MYNRG

Zoeken

Doe de MYNRG Check

Hoofdstukken van deze gids

Slim sturen Gids · 13 hoofdstukken

Deel 1 · Meter en gegevens

Deel 2 · Zelfverbruik en sturing

Deel 3 · Dynamische prijzen

Deel 4 · Veiligheid

13Cyberveiligheid

Tot slot

Gids slim sturen · Deel 2 · Zelfverbruik en sturing

8Communicatie: Modbus, API, lokaal of cloud

In het kort

Je installatie praat op drie plaatsen. De digitale meter geeft via de P1-poort elke seconde je verbruik, enkel als lezing en zonder iets terug te sturen.

Tussen omvormer, batterij, laadpaal en energiebeheer loopt meestal een lokaal protocol zoals Modbus. Voor toegang van op afstand loopt het meestal via een cloud-API van de leverancier. Lokaal blijft werken als het internet uitvalt en je bepaalt zelf wie meekijkt. Cloud is gemakkelijker, maar je hangt af van de leverancier. Klassiek Modbus heeft geen versleuteling en geen wachtwoord, dus hoort het op een afgeschermd netwerk.

Drie lagen waarlangs gegevens lopen

Meter naar je huis (P1-poort): lokaal, enkel lezen.
Toestel naar toestel (Modbus, SunSpec, lokale API): lokaal, via je netwerk of een seriële kabel.
Toestel naar leverancier of dienst (cloud-API, MQTT): via internet.

Een energiemanagementsysteem (EMS, zie Energiemanagementsysteem (EMS)) haalt gegevens uit laag 1 en 2 en stuurt via laag 2 of 3 commando's terug.

Tekening volgteen woning in doorsnede met zekeringkast, omvormer, batterij en laadpaal. Tussen de toestellen loopt een dikke kabel (lokaal netwerk), vanuit de meter een eenrichtingspijl naar een klein kastje (P1, elke seconde) en vanaf het dak een dunne draad naar een wolkje (cloud, via internet).

De P1-poort: lokaal en enkel lezen

Elke digitale elektriciteitsmeter heeft een P1-poort, ook gebruikerspoort genoemd. Bij sommige meters zit die onder het geelgroene klepje, bij andere onder een uitsparing.
Elektriciteitsdata komt er elke seconde uit: verbruik, actief vermogen en enkele kwaliteitsgegevens. Gegevens van de digitale gas- en watermeter komen om de 5 minuten via dezelfde poort.
Je laat de poort eerst activeren met een aanvraag bij Fluvius. Dat kan tot 72 uur duren. Op het scherm van de meter staat een driehoekje boven "P1" als de poort actief is.
Je blijft eigenaar van de gegevens. Maar elke app op een actieve poort kan de data uitlezen. Jij bent dus verantwoordelijk voor wat je aansluit.
Fluvius beschrijft in zijn voorschriften geen versleuteling of aanmelding op de P1-verbinding. Sluit er daarom enkel toestellen op aan die je vertrouwt.
De poort werkt in één richting. De voorschriften eisen dat de meter er op geen enkele manier door beïnvloed kan worden. Via P1 stuur je dus niets naar de meter of de netbeheerder.

Modbus: de gemeenschappelijke taal

Wat het is. Modbus is een berichtenstructuur uit 1979 voor communicatie tussen slimme apparaten. Eén kant (de client) vraagt, de andere kant (de server) antwoordt.
Modbus TCP. Dezelfde instructies verpakt in TCP/IP, zodat ze over Ethernet of wifi gaan. Poort 502 is ervoor voorzien.
Modbus RTU. De seriële variant, bijvoorbeeld op een RS-485-bus. Een gateway kan een seriële lijn naar Ethernet omzetten.
Registers. Waarden staan in registers van 16 bit. Je leest maximaal 125 registers per vraag en schrijft er maximaal 123.
Beperking. Modbus legt vast hoe je een register leest, niet wat het betekent. Zonder verdere afspraken moet elke fabrikant zelf zeggen welk register wat bevat.

