7Opbrengst in Vlaanderen

Het kWp-getal geeft het vermogen van de panelen onder gestandaardiseerde testomstandigheden: 1.000 W zonlicht per m² en 25 °C paneeltemperatuur. De specifieke opbrengst in kWh per kWp per jaar zegt hoeveel energie dat vermogen op een bepaalde plaats en met een bepaalde oriëntatie in de praktijk levert. Het voordeel van die eenheid: je vermenigvuldigt ze met het vermogen van elke installatie. Een installatie van 3,22 kWp (7 panelen van 460 Wp) levert in Gent op een zuiddak dus ongeveer 3,22 × 1.050 = 3.380 kWh per jaar.

De cijfers in de tabellen komen uit PVGIS, de gratis rekentool van het Joint Research Centre van de Europese Commissie. De instellingen:

• Zonnestraling uit satellietgegevens van 2005 tot 2023, met een resolutie van ongeveer 5 km. De lokale horizon (heuvels) is meegerekend.
• Kristallijn silicium als paneeltype, vrijstaande montage en 14 % systeemverlies. Dat verlies dekt kabels, omvormer, vuil en veroudering.
• Vijf steden: Antwerpen, Gent, Brugge, Leuven en Hasselt.
• Geen schaduw van bomen of gebouwen. Dat komt aan bod in Schaduw, bypassdiodes en optimizers.

Zuid, helling 35° (volgens PVGIS):

Het verschil binnen Vlaanderen is klein: Brugge ligt ongeveer 4 % boven Antwerpen. Dat is veel minder dan het effect van de oriëntatie. Op dit platform is Gent de referentie, met ongeveer 1.050 kWh per kWp (PVGIS: 1.055).

Volgens PVGIS, gemiddelde van de vijf steden, uitgedrukt ten opzichte van het optimum (zuid, 39 à 40°: 1.062 kWh per kWp):

Wat dit betekent:

• PVGIS rekent met een vrijstaande montage en komt voor oost, west en horizontaal iets lager uit dan de rekenwaarden van de MYNRG Check: ongeveer 900 kWh per kWp voor een oost- of westdak (ongeveer 15 % minder dan zuid) en 945 kWh per kWp voor een plat dak.
• Tussen 25° en 50° op zuid zit je binnen 2 % van het optimum. Vlaanderen.be noemt zuid tot zuidoost en zuidwest met 30° tot 50° helling als beste productie.
• Voor een oost-westopstelling reken je niet met de helft, maar met ongeveer 85 %. Die opstelling heeft wel een ander dagprofiel, zie Oriëntatie en hellingshoek.

Kilowattuur per kWp per maand, volgens PVGIS, gemiddelde van de vijf steden:

• Zuid 35°: april tot en met september levert 68,3 % van het jaar, november tot en met januari samen 10,8 %. Juni levert ongeveer vier keer zoveel als december.
• Oost-westopstelling 30°: april tot en met september levert 76,0 %. Juni levert ongeveer 8,6 keer zoveel als december. Het jaartotaal van deze kolom volgens PVGIS is 849; reken zelf met ongeveer 900 kWh per kWp.

De productie is ongelijk over het jaar verdeeld. Met 7 panelen is december ongeveer 104 kWh, juni ongeveer 408 kWh. Een warmtepomp heeft juist in de winter de grootste vraag, dus een positieve jaarbalans verbergt dat verschil. Een thuisbatterij verschuift stroom over uren of een paar dagen. Ze bewaart zomerstroom niet tot de winter, ook niet met een grote batterij, zie Hoe een thuisbatterij werkt.

• PVGIS geeft voor Gent (zuid 35°) een standaardafwijking van 48 kWh per kWp per jaar, of 4,6 %. Dat is een maat voor de variatie van jaar tot jaar tussen 2005 en 2023.
• Het KMI mat in Ukkel in 2025 een globale zonnestraling op een horizontaal vlak van 1.184,8 kWh/m². De normale waarde (1991 tot 2020) is 1.037,6 kWh/m², dus 2025 lag ongeveer 14 % boven normaal en was de zonnigste periode sinds 1991. Het laagste jaar was 1998 met 916,8 kWh/m², ongeveer 12 % onder normaal.
• Je opbrengst in één kalenderjaar kan dus gemakkelijk enkele tot meer dan 10 % afwijken van het langjarig gemiddelde.

Op een offerte is een opbrengstraming pas bruikbaar als je kunt nagaan waarop ze steunt. Kijk of dit erin staat:

• de locatie, het aantal panelen en het totale kWp;
• de richting en helling per dakvlak: meerdere dakvlakken worden apart berekend en daarna opgeteld;
• de aangenomen verliezen (14 % is gangbaar) en hoe schaduw is behandeld, zie Schaduw, bypassdiodes en optimizers;
• of er niet twee keer verlies is afgetrokken: temperatuur- en systeemverliezen zitten al in een PVGIS-berekening.

Vergelijk de uitkomst met de waarden in dit hoofdstuk: ongeveer 1.050 kWh per kWp op zuid, 900 op oost of west en 945 op een plat dak. Ligt een offerte er ver boven, vraag dan waarom.

