19 Stekkerpanelen

Een stekkerpaneel is een kleine set van één of twee zonnepanelen met een micro-omvormer en een stekker. Je hangt de panelen aan je balkon, zet ze op een plat dak of in de tuin, en steekt de stekker in het stopcontact. De stroom gaat dan je huis in en wordt meteen verbruikt door wat er op dat moment aan staat, zoals de koelkast, de router of de vaatwasser. Wat over is, gaat het net op.

Voor wie geen eigen dak heeft, zoals huurders en bewoners van een appartement, lijkt het een eenvoudige manier om toch zonnestroom te maken. Hier gaat het vooral over panelen; de stekkerbatterij komt verderop kort aan bod. Voor een vaste installatie lees je Aanmelden via energieleveren.nl en NEN 1010 en inspectie.

In België mogen goedgekeurde stekkerpanelen sinds april 2025 in het stopcontact, met een eigen lijst en een grens van 800 watt. In Duitsland mag ook tot 800 watt worden teruggeleverd, met speciale stopcontacten. Nederland heeft zo'n regeling niet. Er is geen wettelijk maximum voor stekkerpanelen en geen aparte lijst.

Wat wel geldt, is NEN 1010, de veiligheidsnorm voor elektrische installaties die via het Bbl verplicht is. In augustus 2024 waarschuwde NEN zelf voor het aansluiten van zonnepanelen op een gewoon stopcontact. Volgens NEN moeten installaties met zonnepanelen worden aangesloten op aparte eindgroepen, mag een omvormer met panelen niet op een willekeurig stopcontact, en mag er op dat stopcontact verder niets worden aangesloten.

In de praktijk betekent dat: een stekkerpaneel mag je kopen, maar om het volgens de norm aan te sluiten, laat je een installateur een eigen groep met een eigen stopcontact aanleggen. Dat haalt een deel van het gemak weg, en kost geld.

NEN noemt een aantal risico's als je een stekkerpaneel op een bestaande groep aansluit:

• Oververhitte kabels. Staat het paneel op dezelfde groep als een wasmachine of droger, dan kan er meer stroom door een deel van de kabel lopen dan de zekering ziet. Een deel van de stroom komt namelijk van het paneel en niet uit de meterkast. De zekering slaat dan niet door, terwijl de kabel te warm wordt.
• Oudere woningen. Van veel oudere installaties is niet precies bekend hoe ze in elkaar zitten. Dat vergroot de kans op oververhitting.
• Verlengsnoeren en stekkerdozen. Meerdere sets via een verlengsnoer, een haspel of een stekkerdoos kunnen door overbelasting brand veroorzaken.
• Slecht vastgeklikte stekkers. Verkeerd aansluiten kan brand veroorzaken.
• Wind. Panelen die niet goed vastzitten, kunnen wegwaaien.

Een eigen groep lost het eerste risico op: dan beschermt de zekering die kabel alleen tegen de stroom van het paneel.

• De omvormer bepaalt het vermogen. Niet het paneel. Kijk welk vermogen de micro-omvormer levert.
• CE-markering en certificaat. De CE-markering hoort erop. Omdat het toestel stroom op het net zet, moet de omvormer ook voldoen aan de Europese netcode; vraag de verkoper naar het conformiteitscertificaat. Meer in Netbeheerderseisen.
• Bevestiging. Hoe hang je de panelen stevig vast aan je leuning of op je dak? Een paneel van 20 kilo dat losraakt, is gevaarlijk voor jou en voor voorbijgangers.
• Toestemming. Huur je, dan heb je voor veranderingen aan de buitenkant schriftelijke toestemming van de verhuurder nodig. In een appartement is de balkonleuning vaak gemeenschappelijk en beslist de VvE. Meer in Appartement of huurwoning.
• Vergunning. Een paneel aan een balkon hangt niet op een dak, dus de landelijke vrijstelling voor dakpanelen geldt niet. Of het mag, staat in het omgevingsplan van je gemeente. Zie Vergunning.

• Op een eigen eindgroep, met een eigen stopcontact waar verder niets op zit. Zo'n groep laat je aanleggen door een installateur.
• Nooit via een verlengsnoer, haspel of stekkerdoos.
• Kabels niet onder meubels of in een deur. En niet strak gespannen.
• Niet tegen brandbaar materiaal. Zoals een houten balkonafscheiding of een rieten scherm.

Wie twijfelt over de staat van zijn installatie, laat een installateur meekijken voordat er iets wordt ingeplugd.

Net als bij een vaste installatie is er geen verplichte keuring. Wel moet de aansluiting voldoen aan NEN 1010. Laat je een eigen groep aanleggen, dan controleert de installateur die volgens de norm. Hoe dat zit, lees je in NEN 1010 en inspectie.

Ook een stekkerpaneel zet stroom op het net. Een aparte regeling met eigen grenzen en termijnen, zoals in België, bestaat in Nederland niet. Je registreert het via energieleveren.nl, met het vermogen van de omvormer en van de panelen, zoals bij een vaste installatie. Hoe dat gaat, lees je in Aanmelden via energieleveren.nl.

