13 Overstappen van gas, stookolie of nachtstroom

Een werkende gasketel mag blijven. Je moet hem wel onderhouden: vanaf 20 kW om de twee jaar, door een erkend technicus. Een verwarmingsaudit is sinds 1 juli 2024 niet meer verplicht.

⏱ Sinds 2025 krijgt een nieuwbouwwoning geen gasaansluiting meer, en wie een bestaand gebouw nieuw aansluit, betaalt de werkelijke kost, zowat 1.800 euro. De accijns op aardgas stijgt tot 2029 van 9,23 naar 13,60 euro per MWh.

Staat er een vervanging aan te komen, dan is dit het moment om na te denken. Een volledige warmtepomp vraagt een goed geïsoleerde woning en een lage watertemperatuur. Kan dat nog niet, dan is een hybride een tussenstap. Hoe je dat afweegt, lees je in Hybride of volledig elektrisch en Is mijn woning geschikt?.

⏱ Sinds 2022 mag je geen stookolieketel meer plaatsen in een nieuwbouw of bij een ingrijpende renovatie. In een bestaand gebouw mag het ook niet meer als er aardgas in de straat ligt. De accijns op stookolie stijgt tot 2029 van 17,26 naar 26 euro per 1.000 liter.

Tegenover stookolie komt een warmtepomp volgens de CREG veel makkelijker uit de kosten dan tegenover gas. Wie toch een nieuwe ketel overweegt, vergelijkt best eerst. Ligt er geen gas in je straat, dan krijgen categorie 3 en 4 ook een hogere warmtepomppremie. Wat dat oplevert, staat in Premies, btw en lening.

⏱ Op 1 januari 2028 verdwijnt de korting van het exclusief nachttarief helemaal. Je accumulatiekachels en je nachtboiler mogen blijven, maar de stroom die ze 's nachts gebruiken, betaal je voortaan aan de gewone nettarieven. Het stuursignaal dat ze 's nachts aanzette, verdwijnt ook.

Er zijn drie wegen:

• je kachels blijven en je stuurt ze slimmer aan, met een digitale meter en eventueel je zonnepanelen;
• je vervangt de nachtboiler door een warmtepompboiler en houdt de kachels voorlopig;
• je stapt over op een warmtepomp voor verwarming en warm water.

De eerste weg kost het minst, de laatste vraagt de grootste ingreep en levert in een geschikte woning het meest op. Alles over het einde van het nachttarief en je digitale meter lees je in Het einde van het exclusief nachttarief.

⏱ Vervang je elektrische verwarming door een warmtepomp, dan krijgen categorie 3 en 4 de helft extra premie. Die verhoging geldt alleen zolang je een actief uitsluitend nachttarief hebt. Wat er na 1 januari 2028 met die voorwaarde gebeurt, staat vandaag nergens. Wie die verhoging wil, wacht dus beter niet tot het laatste moment.

⏱ Koop je sinds 2023 een woning of appartement met EPC-label E of F, dan moet je binnen 6 jaar na de akte minstens label D halen. Dat bewijs je met een nieuw EPC. Doe je het niet, dan riskeer je een boete van 500 tot 5.000 euro per wooneenheid, en de verplichting blijft daarna gewoon bestaan.

Vlaanderen kondigde aan dat de aanscherping die vanaf 2028 gepland was, geschrapt wordt. Op vlaanderen.be staat dat oude pad nog vermeld, maar wij gaan uit van label D.

Een warmtepomp kan helpen om dat label te halen, maar isolatie komt meestal eerst: een warmtepomp in een slecht geïsoleerde woning werkt met een hoge watertemperatuur en een lage SCOP. Hoe ver je woning er vandaag van af staat, lees je in Is mijn woning geschikt?.

Een gezin in Aalst verwarmt met accumulatiekachels op een actief uitsluitend nachttarief. Het valt in inkomenscategorie 4 en laat een lucht-waterwarmtepomp plaatsen voor 16.000 euro zonder btw.

• Basispremie categorie 4: 6.000 euro.
• Verhoging bij vervanging van elektrische verwarming: + 50 % = 3.000 euro, samen 9.000 euro.
• Maximum op de factuur: 50 % van 16.000 = 8.000 euro.
• Premie: 8.000 euro.

Voor de rest kan het gezin Mijn VerbouwLening aanvragen, voor categorie 4 aan 0 % rente. De nieuwe warmtepomp heeft wel radiatoren of vloerverwarming nodig, iets wat accumulatiekachels niet hebben. Die afgifte telt niet mee voor de premie, en dat is vaak de grootste extra kost bij deze overstap.

Stap je over op een warmtepomp, dan verandert ook je stroomverbruik. Een gezin dat nu 's nachts stookt, gaat meer overdag verbruiken, en het capaciteitstarief telt mee. Waar je op let, lees je in Warmtepomp met zonnepanelen, batterij en dynamisch tarief.

Met Mijn Verbouwbegeleiding krijg je gratis ondersteuning van het Energiehuis bij het vervangen van je verwarming. En met de tool "Is uw woning warmtepompklaar?" op vlaanderen.be zie je in een paar minuten waar je staat.

Welke overstap bij jou past, zie je niet aan één regel of één datum. Je woning, je huidige verwarming, je dak en je budget bepalen samen de volgorde. Een adviseur die ter plaatse komt, ziet die samenhang. Begin met de gratis MYNRG Check: je ziet wat je dak en je verbruik vandaag doen, en welke vragen je stelt als je verwarming aan vervanging toe is.

• Fossiele tijdlijn Vlaanderen. 2021: geen gasaansluiting voor grote projecten. 2022: geen stookolieketel bij nieuwbouw en ingrijpende renovatie, en niet in bestaande gebouwen met aardgas in de straat. 2023: lagetemperatuurverwarming verplicht bij nieuwbouw, geen gas voor projecten vanaf 5 eenheden. 2025: algemeen verbod op een gasaansluiting voor nieuwbouw, werkelijke aansluitkost voor een nieuwe aansluiting in een bestaand gebouw.
• Accijnzen tot 2029. Elektriciteit van 49,41 naar 38 euro per MWh, aardgas van 9,23 naar 13,60 euro per MWh, stookolie van 17,26 naar 26 euro per 1.000 liter. ETS 2 en de Vlaamse taxshift vanaf 2028.
• Exclusief nachttarief. De afbouw gaat over de nettarieven, niet over het energiedeel. Uitstel van de digitale meter tot uiterlijk 1 januari 2028, met uitzonderingen.
• Renovatieverplichting. Geldt na een authentieke akte van verkoop, ruil, schenking of inbreng, en bij het vestigen of overdragen van opstal of erfpacht. Termijn verlengd van 5 naar 6 jaar, ook voor lopende dossiers.

• Vlaanderen.be, Afbouw van exclusief nachttarief en steunmaatregelen
• Vlaanderen.be, Vlaanderen stapt af van fossiele brandstoffen
• Vlaanderen.be, Renovatieverplichting voor residentiële gebouwen
• Vlaanderen.be, Verplicht onderhoud van uw centrale verwarming
• Vlaanderen.be, Mijn VerbouwPremie voor warmtepomp
• Vlaanderen.be, Is uw woning warmtepompklaar? (technische achtergrond)