6Hoeveel panelen je nodig hebt

• Gemiddeld Vlaams gezin. In 2024 verbruikte een gemiddeld Vlaams gezin 2.662 kWh. Dat cijfer geeft een vertekend beeld, omdat gezinnen met zonnepanelen veel minder van het net afnemen (Vlaamse Nutsregulator, VNR, voorheen VREG).
• Doorsnee gezin. De VNR rekent voor een doorsnee gezin met 3.500 kWh per jaar. Met een dag- en nachtmeter is dat 1.600 kWh overdag en 1.900 kWh 's nachts. Het is een rekencategorie en geen weergave van het typische Vlaamse gezin.
• Grote verbruikers. Een warmtepomp in een goed geïsoleerde woning gebruikt gemiddeld ongeveer 4.000 kWh per jaar. Oudere woningen met accumulatieverwarming komen op 10.000 tot 20.000 kWh, afhankelijk van de grootte (Vlaanderen.be).
• Jouw eigen verbruik. Kijk op je jaarafrekening. Heb je al zonnepanelen en een digitale meter? Dan is je verbruik gelijk aan je afname van het net plus je zelf verbruikte zonnestroom. Die laatste is je productie min je injectie. De productie lees je af op je omvormer, de injectie in Mijn Fluvius.

Een kWp (kilowattpiek) is het nominale vermogen van je panelen. De formule is eenvoudig:

nodig vermogen (kWp) = jaarverbruik ÷ opbrengst per kWp

aantal panelen = jaarverbruik ÷ (1.050 × oriëntatiefactor × 0,46), afgerond

De opbrengst per kWp komt uit PVGIS, de gratis rekentool van de Europese Commissie. Details per oriëntatie en maand vind je in Opbrengst in Vlaanderen. Zie ook Oriëntatie en hellingshoek voor oriëntatie en Schaduw, bypassdiodes en optimizers voor schaduw.

De oriëntatiefactor is 1 voor zuid 35° zonder schaduw en kleiner voor andere oriëntaties of bij schaduw. Voor een oost- of westdak met 30° is dat 0,856 (ongeveer 900 kWh per kWp, ongeveer 15 % minder dan zuid). De MYNRG Check rekent een oost-westopstelling per dakvlak. Reken je met panelen van 460 Wp (0,46 kWp), zoals de MYNRG Check, dan geeft dat deze aantallen:

Waarom 7 en niet 8 panelen voor 3.500 kWh? Zeven panelen geven 3.381 kWh per jaar, net onder je verbruik. Een achtste paneel (3.864 kWh) voegt ongeveer 483 kWh toe, maar omdat je maar ongeveer 34 % van je productie rechtstreeks gebruikt, gaat het grootste deel daarvan naar het net. Dat is een goede keuze als je dak, je budget of je verbruik overdag het toelaat, maar de standaard is 7.

• Oppervlakte. Het kWp-getal geldt onder testomstandigheden van 1.000 W zonlicht per m². Bij een paneelrendement van 21 tot 24 % heb je ongeveer 4,2 tot 4,8 m² per kWp nodig. Voor 3,22 kWp is dat ongeveer 13 tot 15 m². Fluvius geeft aan dat een dak van 14 tot 24 m² moet volstaan voor een gemiddeld gezin met twee kinderen, zonder elektrische wagen of warmtepomp.
• Aantal panelen. Dat hangt af van het vermogen per paneel, en dat verschilt per type en per jaargang. In de tabel bij 'Stap 2: reken om naar kWp' rekenen we met panelen van 460 Wp. Staat er op je offerte een ander vermogen, deel dan het totale kWp door het vermogen van die panelen.
• Gemiddelde Vlaamse installatie. Eind 2025 waren er 1.048.626 installaties tot en met 10 kW met samen 4.639 MW. Dat is gemiddeld ongeveer 4,4 kW per installatie (VNR).

Vroeger draaide een analoge teller terug wanneer je injecteerde. Het net werkte als een grote batterij. Dimensioneren op je jaarverbruik was dan logisch: wie op jaarbasis evenveel produceerde als hij verbruikte, betaalde weinig meer dan de vaste kosten.

Nu registreert een digitale meter afname en injectie apart. Je betaalt voor wat je werkelijk afneemt, en je verkoopt je injectie aan je energieleverancier via een terugleveringscontract. Het prosumententarief, een nettarief voor eigenaars van zonnepanelen met een terugdraaiende teller, geldt niet met een digitale meter.

⏱ Sinds 1 januari 2025 mag je de vervanging van je klassieke meter door een digitale meter niet meer weigeren. Eind 2025 had 92 % van de prosumenten (installaties tot en met 10 kW) een digitale meter, tegenover 60 % eind 2024.

Dit bepaalt hoe groot je installatie best is.

