12Negatieve prijzen en injectie beperken

De Vlaamse Nutsregulator (VNR) legt uit dat negatieve prijzen ontstaan wanneer verschillende elementen op de elektriciteitsmarkt samenvallen, vooral veel zon- en windproductie bij weinig vraag. De federale regulator CREG spreekt van het kannibalisatie-effect: alle zonnepanelen produceren op hetzelfde moment, en die massale injectie drukt via de gekoppelde Europese markt de prijs voor de volgende dag (de day-ahead prijs) naar beneden. Jouw panelen produceren dus op het moment dat stroom het minst waard is.

⏱ Het aantal uren met een negatieve day-ahead prijs groeit snel:

In 2025 viel 87,7 % van die uren tussen april en september en 85,1 % tussen 11.00 en 17.00 uur. Slechts 4,5 % viel 's nachts tussen 1.00 en 6.00 uur. Iets meer dan de helft (53,6 %) viel in een weekend, dus bijna de helft op een werkdag. Volgens de Vlaamse Nutsregulator was de laagste uurprijs -462,33 euro per megawattuur (MWh), op zondag 11 mei 2025 tussen 13.00 en 14.00 uur. Sinds 1 oktober 2025 telt een negatieve kwartierprijs voor een kwartier, niet meer voor een heel uur.

Een negatieve prijs raakt enkel de energiecomponent van je terugleveringscontract. Nettarieven, heffingen en de vaste vergoeding blijven gewoon van toepassing.

Een variabel contract beschermt je dus niet altijd. In 2025 hadden 20 variabele terugleveringscontracten van 8 leveranciers minstens één maand met een negatieve vergoeding. Naar schatting kregen bijna 29.000 gezinnen minstens één keer een negatieve maandvergoeding. In mei was dat gemiddeld -10,86 euro voor de getroffen gezinnen. Door de zonnige maanden duurt het lang voor de positieve wintermaanden dat goedmaken: in de winter produceer je weinig.

Een dynamische terugleverformule heeft volgens de CREG meestal een coëfficiënt tussen 0 en 1 en een negatieve toeslag (mark-up). Daardoor valt de vergoeding doorgaans laag uit.

⏱ De VNR rekende het gemiddelde Vlaamse profiel van 2025 door: 4.781 kWh productie, een omvormer van 4,41 kW, 29 % zelfverbruik en dus 3.385 kWh injectie.

Ongeveer 90 % van de gezinnen met zonnepanelen had in 2025 een variabele terugleververgoeding en 10 % een vaste, de dynamische contracten niet meegerekend.

Het VEKA-onderzoek simuleerde een gezin dat tijdens negatieve prijzen niet injecteert (steekproef van ongeveer 840 gezinnen, niet representatief). De injectiecomponent daalde daardoor van +13,9 naar -15,8 euro per jaar. De gemiddelde verbetering was 29,7 euro per jaar (mediaan 27,0 euro). Hoe meer van je injectie in de middag valt, hoe meer je daarbij wint of verliest.

De CREG zet de extremen in perspectief voor de afname: één uur aan -266 euro/MWh weegt voor 1/8.760, of 0,0114 %, in de jaarfactuur. Extreme prijzen ontwijken of opzoeken noemt de CREG voorlopig eerder een extraatje.

Optie 1 gaat voor. Zelf opgewekte stroom zo veel mogelijk zelf gebruiken blijft de meest rendabele strategie.

Begrenzen is bovendien iets anders dan alles uitschakelen. Met een grens aan je injectie gebruik je de piek zelf (boiler, wagen) en laat je enkel het teveel niet naar het net gaan. Reken injectie en afname daarbij apart door: een negatieve vergoeding op de middag zegt niets over wat je 's avonds betaalt.

Voor optie 5 geeft Fluvius aan dat een omvormer die kleiner is dan het paneelvermogen een geldige keuze is. Uit hun onderzoek van augustus 2025 blijkt dat het beperken (niet uitschakelen) van de productie in de duurste 5 % van de uren de injectiepiek met 30 % verlaagt bij gezinnen en met 40 % bij klanten met een productiemeter.

• Vervang je een omvormer of ander belangrijk onderdeel, of vergroot je het maximale vermogen, dan meld je dat schriftelijk aan de netbeheerder (zie Aanmelden bij Fluvius). Een krachtigere of extra omvormer vraagt bovendien een nieuwe keuring. Of ook het louter wijzigen van een instelling gemeld moet worden, vraag je best na bij Fluvius.
• Een batterij mag zonder zonnepanelen in principe niet injecteren. Met zonnepanelen is de injectie van de batterij afgestemd op het AC-vermogen van de panelen. Je benut negatieve prijzen met een batterij dus door af te nemen, niet door te verkopen.
• Laat omvormerinstellingen wijzigen door je installateur (Erkende installateur).

