12 Energiedelen

Op een zonnige middag maken je panelen meer stroom dan je huis gebruikt. Dat overschot gaat het net op. Vanaf 2027 krijg je daar weinig voor: de saldering stopt en na aftrek van de terugleverkosten blijft er bij een vast of variabel contract maar een paar cent per kWh over. Hoe dat zit, lees je in Einde salderingsregeling en Terugleverkosten.

Met energiedelen geef of verkoop je dat overschot aan iemand anders, die het in hetzelfde tijdvak verbruikt. Er loopt geen kabel van jouw huis naar dat van de buren. Het delen is administratief: de stroom gaat gewoon over het openbare net, en de leverancier verrekent achteraf wie hoeveel heeft gedeeld.

Wat je zelf verbruikt, blijft het meest waard. Een zelf gebruikte kWh scheelt je de hele kale stroomprijs plus energiebelasting. Een gedeelde kWh scheelt de ontvanger hooguit de kale prijs, en daar gaan nog kosten van de leverancier af. Hoe je meer zelf gebruikt, lees je in Zelfverbruik verhogen. Een thuisbatterij als alternatief staat in Is een thuisbatterij rendabel?.

⏱ De Energiewet geldt sinds 1 januari 2026. Daarin staat dat een huishouden dat zelf stroom opwekt, die stroom mag delen met een ander huishouden. Leveranciers moeten dat mogelijk maken. Er is één grote voorwaarde: opwekker en gebruiker moeten op dit moment klant zijn bij dezelfde leverancier. Wie een vast contract heeft bij een andere leverancier, kan dus niet meedoen zonder dat contract op te zeggen.

In de praktijk gebeurt er voor consumenten nog weinig. Een vergelijkingssite bekeek in de zomer van 2026 de voorwaarden van 29 leveranciers en vond er geen enkele waar een particulier zich kon aanmelden. Een paar leveranciers testen het met zakelijke klanten. Dat kan snel veranderen, maar reken er bij het kopen van zonnepanelen niet op.

[FIGUUR: Energiedelen: zonnestroom van de ene woning gaat via het net naar de buren]

Voor de vorm die nu in de wet staat, gelden deze voorwaarden:

• Een slimme meter bij elke deelnemer. Zonder meetgegevens per tijdvak valt er niets te verrekenen. Hoe die meter werkt, lees je in De slimme meter.
• Een eigen aansluiting en een eigen contract voor elke deelnemer, met een terugleveringscontract voor wie opwekt.
• Dezelfde leverancier voor alle deelnemers, zolang de nieuwe wet er niet is. ⏱
• Stroom die gelijktijdig wordt verbruikt. Delen werkt per tijdvak, zonder opslag. Wat je buren op dat moment niet gebruiken, gaat naar je eigen leverancier tegen de gewone terugleververgoeding.

De meeste huishoudens hebben al een slimme meter. Het knelpunt zit dus bij de leverancier, niet bij de techniek in je meterkast.

Bij energiedelen in Nederland draait alles om de leverancier. Hij ontvangt de meetgegevens van de netbeheerder, rekent uit hoeveel stroom van de ene aansluiting aan de andere is toegerekend en zet dat op de facturen. Deelnemers spreken onderling de prijs af. De verkoper kan zelf de factuur naar de koper sturen, of een bedrijf inschakelen dat dit tegen betaling doet.

⏱ Het wetsvoorstel dat delen tussen verschillende leveranciers mogelijk maakt, kiest voor een vaste verdeelsleutel: vooraf leg je vast welk percentage van je overschot naar welke deelnemer gaat. Leveranciers moeten dat model aanbieden, maar mogen ook andere vormen aanbieden. De regering verwacht dat een vaste sleutel goedkoper uitvalt dan een sleutel die per kwartier meebeweegt. De sleutel zelf wordt later in een algemene maatregel van bestuur vastgelegd. Het voorstel geeft deelnemers ook recht op informatie en het recht om het delen op te zeggen.

