektrische bijverwarmingselement trekt meteen veel vermogen. Slaat het aan terwijl je kookt en je wagen laadt, dan zie je dat in je maandpiek. Hoe dat in het capaciteitstarief doorweegt, staat in Het capaciteitstarief.

• Formule. Stroomverbruik (kWh) = warmtevraag (kWh) ÷ SCOP.
• Warmtevraag uit gas. Warmtevraag ≈ gasverbruik voor verwarming (kWh) × rendement van de huidige ketel.
• CREG-profielen. Warmtevraag 7.000 / 12.000 / 17.000 / 22.000 / 29.000 kWh per jaar (gebaseerd op TABULA). Sanitair warm water 1.811 kWh per jaar voor 3 personen.
• Dimensionering. Warmteverliesberekening per ruimte bij de ontwerpbuitentemperatuur. De warmtepomp dekt daarbij een deel of het geheel van het ontwerpvermogen; het bivalentiepunt bepaalt vanaf welke buitentemperatuur het element of de ketel bijspringt.
• Pendelen. Te veel start-stopcycli per uur verlagen het seizoensrendement en belasten de compressor. Een modulerende compressor en voldoende watervolume in het systeem beperken dat.
• Prijs. 27,6 cent per kWh elektriciteit voor verwarming in Vlaanderen, gemiddelde CREG voor 2025, variabel contract.

• CREG, Studie (F)3213 (pdf)
• Test-Aankoop, Lucht-waterwarmtepompen: kosten en premies