Er zijn ook batterijen met een stekker, die je overdag laadt met je stekkerpaneel en 's avonds weer ontlaadt. Ook daarvoor bestaat in Nederland geen aparte regeling. Opslag vanaf 0,8 kW moet je wel registreren. Voor de aansluiting geldt hetzelfde als voor het paneel: NEN 1010. Landelijke brandregels voor thuisbatterijen zijn er niet; het NIPV geeft wel advies over plaatsing. Meer in Veiligheid en plaatsing.

Laden van het net om later terug te leveren loont vanaf 2027 nauwelijks: je betaalt energiebelasting bij het laden en krijgt die bij terugleveren niet terug.

• Er is geen subsidie voor. Er is geen landelijke subsidie voor zonnepanelen; het voordeel zit in de btw van 0 % bij levering en installatie op of bij een woning. Of dat ook geldt voor een losse stekkerset die je zelf ophangt, kun je het best aan de verkoper of de Belastingdienst vragen.
• Geen noodstroom. Een stekkerpaneel schakelt uit als de stroom uitvalt.
• Geen installateur nodig voor het paneel zelf. Wel voor de eigen groep.

Een gezin in Den Haag heeft een balkon op het zuiden en hangt er twee panelen van 435 Wp (0,87 kWp) met een micro-omvormer van 800 W aan, verticaal tegen de leuning.

We gaan uit van:

• Opbrengst: Milieu Centraal komt voor een schuin dak op ongeveer 870 kWh per kWp per jaar. Een verticaal paneel op het zuiden brengt minder op. Voor Gent kwam PVGIS op rond 72 % van een schuin paneel, en we rekenen voor Nederland met dezelfde verhouding: 0,87 × 870 × 0,72 = rond 545 kWh per jaar.
• Een zelf verbruikte kWh scheelt € 0,25: de kale prijs plus de energiebelasting, zoals wij voor 2027 rekenen.
• Een teruggeleverde kWh levert netto € 0,015 op bij een vast of variabel contract, na terugleverkosten.
• Zelfverbruik: 100 %, 70 % of 30 %. Een kleine set wordt vaak grotendeels opgebruikt door wat altijd aanstaat, zoals de koelkast, maar dat verschilt per gezin.
• De set kost € 600. Wat een installateur vraagt voor een eigen groep, vonden we niet in een officiële bron; dat komt er nog bij.

Na het einde van de saldering hangt bijna alles af van het zelfverbruik: een teruggeleverde kWh brengt nog maar anderhalve cent op. De kosten van de eigen groep verlengen de terugverdientijd. Vraag de verkoper ook naar de levensduur en de garantie van de micro-omvormer.

Elk balkon en elk gezin is anders: hoe het paneel hangt, hoeveel schaduw er valt en wanneer jullie thuis stroom gebruiken. Een installateur die bij je langskomt, ziet ook of je groepenkast een extra groep aankan. Wil je weten of een vaste installatie bij jou meer oplevert, doe dan de gratis MYNRG Check.

[FIGUUR: Een stekkerpaneel aan de balkonleuning tegenover hetzelfde paneel schuin opgesteld]

• Een eigen groep is de norm. NEN 1010 vraagt een aparte eindgroep, met niets anders op dat stopcontact.
• Er is geen Nederlandse 800 W-grens. Die grens hoor je vaak, maar ze komt uit België en Duitsland.
• Verticaal levert minder op. Een paneel tegen de leuning brengt duidelijk minder op dan een paneel op een schuin dak. Zie Oriëntatie en hellingshoek.
• Zonder zelfverbruik weinig waarde. Vanaf 2027 is een teruggeleverde kWh nog maar een fractie waard van een zelf verbruikte.
• Toestemming eerst. Van de VvE of de verhuurder, vóór je koopt.

Het probleem met een gewoon stopcontact zit in de optelling van stromen. Een groep van 16 ampère is beveiligd voor de stroom die uit de meterkast komt. Komt er via een stekkerpaneel stroom bij, verderop in dezelfde kabel, dan kan een deel van die kabel meer stroom dragen dan waarvoor hij beveiligd is, zonder dat de zekering het merkt. Daarom vraagt NEN 1010 een aparte eindgroep. De micro-omvormer heeft wel een ingebouwde beveiliging die afschakelt als de netspanning wegvalt; daarom levert een stekkerpaneel geen noodstroom. Ook de omvormer van een stekkerpaneel valt onder de Europese netcode RfG, die geldt vanaf 0,8 kW.

• Solar Magazine, NEN waarschuwt voor risico's aansluiten zonnepanelen op stopcontact (secundair, over de waarschuwing van NEN van augustus 2024)
• IO+, Pas op: balkonzonnepanelen met stekker zijn risicovol (secundair)
• Solar Magazine, Het dilemma: zonnepanelen aan het balkon, mag dat zomaar? (secundair)
• Milieu Centraal, Kosten en opbrengst zonnepanelen
• Belastingdienst, Nultarief btw zonnepanelen
• PVGIS (Europese Commissie), PVcalc