SunSpec: afspraken over de inhoud

SunSpec Modbus is een open standaard met gemeenschappelijke parameters en instellingen voor het monitoren en sturen van zonne-omvormers, opslag en meters. Het doel is dat toestellen van verschillende fabrikanten samenwerken. Of een toestel SunSpec ondersteunt, bepaalt de fabrikant. Vraag het na vóór je koopt.

API's en MQTT: berichten over het netwerk

Een API is een afgesproken manier waarop software met software praat. Fluvius biedt een API voor energiedienstverleners die automatisch gegevens van digitale meters willen ontvangen, na een mandaat (volmacht) van de klant. Aanmelden kan enkel met een professioneel account en de meeste diensten zijn betalend.
MQTT is een open standaard voor berichten tussen slimme toestellen op basis van publiceren en abonneren, met weinig bandbreedte. Handig om één waarde, zoals je netafname, naar meerdere ontvangers tegelijk te sturen.
Het klantenportaal van Fluvius toont één nieuwe update per dag, tot en met de vorige dag. Voor snelle reacties heb je de P1-poort nodig, niet het portaal.

Welke meetgegevens krijgt wie van Fluvius?

⏱ De digitale meter meet per kwartier. Vanaf 2026 leest Fluvius de kwartierwaarden voor elektriciteit standaard uit; daarvoor moest je de uitlezing zelf activeren. Ze worden niet gedeeld met je leverancier of energiedienstverlener, behalve wanneer dat nodig is voor een dynamisch contract (meetregime 3, waarvoor je zelf toestemming geeft) of wanneer jij toestemming geeft. Je ziet in het portaal met wie je gegevens deelt. Dit geldt voor het net van Fluvius in Vlaanderen. Brussel en Wallonië hebben andere netbeheerders.

Welke koppeling gebruik je waarvoor?

Koppeling	Waarvoor	Wat controleer je?
P1	Meetgegevens uit de netmeter	Welke meter en welke gegevensvelden worden ondersteund
Modbus	Waarden uitlezen en soms instellen	De registerlijst en welke schrijfacties toegelaten zijn
SunSpec Modbus	Gemeenschappelijke gegevensmodellen voor energietoestellen	Welk model het toestel echt aanbiedt
API	Afgesproken softwaretoegang tot een toestel of dienst	Lokaal of via internet, en de gebruiksvoorwaarden
MQTT	Berichten verspreiden via een berichtenserver	Wat de berichten betekenen en hoe ze beveiligd zijn
OCPP	Gesprek tussen laadpaal en beheersysteem	De versie en de ondersteunde slimme laadfuncties (Slimme laadpaal)

Een gedeelde protocolnaam bewijst nog niet dat twee toestellen de functie die jij wilt ook samen uitvoeren. Een systeem kan een batterijstatus lezen zonder het laadvermogen te kunnen instellen. Vraag dus per functie wat ondersteund wordt, met type en softwareversie van elk toestel. Een converter vertaalt berichten, maar voegt geen ontbrekende functie toe aan het toestel zelf. Laat bij voorkeur zien dat de functie die jij nodig hebt echt werkt, bijvoorbeeld laden op overschot met behoud van een vertrekuur.

Lokaal of cloud: de afweging

In grote lijnen:

Aspect	Lokaal	Cloud
Internetstoring	Blijft werken, want het blijft in je eigen netwerk	Valt uit, tenzij het toestel een lokale terugval heeft
Wie ziet je gegevens	Enkel wie je toegang geeft op je netwerk	Ook de leverancier en zijn onderaannemers
Toegang van overal	Moeilijker: je zet een beveiligde verbinding op	Eenvoudig via een app
Afhankelijkheid van de leverancier	Laag bij een open lokale interface	Hoog: stopt de dienst, dan stopt de functie
Beveiliging	Jij beheert het netwerk. Klassiek Modbus heeft zelf geen beveiliging.	De leverancier beheert de server, jij ziet niet hoe
Updates	Je laat ze zelf of via het toestel uitvoeren	Vaak automatisch via de leverancier

Twee Europese regels spelen mee:

Data Act. ⏱ Sinds 12 september 2025 mag je als gebruiker van een verbonden product de gegevens die het genereert gratis opvragen en laten doorgeven aan een derde van jouw keuze. Het is een recht op toegang. Het is geen garantie op een lokale interface in realtime.
Cyber Resilience Act. ⏱ Voor producten met digitale elementen moet de fabrikant bij aankoop een einddatum van de ondersteuningsperiode vermelden. Meer daarover in Cyberveiligheid.