• Zelf verbruikte kWh. De waarde is gelijk aan de volledige stroomprijs per kWh in je contract: energie, nettarief, heffingen en btw. ⏱ Een prosument spaarde in 2025 gemiddeld 468,69 euro uit op zijn factuur door zijn eigen zonnestroom te gebruiken (VNR).
• Geïnjecteerde kWh. ⏱ De MYNRG Check rekent met 4,5 cent per kWh. Wat je echt krijgt, staat in je contract.
• Negatieve vergoedingen. Bij variabele contracten die aan de beursprijs gekoppeld zijn, kan de vergoeding in sommige maanden negatief zijn. In 2025 betaalden naar schatting bijna 29.000 Vlaamse gezinnen minstens één maand om te mogen injecteren, vooral in de lente en de zomer.

Met de rekenwaarden van de MYNRG Check (0,35 euro per bespaarde kWh, 0,045 euro per geïnjecteerde kWh) is een zelf verbruikte kWh ongeveer 7,8 keer meer waard dan een geïnjecteerde.

• Volgens Vlaanderen.be verbruikt een gemiddeld gezin dat zijn gedrag niet aanpast zelf ongeveer 28 % van wat de panelen opwekken. Dat geldt voor gezinnen waarvan de panelen op jaarbasis evenveel produceren als het verbruik. Door toestellen met een hoog verbruik rond de middag te laten draaien, kan dat oplopen tot 35 % (Vlaanderen.be).
• Het profiel van je gezin telt. Vlaanderen.be rekent op 29 % bij aanhoudend laag verbruik, 22 % met een warmtepomp, 17 % met een elektrische boiler op nachttarief en 8 % met accumulatieverwarming op nachttarief.
• Zelfverbruik schommelt ook per seizoen: voor het eerste profiel van Vlaanderen.be is dat 73 % in januari, 30 % in mei en juni en 84 % in december.
• Een installatie die groter is dan nodig voor je jaarverbruik, geeft doorgaans een lager zelfverbruik. Een kleinere installatie verhoogt het percentage.
• Zelfverbruik verschilt per gezin (thuiswerk, ploegenwerk, een elektrische wagen die overdag of 's nachts laadt). Uit onze gegevens blijkt dat we gemiddeld op 34 % zelfverbruik zitten, maar dat kan veel hoger liggen als je slim verbruikt en stuurt. Dat percentage daalt naarmate de installatie groter wordt in verhouding tot je verbruik.

Twee begrippen die vaak door elkaar gebruikt worden:

• Zelfverbruik is het deel van je productie dat je zelf gebruikt.
• Zelfvoorziening is het deel van je verbruik dat je panelen dekken.

Met 7 panelen en 3.500 kWh verbruik is je zelfverbruik ongeveer 34 %: van de 3.381 kWh gebruik je 1.135 kWh zelf. Je zelfvoorziening is dan 1.135 ÷ 3.500, ongeveer 32 %: de rest van je verbruik haal je van het net. Een klein systeem kan dus een hoog zelfverbruik hebben en toch maar een klein deel van je jaarverbruik leveren. Een jaar met evenveel productie als verbruik maakt je woning niet op elk moment zelfvoorzienend: op zonnige middagen heb je overschot, 's avonds en in de winter neem je af.

VideoHoeveel zonnepanelen heb ik nodig?Bron: Testaankoop, via YouTube

Wat een extra kWp oplevert, hangt af van hoeveel van die extra productie je zelf verbruikt. Wordt alles geïnjecteerd, dan levert 1 kWp ongeveer 1.050 × 0,045 = 47 euro per jaar op. Wordt alles zelf verbruikt, dan is dat ongeveer 1.050 × 0,35 = 368 euro. De werkelijke waarde ligt ertussen, en hoe groter de installatie ten opzichte van je verbruik overdag, hoe dichter bij de lage waarde. Zet dat naast de prijs per kWp in Wat een installatie kost. ⏱ Er is sinds 2024 geen Vlaamse premie meer voor zonnepanelen.

Praktische richtlijnen:

1. Start bij je verbruik overdag, niet alleen bij je jaarverbruik. Werk je thuis, heb je een warmtepompboiler of laad je overdag een elektrische wagen? Dan kun je een grotere installatie rendabel benutten.
2. Denk aan toekomstig verbruik. Een warmtepomp voegt ongeveer 4.000 kWh toe, vooral in de winter. Dan produceren panelen weinig: december levert ongeveer 3 % van de jaaropbrengst. Tel het volledige jaarverbruik van een toekomstig toestel dus niet zomaar bij je verbruik op alsof zonnestroom het automatisch dekt. Voor een elektrische wagen die 's avonds laadt geldt hetzelfde.
3. Stuur je verbruik. Vlaanderen.be raadt een energiemanagementsysteem aan om een laadpaal of boiler af te stemmen op de zonneproductie.
4. Thuisbatterij. Die investering is hoog en niet voor iedereen rendabel. Verhoog eerst je zelfverbruik, zie Hoe een thuisbatterij werkt.
5. Vergelijk drie scenario's. Vraag een bescheiden installatie, een installatie afgestemd op je toekomstige verbruikers en een ruimere dakbezetting. Zet bij elk de investering, de productie, het rechtstreeks gebruikte deel en de injectie naast elkaar. Een extra paneel levert vooral iets op als de extra stroom op een bruikbaar moment ontstaat.