Een gezin in Gent met 3.500 kWh verbruik per jaar, in twee varianten: 7 panelen van 460 Wp (3,22 kWp) op zuid (35°), of 8 panelen (3,68 kWp) op een oost- of westdakvlak (30°). Zo rekent ook de MYNRG Check: per dakvlak, zonder gecombineerde oost-westopstelling.

• Opbrengst per kWp: zuid 35° ongeveer 1.050 kWh, oost of west 30° ongeveer 900 kWh (oriëntatiefactor 0,856). De maandverdeling volgt het PVGIS-profiel van Gent.
• 14 % systeemverlies en geen schaduw.
• Het gezin verbruikt 3.500 kWh per jaar (292 kWh per maand), gelijk verdeeld over de maanden. Dat is een vereenvoudiging, want in werkelijkheid verbruik je 's winters meer.

Op jaarbasis dekt de zuidvariant bijna het volledige verbruik (97 %) en de variant met oost of west 95 % (met één paneel meer). In november tot en met februari dekt de zuidvariant slechts 36 tot 60 % van een gelijkmatig verbruik, en in de zomer produceert ze ruim meer dan je verbruikt. Wat je met dat overschot doet, lees je in Hoeveel panelen je nodig hebt.

• Een oost- of westdak levert ongeveer 85 % van een zuiddak, niet de helft. Ongeveer 900 tegenover 1.050 kWh per kWp.
• Een plat dak haalt ongeveer 90 % van een zuiddak. Daarvoor reken je met 945 kWh per kWp. Volgens PVGIS haalt een strikt horizontaal paneel 884 kWh per kWp, 83 % van het optimum. Een helling van 10° naar oost of west geeft ongeveer hetzelfde.
• Mei en juni leveren evenveel, en meer dan juli. De drie maanden samen leveren 36 % van het jaar.
• Een verticale zuidgevel produceert in december meer dan een dak van 35°. In Gent is dat 42 tegenover 32 kWh per kWp. Over het hele jaar levert de gevel wel 28 % minder.

Fluvius merkt op dat een verdeling over twee dakvlakken de kans op zelfverbruik vergroot en de kans op uitval van de omvormer door overbelasting van het net verkleint. Vlaanderen.be noemt oost-westopstellingen bij een groter vermogen dan nodig daarentegen vaak minder gunstig voor het zelfverbruik. De uitkomst hangt dus af van je situatie.

• Hoe PVGIS rekent. PVGIS berekent de straling op het paneelvlak uit satellietgegevens, houdt rekening met de horizon, corrigeert voor invalshoek, spectrum, temperatuur en lage instraling, en past daarna het systeemverlies toe. De uitvoer is de wisselstroomenergie na verliezen.
• Verliezen in Gent, zuid 35°. Invalshoek −3,06 %, spectrum +1,77 %, temperatuur en lage instraling −5,40 %, systeem −14 %. Totaal −19,74 %. Op het paneelvlak valt 1.314,6 kWh/m² per jaar en er komt 1.055,1 kWh per kWp uit de omvormer. De verhouding (performance ratio) is dus 0,80.
• Helling. Op een horizontaal vlak in Gent valt gemiddeld 1.119 kWh/m² per jaar. Op een zuidhelling van 35° is dat 1.314,6 kWh/m², ongeveer 17 % meer.
• Gevoeligheid. Met 10 % systeemverlies krijg je 1.104 kWh per kWp (+4,6 %), met 18 % krijg je 1.006 (−4,6 %). Panelen die volledig in het dak zijn ingebouwd, zonder luchtstroom erachter, halen 1.021 (−3,3 %). Voor nieuwere paneeltypes biedt PVGIS een instelling die ongeveer 3 % hoger uitkomt (1.086 voor Gent).
• Temperatuur. Zonnecellen werken het best bij lage temperaturen. De gemiddelde luchttemperatuur in Gent loopt van 4,0 °C in januari tot 18,8 °C in juli.
• Diffuus licht. De verhouding diffuus tot globaal licht is in Gent ongeveer 0,5 tot 0,7. Een groot deel van de productie komt dus uit verstrooid licht.
• Veroudering. Panelen verliezen met de jaren wat vermogen: reken met 0,5 % per jaar, zie Degradatie en levensduur.
• Wat PVGIS niet kent. Schaduw van bomen, schoorstenen en buren, vuil, defecten en een omvormer die op piekmomenten afregelt. De Zonnekaart van Vlaanderen houdt wel rekening met schaduw van gebouwen en bomen. Ze noemt een dak "ideaal" bij minstens 25 m² met een zoninstraling boven 1.000 kWh/m² per jaar en "bruikbaar" bij minstens 5 m² boven 800 kWh/m² per jaar.

• PVGIS-rekentool (Europese Commissie, JRC)
• PVGIS 5 user manual
• KMI, Klimatologisch overzicht 2025
• Vlaanderen.be, Zonnepanelen
• Vlaanderen.be, Zonnekaart
• Fluvius, Is mijn dak geschikt voor zonnepanelen
• US Department of Energy, Solar Photovoltaic Cell Basics