De netbeheerder levert de meetgegevens en hoeft verder niets te doen. De ACM houdt toezicht op de leveranciers.

In een energiegemeenschap werken bewoners, kleine bedrijven of een gemeente samen aan energieprojecten, zoals een gezamenlijk zonnedak of een windmolen. Winst maken is niet het doel. De gemeenschap moet het voordeel teruggeven aan de leden of de buurt, sociaal, economisch of voor de leefomgeving.

• Een rechtsvorm is verplicht. Meestal is dat een coöperatie. Een informele buurtgroep kan geen energiegemeenschap zijn.
• Vrijwillig. Leden mogen altijd weer vertrekken.
• Wie beslist. Bewoners, kleine bedrijven en lokale overheden hebben zeggenschap. Grote bedrijven mogen meedoen, maar niet meebeslissen.
• Leveren zonder vergunning. ⏱ Een kleine gemeenschap, met hoogstens 500 leden die allemaal een kleinverbruikersaansluiting tot 3x80 ampère hebben, mag hernieuwbare stroom aan haar leden leveren zonder leveranciersvergunning. De leden bepalen samen de prijs.

Voor een gezin met panelen op het eigen dak verandert een energiegemeenschap weinig aan de waarde van het overschot. Ze is vooral interessant voor wie geen eigen dak heeft en toch lokale zonnestroom wil, of voor een buurt die samen een groot dak benut.

Je stroomrekening bestaat in Nederland uit drie lagen: de kale leveringsprijs, de energiebelasting en de netbeheerkosten. De netbeheerkosten zijn een vast bedrag per aansluiting, dus die veranderen niet door te delen. Hoe die opgebouwd zijn, lees je in Netbeheerkosten.

De ontvanger koopt minder kale stroom bij zijn leverancier. Of hij over de gedeelde stroom energiebelasting betaalt, is in de toelichting bij het wetsvoorstel nog niet duidelijk uitgewerkt; de Raad van State merkte dat ook op. Wij rekenen voorzichtig en gaan ervan uit dat de energiebelasting gewoon blijft. De opwekker verliest op het gedeelde deel zijn terugleververgoeding, maar ook zijn terugleverkosten. Het gezamenlijke voordeel per kWh is dus het verschil tussen de kale prijs die de ontvanger niet betaalt en de netto terugleverwaarde die de opwekker misloopt. Een onderlinge prijs verandert dat totaal niet. Ze bepaalt alleen wie welk deel krijgt.

⏱ Daar gaan de kosten van de leverancier vanaf. Hoe hoog die worden, is nog niet bekend. In oktober 2026 vroegen Kamerleden de regering of er een maximum moet komen, omdat de prijzen van leveranciers het voordeel anders volledig kunnen opeten.

[FIGUUR: Wat energiedelen bespaart tegenover wat het kost]

Stel dat je buurvrouw 's middags haar wasmachine laat draaien terwijl jouw panelen overschot maken. Elke kWh die zij zo van jou krijgt, hoeft ze niet als kale stroom bij haar leverancier te kopen. Dat scheelt haar zo'n 15 cent. Jij krijgt voor die kWh geen terugleververgoeding meer, maar betaalt er ook geen terugleverkosten over. Bij een vast of variabel contract mis je daardoor maar 1 à 2 cent.

Samen win je per gedeelde kWh dus rond de 13 cent, vóór de kosten van de leverancier. Spreek je af dat zij jou 8 cent per kWh betaalt, dan wint zij 7 cent en jij 6 cent. Bij een andere prijs schuift dat, maar het totaal blijft gelijk.

Twee gezinnen in Zwolle zitten bij dezelfde leverancier. Gezin A heeft zonnepanelen en levert 2.400 kWh per jaar terug. Gezin B heeft geen panelen en verbruikt 3.000 kWh.