• ⏱ Tot en met 5 kVA omvormervermogen op een eenfase-aansluiting. Van meer dan 5 tot 25 kVA is een driefase-aansluiting nodig. Zie Eenfase of driefase en Wat een omvormer doet.
• ⏱ Boven 10 kVA moet je als particulier je registreren als zelfstandige om een injectievergoeding te krijgen, en betaal je belastingen op die inkomsten (info via FOD Financiën). Boven 25 kVA is een netstudie verplicht.
• Je dak: hellingen tussen 15° en 50° zijn meestal geschikt. Asbest is verboden en rieten daken en groendaken worden afgeraden. Check je dak op de Zonnekaart van Vlaanderen.

Een gezin in Gent verbruikt 3.500 kWh per jaar en heeft een zuidgericht dak met 35° helling, zonder schaduw. Panelen van 460 Wp.

• Opbrengst: 1.050 kWh per kWp per jaar.
• Zelfverbruik zonder batterij: 0,33 ÷ √(opbrengst ÷ verbruik), tussen 18 en 70 %. Dat is ca. 34 % bij A en ca. 28 % bij B, want een grotere installatie verbruikt een kleiner deel zelf. In de derde kolom schuift het gezin zijn verbruik naar de middag: 35 %.
• Bespaarde stroom: 0,35 euro per kWh. Injectievergoeding: 0,045 euro per kWh.

Van A naar B (+1,38 kWp) stijgt het voordeel met ongeveer 133 euro, of ongeveer 96 euro per extra kWp. Verschuif je bij B je verbruik naar de middag, dan komt er ongeveer 102 euro per jaar bij zonder één extra paneel. Een oost- of westdak met hetzelfde verbruik heeft 8 panelen (3,68 kWp) nodig voor een vergelijkbare jaarproductie (ca. 3.310 kWh tegenover 3.381 kWh bij A).

• Eén zelf verbruikte kWh is ongeveer 7,8 keer meer waard dan één geïnjecteerde. Daarom telt niet alleen hoeveel je produceert, maar vooral wanneer je verbruikt.
• Een installatie die jaarlijks evenveel produceert als je verbruikt, gebruikt gemiddeld zelf maar ongeveer 34 % van die stroom. De rest gaat naar het net. Toch komt het grootste deel van het financiële voordeel uit dat zelfverbruik, ongeveer 80 % in het rekenvoorbeeld.
• Een afnamepiek in de avond daalt niet met meer panelen. Het capaciteitstarief is een deel van je nettarief dat op je piekvermogen steunt. ⏱ Voor 2026 kost het gemiddeld ongeveer 53,39 euro per kW per jaar (excl. btw), met een minimum van 2,5 kW. Met een digitale meter en zonnepanelen tellen enkel afnamepieken mee, geen injectiepieken. Zie Het capaciteitstarief.
• De opbrengst verschilt van jaar tot jaar. 2025 was een zeer zonnig jaar. Reken met het langjarig gemiddelde van ongeveer 1.050 kWh per kWp en niet met een uitzonderlijk zonnig jaar.

• Zelfverbruik en zelfvoorziening. Zelfverbruik = (P − I) ÷ P × 100, met P de totale productie en I de injectie. Zelfvoorziening = (P − I) ÷ totaal verbruik × 100.
• Kwartierdata. Met een digitale meter raadpleeg je je kwartierwaarden in Mijn Fluvius. Daarmee analyseer je je eigen zelfverbruik en afnamepieken om nauwkeurig te dimensioneren.
• kWp en kVA. kWp is het paneelvermogen onder testomstandigheden. De grenzen van Fluvius gaan over het omvormervermogen in kVA. Het paneelvermogen mag hoger zijn dan het omvormervermogen. Fluvius vindt onderdimensioneren van de omvormer in ons klimaat verstandiger dan overdimensioneren, zie Wat een omvormer doet.

• Vlaamse Nutsregulator, Energieverbruik
• Vlaamse Nutsregulator, Prosumententarief
• Vlaamse Nutsregulator, Capaciteitstarief
• Vlaamse Nutsregulator, Prijzenrapport 2025
• Vlaanderen.be, Haal meer uit uw zonnepanelen met zelfverbruik
• Vlaanderen.be, Zonnepanelen
• Vlaanderen.be, Zonnekaart
• Fluvius, Is mijn dak geschikt
• Fluvius, Welke omvormer kies ik
• Fluvius, Zonnepanelen en digitale meter
• PVGIS-rekentool (Europese Commissie, JRC)
• US Department of Energy, PV Cells 101