Een gezin heeft 4,41 kW aan zonnepanelen en een dynamisch terugleveringscontract. Als voorbeeldformule nemen we de vergoeding C = 0,9588 x P - 13,6289 euro/MWh, waarbij P de marktprijs is. Dat is een gemiddelde van 23 tarieven uit augustus 2025. Je eigen contract kan een andere formule hebben. De prijs van 27 april 2025 is een echte uurprijs; de andere prijzen en hoeveelheden zijn aannames.

Met deze voorbeeldformule is de vergoeding al nul bij een marktprijs van ongeveer 14,2 euro/MWh (13,6289 gedeeld door 0,9588). Onder die prijs betaal je dus al, ook al is de marktprijs nog positief.

Wat levert een ander contract op? Op het VNR-profiel betaalde het gemiddelde dynamische contract 65,10 euro uit, tegenover ongeveer 81,37 euro bij vast en ongeveer 109,72 euro bij variabel. Tussen de meest en minst voordelige dynamische contractversie zat 150,56 euro op jaarbasis. Het contract weegt in dit voorbeeld zwaarder dan het afschakelen van je panelen.

En een batterij? Het bedrag dat je met niet-injecteren vermijdt, is klein. Negatieve prijzen zijn dus op zich geen reden om een batterij te kopen. Of een batterij loont, beoordeel je op je zelfverbruik en je afnameprijs (Rendabiliteit in Vlaanderen).

• Je vergoeding kan negatief zijn terwijl de marktprijs nog positief is. Bij de voorbeeldformule uit het rekenvoorbeeld ligt de grens rond 14,2 euro/MWh. Kijk dus naar je eigen formule, niet enkel naar het nieuws over negatieve prijzen.
• Een variabel contract beschermt je niet. In 2025 kreeg bijna 29.000 gezinnen met een variabel contract minstens één maand een negatieve vergoeding.
• Het totaalbedrag is klein ten opzichte van de koppen. Niet injecteren tijdens negatieve prijzen leverde in de simulatie gemiddeld 29,7 euro per jaar op. Een batterij koop je niet voor de negatieve prijzen.
• Ook het net wint als je piekinjectie beperkt. Het aandeel netelementen van Fluvius met hun jaarpiek bij injectie steeg in vijf jaar van 4 % naar 20 %.
• Een oost-westopstelling kan helpen, maar niet altijd. Het VEKA-onderzoek veronderstelt dat een oost-westopstelling beter aansluit bij de prijspieken dan zuid. De Vlaamse overheid zegt dat een oost-westopstelling het zelfverbruik doorgaans verlaagt. Wat zwaarder weegt, hangt van jou af (Oriëntatie en hellingshoek).

• Prijsvorming. De day-ahead prijs ontstaat in de Europese marktkoppeling. Veel gelijktijdige zonneproductie duwt die prijs naar beneden.
• Injectie is minder flexibel dan afname. Een consument kan zijn afname sturen. De productie van zonnepanelen kan volgens de CREG niet flexibel worden stopgezet, en wat niet verbruikt wordt, moet worden opgeslagen of geïnjecteerd.
• Vermogensbeheer bij opslag. De technische voorschriften van Synergrid (C10/11) eisen bij een installatie met opslagsysteem een vermogensbeheersysteem dat de geïnjecteerde stroom onder een ingestelde grens houdt. Bij een kleine installatie komt de meting van de P1-poort van de digitale meter of van een sensor. Sinds editie 2.4 (15 oktober 2025) mag de P1-poort daarvoor gebruikt worden. Een lagere vermogensgrens verandert het maximale AC-vermogen van de installatie niet.
• Hybride omvormers. Bij een DC-gekoppelde hybride omvormer is een aparte sensor niet verplicht, omdat het geïnjecteerde vermogen nooit groter kan zijn dan het maximale AC-vermogen van de omvormer zelf.
• Terugdraaiende teller. De analoge terugdraaiende teller is in Vlaanderen sinds 1 januari 2025 afgeschaft.
• Netsignaal. ⏱ Fluvius onderzocht tijdsafhankelijke nettarieven en neemt voor injectie voorlopig een afwachtende houding aan. Mogelijke toekomstige tarieven liggen dus nog niet vast.

• VNR, Prijzenrapport 2025
• CREG, Jaarlijks verslag over dynamische elektriciteitsprijzen in 2025
• Voor wie loont een dynamisch elektriciteitscontract? (onderzoek in opdracht van VEKA, 2025)
• Fluvius, Vervolgonderzoek naar tijdsafhankelijke tarieven en injectie
• Fluvius, Verplichtingen zonnepanelen
• Synergrid, Technisch voorschrift C10/11, editie 2.4
• Vlaamse overheid, Haal meer uit uw zonnepanelen met zelfverbruik