We gaan uit van:

• 20 % van het overschot van A valt samen met verbruik van B: 0,20 × 2.400 = 480 kWh per jaar.
• Kale leveringsprijs voor B: € 0,149 per kWh incl. btw, het CBS-gemiddelde voor een variabel contract in september 2026. B betaalt over die kWh nog wel energiebelasting.
• Netto terugleverwaarde voor A: € 0,015 per kWh, de waarde waarmee wij en de MYNRG Check vanaf 2027 rekenen bij een vast of variabel contract (vergoeding min terugleverkosten; Milieu Centraal noemt ongeveer 1,25 cent).
• Gezamenlijk voordeel: (0,149 − 0,015) × 480 = ongeveer € 64 per jaar.
• Kosten van de leverancier per deelnemer: nog onbekend. We rekenen met € 0, € 25 en € 75 per jaar als voorbeeld.

Vanaf ongeveer € 32 per deelnemer per jaar is het voordeel weg. Delen loont in dit voorbeeld dus alleen als de leverancier weinig of niets vraagt, of als er veel meer stroom gelijktijdig wordt gedeeld, bijvoorbeeld omdat B overdag thuis een elektrische auto laadt.

Elke buurt en elk gezin verschilt: wanneer je stroom gebruikt, hoe je panelen liggen en bij welke leverancier je zit, bepaalt of delen iets oplevert. Een installateur die bij je thuis komt kijken, kan beter inschatten of je overschot bij jou thuis meer waard is dan bij de buren, en je beslist voor de hele levensduur van je installatie. Wil je eerst weten hoeveel overschot je eigenlijk hebt, doe dan de gratis MYNRG Check.

• Delen vervangt eigen verbruik niet. Eén kWh die je zelf gebruikt, levert je de kale prijs plus de energiebelasting op. Een gedeelde kWh levert samen hooguit de kale prijs op.
• Je zit vast aan één leverancier. ⏱ Zolang de nieuwe wet er niet is, moeten alle deelnemers bij dezelfde leverancier zitten. Wissel je van leverancier, dan stopt het delen.
• Zomeroverschot is geen winterstroom. Delen werkt alleen in hetzelfde tijdvak. Een groot overschot in juni helpt je buren in januari niet.

• Wettelijke basis. Het recht om energie te delen komt uit de Europese Elektriciteitsrichtlijn. De Energiewet regelt het sinds 1 januari 2026 voor klanten van dezelfde leverancier. Het wetsvoorstel Implementatiewet EMD-pakket (Kamerstuk 36 990) breidt het uit naar klanten van verschillende leveranciers, op basis van artikel 15 bis van de gewijzigde richtlijn. ⏱
• Verdeelsleutel. Het voorstel kiest een vaste, vooraf afgesproken verdeling in procenten. Leveranciers mogen ook een dynamische sleutel aanbieden. Volgens de regering beperkt een vaste sleutel de kosten die ontstaan doordat stroom tussen de portefeuilles van leveranciers verschuift.
• Energiebelasting. Het wetsvoorstel wijzigt ook de Wet belastingen op milieugrondslag. Hoe de energiebelasting op gedeelde stroom precies uitvalt, moet nog duidelijk worden.
• Energiegemeenschap en balans. Een gemeenschap die zelf stroom levert, moet de onbalans op de markt afhandelen. Dat doet ze zelf of via een partij met een leveranciersvergunning.

• RVO, Samenwerken in energiegemeenschappen
• Tweede Kamer, Implementatiewet EMD-pakket, Kamerstuk 36 990 nr. 4 (advies Raad van State en nader rapport)
• CBS StatLine, Gemiddelde energietarieven voor consumenten (85592NED)
• Milieu Centraal, Kosten en opbrengst zonnepanelen
• Rijksoverheid, Salderingsregeling
• Overstappen.nl, Halfjaar na de Energiewet: geen enkele leverancier biedt consumenten energie delen aan (secundair)