Wat gebeurt er bij een storing?

Een systeem dat enkel werkt als alles werkt, is geen goed systeem. Dit zijn de gebeurtenissen die je kunt verwachten, en wat een degelijk systeem dan doet:

Gebeurtenis	Wat hoort het systeem te doen?
Internet valt weg	De lokale functies blijven werken. Prijzen en weerdata kunnen ontbreken, dan geldt een eenvoudig plan.
De P1-gegevens stoppen	Een andere meting neemt over, of een voorzichtige begrenzing wordt actief.
De prijzen voor morgen ontbreken	Een tijdelijk eenvoudig plan, bijvoorbeeld een vaste laadtijd.
De controller valt uit	Elk toestel valt terug op zijn eigen standaardwerking.
De verbinding komt terug	Het systeem leest eerst de echte toestand opnieuw in voor het verder gaat.

Welk gedrag veilig en gewenst is, hangt af van de installatie. Minder snel laden is meestal aanvaardbaar, een verwarming die urenlang geblokkeerd wordt niet. Een opdracht van gisteren mag niet ongemerkt als nieuwe keuze uitgevoerd worden, want de wagen kan intussen elders geladen zijn of de batterij een ander niveau hebben.

Het scherm van een app en de sturing zelf zijn twee verschillende dingen. De app kan onbereikbaar zijn terwijl de laadpaal veilig doorwerkt, of een oud plan tonen terwijl opdrachten het toestel niet meer bereiken. Een goede app toont daarom de laatste geldige meting en opdracht. Zorg ook dat je essentiële functies zelf kunt bedienen als je account niet bereikbaar is, en bewaar de instructies buiten de app.

Tot slot kan een cloud-dienst veranderen of verdwijnen. Vraag welke functies dan overblijven, of je gegevens en instellingen kunt exporteren en of een andere beheerder het systeem kan overnemen. Dat verklaart waarom een lage aankoopprijs met een volledig gesloten dienst op termijn duurder kan uitvallen.

Wat vraag je vóór je koopt?

Heeft het toestel een open lokale interface, zoals Modbus TCP of een lokale API, en publiceert de fabrikant de registerlijst? Staat SunSpec erbij?
Werkt het zonder internet, of blokkeert het dan de sturing?
Welke einddatum voor beveiligingsupdates vermeldt de fabrikant?
Kan ik mijn gegevens exporteren en doorgeven?
Is er aanmelding en versleuteling op de lokale interface?

Rekenvoorbeeld

Een gezin in Vlaanderen met een digitale meter, een omvormer met batterij en een laadpaal wil de maandpiek laag houden. Aannames: het gemiddelde capaciteitstarief is ongeveer 53,39 euro per kW per jaar (excl. btw, ⏱ tarief 2026). De piek is het hoogste gemiddelde over 15 minuten. Het systeem moet dus binnen een kwartier reageren.

Welke gegevensbron is bruikbaar?

Het klantenportaal toont tot en met de vorige dag. Dat is te laat om te sturen, maar goed om achteraf je pieken te bekijken.
De P1-poort geeft één telegram per seconde, dus 86.400 per dag. Daarmee kan een lokale EMS de netafname van het lopende kwartier bijhouden en bijvoorbeeld de laadpaal afremmen of de batterij laten bijspringen.
Het commando naar omvormer, batterij en laadpaal gaat via hun lokale interface, zoals Modbus TCP. Ontbreekt die, dan gaat het via de cloud van de leverancier. Dat voegt een afhankelijkheid van internet en leverancier toe.

Wat levert het op? Elke kW minder maandpiek, gemiddeld over het jaar, scheelt ongeveer 53 euro per jaar. Een laadpaal die je tijdelijk terugschroeft, maakt dus verschil. Of je die winst echt haalt, hangt af van je profiel (Het capaciteitstarief, Capaciteitstarief en pieken).

Goed om te weten

De P1-poort is een eenrichtingskabel. Je kunt er niets in terugsturen. Voor het uitlezen van je netafname ben je dus niet afhankelijk van een cloud.
Elke app op een actieve P1-poort ziet alles. Er is geen aparte aanmelding per app.
Klassiek Modbus heeft geen wachtwoord en geen versleuteling. Het Amerikaanse onderzoekscentrum NREL schrijft dat in traditioneel Modbus geen versleuteling wordt gebruikt.
Er bestaat een beveiligde Modbus, maar dat is een ander protocol. Modbus/TCP Security gebruikt TLS (versleutelde verbinding) en certificaten op poort 802. Of jouw toestel dit ondersteunt, staat in de handleiding.
Je hebt recht op de gegevens van je toestel, maar niet automatisch via de lokale weg. De Data Act gaat over toegang en doorgeven, niet over formaat of snelheid. Vraag bij twijfel de fabrikant wat precies beschikbaar is.

Voor- en nadelen

	Voordelen	Nadelen
Lokaal	Werkt zonder internet, geen leveranciersafhankelijkheid, snelle reactie, je gegevens blijven thuis	Je beveiligt netwerk en toegang zelf, geen bereik van op afstand zonder extra voorzieningen, vereist een toestel met open interface
Cloud	Werkt overal, onderhoud door de leverancier, eenvoudige app	Stopt de dienst of je internet, dan stopt de functie. Je gegevens staan bij een derde. Je weet niet precies hoe het beveiligd is.

Voor wie het technisch wil weten

P1-signaal. Seriële verbinding op 115200 baud (8N1), RJ12-connector, open-collectoruitgang, +5 V met maximaal 250 mA, één telegram per seconde met CRC16-controle (een controlegetal tegen corrupte waarden). Het telegram begint met "/" en eindigt met "!" en de CRC.
Seriële kant van Modbus. Bij Modbus RTU zit het serveradres in het bericht (1 byte). Een gateway zet RS-232 of RS-485 om naar Ethernet. Zo wordt een oudere omvormer met seriële poort bereikbaar over Modbus TCP, maar dan hangt hij ook aan je netwerk.
Eén client tegelijk? Of een toestel meerdere Modbus-clients tegelijk toelaat, bepaalt de fabrikant. Test dit voor je een tweede systeem naast de app van de fabrikant aansluit.
Poll tegenover push. Modbus werkt met polling: de client vraagt. MQTT werkt met abonnementen: de bron publiceert en ontvangers krijgen het automatisch.
Modbus/TCP Security. Verplicht TLS 1.2 of hoger met wederzijdse certificaten. Terugvallen op oudere versies is niet toegelaten.
Functiecodes. 03 leest holding registers, 04 leest input registers (enkel lezen), 06 schrijft één register, 16 schrijft meerdere registers. Een mislukte vraag komt terug als functiecode plus 0x80 met een foutcode.

Veelgestelde vragen

Is Modbus veilig?

Klassiek Modbus heeft geen versleuteling of aanmelding. Er bestaat een beveiligde variant met TLS. Zet het in elk geval op een afgeschermd netwerk.

Heb ik een lokale interface nodig?

Voor sturen op je kwartierpiek of bij internetstoring wel. Voor enkel kijken volstaat een cloud-app meestal.

Werkt mijn systeem nog bij internetverlies?

Dat verschilt per systeem. Prijzen, aanmelding of licentiecontrole kunnen toch internet vragen. Kijk per functie wat blijft werken en hoe het systeem herstelt.

Is een lokale koppeling altijd beter?

Ze beperkt afhankelijkheden, maar de kwaliteit hangt ook af van documentatie, beveiliging en onderhoud. Een goede combinatie kan lokale sturing en internetdiensten samen gebruiken.

Betekent OCPP dat elke laadpaal met elk systeem samenwerkt?

Nee. Versie, functies en software blijven bepalend, en OCPP 1.6 en 2.0.1 zijn niet compatibel met elkaar (Slimme laadpaal).

Kan ik later van systeem veranderen?

Dat hangt af van de interfaces, wie de toegangsrechten heeft en of je gegevens en instellingen kunt exporteren. Een open protocol maakt de overstap niet automatisch gratis.

Bronnen bij dit hoofdstuk